II SA/Kr 869/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. L. na uchwałę Rady Gminy Mogilany z dnia 8 marca 2013 r. Nr: XXIII/209/2013 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata W dniu 8 lipca 2013 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. L. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy Mogilany z dnia 8 marca 2013 roku w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 4.780,33 zł i stanowi go emerytura w wysokości 1.180,33 zł oraz dochody z najmu lokali użytkowych w wysokości 1.800 zł i 1.800 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 108,75 m², nieruchomość rolna wielkości 0,14 ha oraz dwa lokale użytkowe w K. przy ul. [...] i przy ul. [...]. Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy M. L. podniosła, iż od 2012 roku jest dramatycznej sytuacji materialnej. W okresie od 30 kwietnia do 16 lipca 2012 roku strona nie miała najemcy w jednym z lokali użytkowych, a w drugim lokalu w czerwcu 2012 roku najemca wypowiedział umowę, lecz po obniżeniu czynszu o 150 zł kontynuuje najem. Przez brak przychodów wypowiedziano skarżącej umowę kredytową na kwotę 5.000 zł. W grudniu 2012 roku Urząd Skarbowy dokonał zajęcia części renty i dochód z najmu jednego z lokali, dlatego strona nie mogła uzyskać kredytu konsolidacyjnego. Miesięczne należności spłacane do banków wynoszą 3.500 – 3.800 zł. Skarżąca podała, iż dom obciążony jest na kwotę 133.800 zł, nieruchomość rolna na 90.000 zł, zaś lokale użytkowe na kwotę 172.800 zł. Skarżąca posiada 2,5 letnie zadłużenie do Wspólnot Mieszkaniowych na kwotę 12.000 zł, u rodziny jest zadłużona na kwotę 3.500 zł. Strona posiada ułamkowe udziały w nieruchomościach rodzinnych, lecz z powodu braku środków nie może na nie łożyć podatków i innych należności. W okresie zimowym strona opłaca rachunki za gaz w kwocie około 450 zł, za prąd 83 zł. Skarżąca cierpi na wiele chorób, ma duży rozstrój zdrowia. Nie może wykupić leków ratujących życie. Na zakupy żywności dla siebie, psa i dwóch kotów może przeznaczyć 100-150 zł. Przejazdy do K. kosztują stronę około 80 zł, woda 40 zł, opłaty ksero około 50 zł. W takiej sytuacji strona nie ma środków na opłacenie wszystkich rat, zakup leków, opłaty za gaz, prąd i należności podatkowe. Do wniosku skarżąca załączyła kopie następujących dokumentów: faktury z dnia 29 maja 2013 roku za wodę na kwotę 40,55 zł, wezwania z dnia 18 czerwca 2013 roku do zapłaty podatku rolnego i od nieruchomości w kwocie 42,80 zł, wezwania z dnia 13 czerwca 2013 roku do zapłaty zaległych należności za energię elektryczną za kwiecień, maj i czerwiec po 61,98 zł, dwóch wezwań do zapłaty należności za gaz z dnia 25 czerwca 2013 roku na kwotę 295,16 zł i z dnia 29 kwietnia 2013 roku na kwotę 430,98 zł, dwudziestu jeden dokumentów bankowych (z [...] i [...]) stanowiących monity, upomnienia i wezwania do zapłaty rat zaciągniętych kredytów, dwóch upomnień z dnia 11 marca 2013 roku i z dnia 25 kwietnia 2013 roku dotyczących obowiązku wpłacenia zobowiązania z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności lokali użytkowych w kwocie 326,76 zł i 2.238,78 zł, wezwania z dnia 5 marca 2013 roku do zapłaty opłaty eksploatacyjnej w kwocie 6.220,08 zł na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej, dwóch upomnień z dnia 4 czerwca 2013 roku do uregulowania podatku od nieruchomości, sześciu recept oraz postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 27 maja 2013 roku o odmowie zwolnienia z egzekucji wierzytelności pieniężnych z emerytury, z najmu oraz z rachunku bankowego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienia wniosku w takim zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Stan majątkowy skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Strona uzyskuje stałe, pewne dochody w postaci świadczenia emerytalnego oraz przychodów z najmu. Aktualnie, w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, część świadczenia emerytalnego oraz dochód z najmu jednego z lokali zostały zajęte. Powyższe oznacza, że miesięcznie strona dysponuje środkami finansowymi w wysokości 2.629,14 zł (829,14 zł emerytura i 1.800 zł najem), którymi może swobodnie dysponować. Według oświadczenia skarżącej koszty jej utrzymania sprowadzają się natomiast do kwoty 723 zł (450 zł prąd, 83 zł gaz, 40 zł woda, 150 zł wyżywienie), 80 zł kosztują stronę przejazdy do K., a 50 zł opłaty ksero. Oprócz stałych dochodów M. L. dysponuje majątkiem o znacznej wartości, jest ona bowiem właścicielką czterech nieruchomości: domu jednorodzinnego, nieruchomości rolnej oraz dwóch lokali użytkowych. O ile dom jednorodzinny służy do zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni, to pozostałe nieruchomości, mogą i w przypadku dwóch lokali użytkowych - są źródłem jej dodatkowego dochodu. Fakt, że skarżąca przeznacza te dochody na regulowanie innych zobowiązań (kredytowych, podatkowych, eksploatacyjnych) jest konsekwencją dokonywanych przez nią decyzji finansowych. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia NSA: z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05). W świetle powyższego osoby posiadającej stałe dochody z emerytury, będącej właścicielką domu, nieruchomości rolnej oraz dwóch lokali użytkowych w centrum miasta nie można uznać za osobę ubogą, która spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie oznacza to jednak braku możliwości uwzględnienia wniosku strony w częściowym zakresie. Chwilowe trudności finansowe strony, jej udokumentowane zaległości w dokonywaniu bieżących płatności za media, podatki i raty kredytowe wpłynęły na decyzję orzekającego o przyznaniu stronie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od konieczności uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wydając takie rozstrzygnięcie orzekający kierował się tym, aby nie zamykać skarżącej drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).