II SA/Kr 866/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski (spr) WSA Jacek Bursa Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 8 czerwca 2010r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji . Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...] Prezydent Miasta K. zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 123 K.p.a oraz art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowanie prowadzone na wniosek M.S. , R.S. i Z.P. w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z części działek: nr 1, 2 i 3 obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] odpowiadających wywłaszczonym działkom nr 4, 5, 6 i 7 obręb [...] byłej dzielnicy administracyjnej [...] do czasu uregulowania w ramach dostępnych środków prawnych sprawy własności ww. nieruchomości, przekazanej jako darowizna na rzecz [...] Fundacji [...] w K. W uzasadnieniu postanowienia podano, że zgodnie z zapadłymi uprzednio wyrokami w sprawie organ jest zobowiązany do podjęcia działań na rzecz odzyskania własności działek objętych żądaniem zwrotu, gdyż ustalono, że zachodzą przesłanki do zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], natomiast skarga na powyższe postanowieni została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1085/09. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta K. kilkakrotnie zwracał się do Ministra Skarbu Państwa lub Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z wnioskami o rozważanie wytoczenia powództwa w postępowaniu cywilnym w sprawie wyeliminowania z obrotu prawnego tych czynności prawnych, mocą których Skarb Państwa pozbawił się władania przedmiotowymi nieruchomościami, a w szczególności czynności prawnej sporządzonej w dniu 21 września 1998 r. a polegającej na przeniesieniu na rzecz [...] Fundacji [...] w K. ww. nieruchomości (akta administracyjne, pismo z dnia 11.09.2008 r. - karta nr [...] pismo z dnia 24.12.2008 r. – karta nr [...], pismo z dnia 24.12.2008 r. – karta nr [...],; pismo z dnia 19.09.2008 r. – karta nr [...] pismo z dnia 26.01.2009 r. – karta nr [...], ; pismo z dnia 10.10.2008 r. – karta nr [...], pismo z dnia 3.11.2008 r. – karta nr [...]; pismo z dnia 17.03.2010 r. – karta nr [...] W aktach sprawy znajduje się również stanowisko Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, odmawiające podjęcia czynności sądowych w zakresie kwestionowania zawartych umów (opinie, akta administracyjne, karty nr [...] ; karty nr [...]). Pismem z dnia 23 marca 2010 r. J.H. , pełnomocnik M.S. , zwrócił się do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z części działek: nr 1,2 i 3 obręb [...] ewidencyjna K.-P. odpowiadających wywłaszczonym działkom nr 4, 5,6 i 7 obręb [...] byłej dzielnicy administracyjnej P. do czasu uregulowania w ramach dostępnych środków prawnych sprawy własności ww. nieruchomości, przekazanej jako darowizna na rzecz [...] Fundacji [...] w K. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] Prezydent Miasta K. , w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 oraz § 2 w związku z art. 123 K.p.a. oraz art. art. 4 pkt 9b1 i art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości składającej się z części działek: nr 1, 2 i 3 do czasu uregulowania w ramach dostępnych środków prawnych sprawy własności ww. nieruchomości, przekazanej jako darowizna na rzecz Fundacji [...] w K. W uzasadnieniu organ podał, że podjął stosowne czynności zmierzające do odzyskania wnioskowanej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a to zwrócił się do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz Ministra Skarbu Państwa o podjęcie wszelkich kroków umożliwiających realizację roszczeń poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości. Wobec niezakończenia powyższych działań, organ stwierdził, że brak jest przesłanek do podjęcia zawieszonego postępowania, gdyż przyczyny jego zawieszenia nie ustały. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła w ustawowym terminie M.S. , reprezentowana przez pełnomocnika J.H. . Wojewoda postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr: [...] , wydanym na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 141 i art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K.. z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewoda podał, że zgodnie z art. 97 § 2 K.p.a ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania skutkuje obowiązkiem monitorowania czy nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Organ wskazał, że wobec faktu, że w opinii Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 12 marca 2009 r. stwierdzono brak podstaw do wystąpienia z powództwem o unieważnienie umów sprzedaży osobom trzecim nieruchomości podlegających zwrotowi, Prezydent Miasta K. pismem z dnia 17 marca 2010 r. zwrócił się do Ministra Skarbu Państwa z prośbą o podjęcie wszelkich kroków umożliwiających realizację roszczeń poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości.. Ponadto Prezydent Miasta K. ponownie zwrócił się do Prokuratorii Generalnej, powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w stosunku do sąsiednich nieruchomości stanowiących poprzednio własność Fundacji [...], z prośbą o ponowną analizę sprawy. Wojewoda uznał, że nie została spełniona hipoteza normy zawartej w art. 97 § 2 K.p.a., bowiem nie nastąpiło ustanie przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. M.S. pismem z dnia 5 lipca 2010 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów wyrażonych w wydanych postanowieniach, uznając że podjęte przez nie działania zmierzają jedynie do przedłużenia rozpoznania sprawy zwrotu nieruchomości. Zdaniem skarżącej skoro Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa odmówiła wystąpienia do sądu cywilnego o stwierdzenie niezgodności z prawem czynności prawnej przenoszącej własność nieruchomości objętej żądaniem zwrotu, to odpadły przyczyny zwieszenia postępowania, zatem słuszną decyzją jest jego podjęcie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia. Wojewódzki Sąd administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie był art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przedmiotowej sprawie owym zagadnieniem wstępnym (prejudykatem), miało być uregulowanie w ramach dostępnych środków prawnych sprawy własności nieruchomości oznaczonych nr 1, 2 i 3 obręb [...] ewidencyjna K. –P. , przekazanych jako darowizna na rzecz Fundacji [...] w K. Spór w mniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, a zatem czy organ podjął wszystkie dostępne działania zmierzające do odzyskania władztwa przedmiotowych nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. Zgodnie z art. 100 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. W niniejszej sprawie organ I instancji wystąpił z wnioskiem do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o podjęcie kroków prawnych zmierzających do odzyskania przez Skarb Państwa własności nieruchomości oznaczonych nr 1, 2 i 3 . W myśl art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1417. z późn. zm.) Prokuratoria została powołana w celu zapewnienia ochrony praw i interesów Skarbu Państwa. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt. 1 powołanej ustawy zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest obowiązkowe do zakończenia sprawy w sprawach rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy, jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza kwotę 1.000.000 zł. W piśmie z dnia 24 grudnia 2008 r. (akta administracyjne [...]) została zawarta informacja, że tylko jedna z ww. działek (cześć działki nr 1 ) w wyniku rozstrzygnięcia przetargu oszacowano ja na wartość ok. 1.500.000 zł. Niewątpliwie więc trzy działki (nr 1, nr 2 i nr 3 ) mają wartość znacznie przekraczającą kwotę 1.000.000 zł. Zatem stwierdzić należy, że w tej sprawie organ prowadzący sprawę o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zwrócił się do organu właściwego celem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Z opinii Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa wynika, że organ nie znalazł żadnych podstaw do wystąpienia z powództwem zmierzającym do odzyskania własności przedmiotowych nieruchomości z przyczyn wymienionych w opinii z dnia 17 grudnia 2008 r. W kwestii zaś odwołania w dniu 22 września 2005 r. darowizny nieruchomości na rzecz j Fundacji [...] w K. wskazano, iż Fundacja była uprawniona do zbycia przedmiotowych nieruchomości osobom trzecim. Oznacza to, że uprawniony do wytoczenia powództwa organ nie zamierzał w tej sprawie podejmować jakichkolwiek działań, które nakierowane byłyby na wyeliminowanie z obrotu prawnego umów (czynności) przenoszących własność ww. nieruchomości na rzecz osób trzecich w stosunku do skarżących. Z uwagi zaś na wyłączną właściwość zastępstwa procesowego Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w sprawach rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy, w których wartość przedmiotu sprawy przekracza kwotę jednego miliona złotych, skutecznie takiego powództwa nie mógł wytoczyć Prezydent Miasta K. Ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania rodzi obowiązek organu administracji publicznej jego podjęcia. Organ więc z urzędu obowiązany jest do sprawdzenia, czy nie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Również strona może żądać, po ustaniu przyczyn zawieszenia postępowania, jego podjęcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania w sprawie o zwrot M.S. wywłaszczonych nieruchomości. Skoro bowiem zagadnienie wstępne polegało na podjęciu działań zmierzających do odzyskania przez Skarb Państwa własności nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, a organy (w istocie Prezydent Miasta K. ) wyczerpały wszelkie możliwe, dostępne im możliwości, to dalsze spoczywanie postępowania nie jest już uzasadnione. Organ prowadzący postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości nie dysponuje już żadnym środkiem prawnym umożliwiającym mu zainicjowanie postępowania cywilnego zmierzającego do odzyskania własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Tym samym uznając, że ustały przyczyny zawieszenia postępowania Sąd uchylił wadliwe postanowienia organów obu instancji wskazując, że właściwym rozstrzygnięciem w tej kwestii jest podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości M.S. . Ponieważ przedmiotem tej sprawy było jedynie orzekanie co do legalności wydanych postanowień w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, Sąd nie wypowiada się co do zasadności żądań stron dotyczących zwrotu nieruchomości. Powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270. z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienia, jak i postanowienie organu I instancji. Stosownie do art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tej sprawie organ I instancji winien uwzględnić stanowisko Sądu i w przypadku braku zaistnienia innych nieznanych Sądowi okoliczności, a które mogą zaistnieć po wydaniu ww. wyroku – podjąć zawieszone postępowanie.