II SA/Kr 869/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013r na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na uchwałę rady Gminy Mogilany z dnia 8 marca 2013r. Nr XXIII/209/2013 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 6 sierpnia 2013r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na uchwałę Rady Gminy Mogilany z dnia 8 marca 2013r. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego. Podnosi, iż ma ciężką sytuację materialną, ponosi znaczne koszty opłat do banków. Jak wskazuje, wykupiła lokale użytkowe, a wobec krótkiego czasu ich wykupu zaciągnęła znaczne kredyty w bankach. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 4.780 zł i stanowi go emerytura w wysokości 1.180 zł oraz dochody z najmu lokali użytkowych w wysokości 1.800 zł i 1.800 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 108,75 m², nieruchomość rolna wielkości 0,14 ha oraz dwa lokale użytkowe w K. przy ul. [...] i przy ul. [...]. Strona nie wykazuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy M. L. podniosła, iż od 2012 roku jest dramatycznej sytuacji materialnej. W okresie od 30 kwietnia do 16 lipca 2012 roku strona nie miała najemcy w jednym z lokali użytkowych, a w drugim lokalu w czerwcu 2012 roku najemca wypowiedział umowę, lecz po obniżeniu czynszu o 150 zł kontynuuje najem. Przez brak przychodów wypowiedziano skarżącej umowę kredytową na kwotę 5.000 zł. W grudniu 2012 roku Urząd Skarbowy dokonał zajęcia części renty i dochód z najmu jednego z lokali, dlatego strona nie mogła uzyskać kredytu konsolidacyjnego. Miesięczne należności spłacane do banków wynoszą 3.500 – 3.800 zł. Skarżąca podała, iż dom obciążony jest na kwotę 133.800 zł, nieruchomość rolna na 90.000 zł, zaś lokale użytkowe na kwotę 172.800 zł. Skarżąca posiada 2,5 letnie zadłużenie do Wspólnot Mieszkaniowych na kwotę 12.000 zł, u rodziny jest zadłużona na kwotę 3.500 zł. Strona posiada ułamkowe udziały w nieruchomościach rodzinnych, lecz z powodu braku środków nie może na nie łożyć podatków i innych należności. W okresie zimowym strona opłaca rachunki za gaz w kwocie około 450 zł, za prąd 83 zł. Skarżąca cierpi na wiele chorób, ma duży rozstrój zdrowia. Nie może wykupić leków ratujących życie. Na zakupy żywności dla siebie, psa i dwóch kotów może przeznaczyć 100-150 zł. Przejazdy do K. kosztują stronę około 80 zł, woda 40 zł, opłaty ksero około 50 zł. W takiej sytuacji strona nie ma środków na opłacenie wszystkich rat, zakup leków, opłaty za gaz, prąd i należności podatkowe. W aktach sprawy znajdują się dokumenty przedstawione przez skarżącą w lipcu 2013r. – kopie następujących dokumentów: faktury z dnia 29 maja 2013 roku za wodę na kwotę 40,55 zł, wezwania z dnia 18 czerwca 2013 roku do zapłaty podatku rolnego i od nieruchomości w kwocie 42,80 zł, wezwania z dnia 13 czerwca 2013 roku do zapłaty zaległych należności za energię elektryczną za kwiecień, maj i czerwiec po 61,98 zł, dwóch wezwań do zapłaty należności za gaz z dnia 25 czerwca 2013 roku na kwotę 295,16 zł i z dnia 29 kwietnia 2013 roku na kwotę 430,98 zł, dwudziestu jeden dokumentów bankowych (z [...] i [...]) stanowiących monity, upomnienia i wezwania do zapłaty rat zaciągniętych kredytów, dwóch upomnień z dnia 11 marca 2013 roku i z dnia 25 kwietnia 2013 roku dotyczących obowiązku wpłacenia zobowiązania z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności lokali użytkowych w kwocie 326,76 zł i 2.238,78 zł, wezwania z dnia 5 marca 2013 roku do zapłaty opłaty eksploatacyjnej w kwocie 6.220,08 zł na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej, dwóch upomnień z dnia 4 czerwca 2013 roku do uregulowania podatku od nieruchomości, sześciu recept oraz postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 27 maja 2013 roku o odmowie zwolnienia z egzekucji wierzytelności pieniężnych z emerytury, z najmu oraz z rachunku bankowego. Orzekający, ustosunkowując się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych umorzył postępowanie w tej kwestii. Z akt sprawy wynika bowiem, iż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2013r. skarżąca została w całości zwolniona od kosztów sądowych. Bezzasadne byłoby zatem ponowne rozpatrywanie wniosku w tym zakresie skoro prawo pomocy w formie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych zostało już prawomocnie przyznane. Stąd mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w związku z art. 258 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – umorzono postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, zważono, co następuje. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż sytuacja materialna skarżącej w żadnej sposób nie zmieniła się wobec tej, która była przedmiotem oceny Sądu w lipcu 2013r. Co więcej, sama skarżąca w piśmie z dnia 6 sierpnia wskazuje, iż jej sytuacja materialna nie uległa zmianie. Zmiana natomiast wskazanego postanowienia mogłaby nastąpić jedynie w przypadku istotnej zmiany warunków życia skarżącej, pogorszenia sytuacji materialnej, szczegółowo wykazanej i udokumentowanej przez skarżącą. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych bądź ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy i to on musi dokładnie wyjaśnić i przedstawić, na żądanie sądu, swój stan majątkowy, uzasadniający przyznanie prawa pomocy. W ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego. Stan majątkowy skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Strona uzyskuje stałe, pewne dochody w postaci świadczenia emerytalnego oraz przychodów z najmu. Aktualnie, w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, część świadczenia emerytalnego oraz dochód z najmu jednego z lokali zostały zajęte. Powyższe oznacza, że miesięcznie strona dysponuje środkami finansowymi w wysokości 2.629 zł (829,14 zł emerytura i 1.800 zł najem), którymi może swobodnie dysponować i sytuacja ta jest identyczna jak poprzednio oceniana przez Sąd. Według oświadczenia skarżącej z lipca 2013r. koszty jej utrzymania sprowadzają się natomiast do kwoty 723 zł (450 zł prąd, 83 zł gaz, 40 zł woda, 150 zł wyżywienie), 80 zł kosztują stronę przejazdy do K., a 50 zł opłaty ksero. Oprócz stałych dochodów M. L. dysponuje majątkiem o znacznej wartości, jest ona bowiem właścicielką czterech nieruchomości: domu jednorodzinnego, nieruchomości rolnej oraz dwóch lokali użytkowych. O ile dom jednorodzinny służy do zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni, to pozostałe nieruchomości, mogą i w przypadku dwóch lokali użytkowych - są źródłem jej dodatkowego dochodu. Fakt, że skarżąca przeznacza te dochody na regulowanie innych zobowiązań (kredytowych, podatkowych, eksploatacyjnych) jest konsekwencją dokonywanych przez nią decyzji finansowych. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia NSA: z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05). W ocenie orzekającego, biorąc pod uwagę w szczególności powyżej przedstawione okoliczności, nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające ustanowienie adwokata. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, w tym koszty adwokackie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i udowodnione w taki sposób, aby skarżącej przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym - na obecnym etapie poprzez ustanowienie dla niej również kwalifikowanego pełnomocnika ( całkowite zwolnienie od kosztów sądowych nastąpiło postanowieniem z dnia 12 lipca 2013r. ). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).