II SA/Kr 869/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na niewykonanie wyroku sygn. akt II SAB/Kr 165/15 przez "T." SA w K. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 7 września 2017r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na niewykonanie wyroku WSA w Krakowie sygn. akt II SAB/Kr 165/15. Skarżący wskazuje, iż domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, trudną sytuację materialną i bytową, niepełnosprawność, niezdolność do pracy, samotność, fakt korzystania z pomocy społecznej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, iż G. S. jest emerytem, osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, bez prawa do jakiejkolwiek pracy od 2007 roku. Ze względu na stan zdrowia nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu posiadania gruntów rolnych. Zmuszony jest korzystać z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Skarżący podniósł, iż mieszka w jednym mieszkaniu z żoną A. S., ale nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Małżonkowie pokrywają po połowie kosztów utrzymania mieszkania. A. S. jest rencistką z miesięcznym dochodem 472,06 zł. Jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, korzystającą z pomocy społecznej. Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: decyzji ZUS z dnia [...] marca 2017 roku o waloryzacji emerytury G. S. oraz z dnia [...] marca 2016 roku o waloryzacji renty A. S., deklaracji PIT-40A za 2016 rok skarżącego i jego żony, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności skarżącego i jego żony, dwóch zaświadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o korzystaniu przez skarżącego i jego żonę z pomocy finansowej tamtejszego ośrodka, opinii lekarskiej o stanie zdrowia G. S. oraz aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2010 roku umowy majątkowej małżeńskiej ustanawiającej rozdzielność majątkową małżonków S. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 1.209,84 zł i stanowi go świadczenie emerytalne w wysokości 1.030,72 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 26,12 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni 24,89 m² wykupione od gminy 30 lat temu warte ok. 25 000 zł, nieruchomość rolna wielkości 0,24 ha przeliczeniowego stanowiąca pastwiska i nieużytki rolne. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5 tys. zł. Jego miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: energia elektryczna 45,11 zł, czynsz 127,18 zł, węgiel 63,25 zł, drewno na rozpałkę 11,66 zł, gaz w butli 50 zł, leczenie 250 zł, higiena osobista 39 zł, edukacja 13,75 zł, kultura i rekreacja 120,88 zł, odzież i obuwie 49,84 zł, transport i łączność 79,07 zł, internet 55 zł, pozostałe wydatki 78,55 zł. Łączna kwota wydatków to suma 983,45 zł. Skarżący korzysta z pomocy ośrodka pomocy w J. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić pełnych należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość stałych, pewnych dochodów w wysokości 1209 zł - w odniesieniu do zwyczajowo przyjętych, podstawowych i udokumentowanych wydatków na utrzymanie w kwocie łącznej 983 zł , braku oszczędności i cennych ruchomości, faktu korzystania z pomocy społecznej - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego - uiszczenie wymaganych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń, biorąc pod uwagę specyficzną sytuację rodzinną - do takich osób należy. G. S. uwiarygodnił, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Skarżący jest osobą schorowaną z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagającą konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Źródłem jego utrzymania jest niewielkie świadczenie emerytalne, w całości przeznaczane na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania i leczenia. Żona wnioskodawcy jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, utrzymującą się z niewysokiej renty. O trudnej sytuacji skarżącego i jego żony świadczy fakt korzystania przez nich z pomocy społecznej. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że opłacenie we własnym zakresie kosztów sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku dla rodziny. Podsumowując należy uznać, iż w aktualnej sytuacji finansowej, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).