II SA/Kr 866/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: WSA Ewa Rynczak AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Po rozpatrzeniu wniosku K. S. , przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i zebraniu dokumentacji Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] decyzją z dnia [...] r., znak: [...] działając na podstawie art. 3 ust. 4, art.8 ust.1 pkt 1, art.39 ust. 1, ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz.593 z późn. zm.) w związku z art.104 k.p.a. odmówił przyznania zasiłku celowego na częściową refundację kosztów leczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na podstawie przedstawionych dokumentów oraz wywiadu środowiskowego wynika, że K. S. mieszka w Domu Pomocy Społecznej. Na jej dochód składa się świadczenie rentowe w kwocie 646,13 zł miesięcznie, a kwota ta znacznie przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi w tym przypadku 461 zł. Dlatego też organ uznał, że brak jest możliwości udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Organ I instancji wskazał ponadto, iż przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego, odebrałoby – ze względu na ograniczone środki finansowe organu – możliwość skorzystania z pomocy rodzinie lub osobie znajdującej się w dużo gorszej sytuacji finansowej, a tym samym godziłoby w interes społeczny. Od decyzji tej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła K. S. , wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Uważa, że odmowa przyznania jej pomocy spowoduje zagrożenie jej życia, gdy z nie będzie mogła wówczas kupić niezbędnych leków. Odwołująca wskazała również, że otrzymywana przez nią faktycznie kwota (97,82 zł) nie wystarcza na zakup leków, które kosztują około 300 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zapoznaniu się z odwołaniem skarżącej decyzją z dnia [...] r., sygn. akt [...], działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz.593 z późn. zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium szczegółowo opisało stan faktyczny sprawy, uwzględniając okoliczności bytowe wnioskodawczyni. Podobnie jak organ I instancji Kolegium przyjęło łączny dochód wnioskodawczyni w wysokości 646,13 zł. Dlatego też stwierdzono, że dochód K. S. przekracza kryterium dochodowe wynikające z art.8 ust.1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy, które wynosiło 461 zł dla osób samotnie gospodarujących. Zatem Kolegium uznało, iż organ I instancji zasadnie odmówił przyznania zasiłku celowego wobec braku spełnienia podstawowej przesłanki do udzielenia tej formy pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż nie zachodzą również przesłanki do zastosowania art.41 ustawy o pomocy społecznej i przyznania zasiłku celowego specjalnego. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. S. (zwana dalej skarżącą) skargą z dnia [...] r. wyrażając swoje niezadowolenie i dezaprobatę dla otrzymanej decyzji, a także kwestionując pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że na przyznanie lub odmowę przyznania świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej determinujący wpływ ma sytuacja budżetowa gminy zobowiązanej do jego wypłacenia. Skarżąca podkreśliła, iż otrzymanie zasiłku celowego jest niezbędne w celu zakupu leków, które musi stale zażywać. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 cyt. wyżej ustawy). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr Kol. Odw. [...] – prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawczynię cele. Zgodnie z brzmieniem art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. poz. 593 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00) Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 i art.3 ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.3 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa, zdrowotna i dochodowa skarżącej. Prawidłowo ustalono, iż skarżąca w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości 646,13 zł w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku 461 zł na osobę. Okoliczność ta uniemożliwia rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art.8 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (poza wskazanymi tam wyjątkami) przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 461 zł tzw. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Już zatem ta przesłanka sama w sobie uniemożliwia przyznanie pomocy społecznej w formie żądanej przez skarżącą tj. zasiłku celowego. Słusznie zatem organy rozważyły możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Nieprawidłowo jednak organy administracyjne stwierdziły, iż cele na jakie żąda przyznania zasiłku celowego (zasiłku celowego specjalnego) skarżąca są już zaspokojone, gdyż wnioskodawczyni przebywa w Domu Pomocy Społecznej, gdzie ma zapewnioną w całości opieką socjalną, bytową i zdrowotną. W ocenie Sądu powyższa argumentacja jest nietrafna, gdyż mimo przebywania skarżącej w Domu Pomocy Społecznej, nie sposób stwierdzić w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, że ma ona w całości zapewnioną opiekę zdrowotną. Tezę organów administracyjnych podważa fakt, że skarżąca sama pokrywa koszty zakupu niektórych lekarstw. W konsekwencji niezbędne jest ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy poprzez jednoznaczne i dokładne wyjaśnienie, czy i w jakim zakresie DPS zapewnia swoim pensjonariuszom opieką zdrowotną w zakresie zapewnienia leczenia – całościowego wykupowania leków niezbędnych do właściwej terapii. Czy leki wykupowane przez skarżącą zostały przepisane przez lekarza i są niezbędne, służą terapii w związku z chorobą skarżącej (czy też są kupowane przez skarżącą wedle własnych oczekiwań)? Wreszcie w przypadku, gdy wykupowane leki są niezbędne w terapii, a DPS ich nie kupuje skarżącej, czy środki pozostające faktycznie w jej dyspozycji są niewystarczające na te wydatki. Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego nastąpiła w sytuacji niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego co stanowi o naruszeniu art.7, 77 i 107 § 3 k.p.a. i skutkuje wskazaniem, że zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. Uwzględniając skargę na podstawie art.145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30.08.2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.