II SA/Kr 879/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. Spółka J. E. R., M. G. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 13 maja 2025 roku, znak: SKO.OŚ/4170/24/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz strony skarżącej Z. Spółki J. E. R. , M. G. z siedzibą w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 31 marca 2025 r., znak; RPG.6220.01.2025 Wójt Gminy B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja kruszywa naturalnego w granicach złoża "B.-Ż. 2" na działkach nr ewid.; [...], [...], [...] położonych w miejscowości B., powiat b. , województwo małopolskie". W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112) stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez 1. przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2. działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3. działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Obszar, na który oddziaływać będzie przedsięwzięcie - na co wskazują dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę w postaci umowy dzierżawy z dnia 18.12.2024 roku oraz oświadczenie z dnia 5 czerwca 2024 roku - obejmuje nieruchomości składające się z działek o numerach [...] oraz [...], których właścicielem był K. R.. Z informacji posiadanych przez organ, wynika, iż K. R. - mający przymiot strony postępowania ze względu na prawa właścicielskie do ww. działek - zmarł w dniu 12 stycznia 2025 roku, a więc przed dniem sporządzenia i złożenia wniosku w niniejszej sprawie przez Spółkę, reprezentowaną przez córki zmarłego. W treści pisma z dnia 19 lutego 2025 roku Wnioskodawca potwierdził fakt śmierci wskazując, iż do kręgu spadkobierców po nim należą: M. G., E. R. oraz I. R.. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, z przyczyn wskazanych w art. 61 a § 1 kpa nie może zostać wszczęte albowiem: w chwili złożenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego - wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - strona postępowania, czyli K. R. już nie żył. Jest to okoliczność, która zdaniem organu uniemożliwia wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie, gdyż okoliczność ta została potwierdzona jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania. W sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w ust 3c. art. 74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który pozwala na zawieszenie postępowania w przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokument, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 ww. artykułu, zawiera nieaktualne dane lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania, nie stosuje się art. 97 § 1 pkt 1 i 4 kpa. W niniejszej sprawie w chwili złożenia wniosku, jedna ze stron postępowania nie żyła. Przechodząc do kwestii związanych z przedłożoną umową dzierżawy, zgodzić się należy ze stanowiskiem wnioskodawcy, iż Umowa Dzierżawy przechodzi na spadkobierców. Aby jednak ustalić krąg spadkobierców, konieczne jest uzyskanie stosownego orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Orzeczenie to niewątpliwie potwierdzi krąg spadkobierców, którzy uprawnieni będą do występowania w niniejszej sprawie. W zażaleniu na to postanowienie Z. sp. j. E. R., M. G. z siedzibą w K., wskazała, iż nie ma potrzeby ustalenia spadkobierców zmarłego, bowiem nie wymagają tego przepisy określające treść wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Podniesiono również, że należało zastosować przepisy dotyczące nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie postanowieniem z dnia 13 maja 2025r. nr SKO.OŚ/4170/24/2025, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, iż jak stanowi art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu Informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81ust. 1. Bez wątpienia stroną w sprawie powinien być K. R.. który jednakże zmarł 12 stycznia 2025 r, a więc przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji, co miało miejsce w dniu 13 stycznia 2025 r. W dacie złożenia wniosku K. R. już nie żył, zatem - co oczywiste – nie może być stroną postępowania. Ustalenie, że jeden z właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem o wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie żyje oraz że śmierć nastąpiła przed złożeniem w tej sprawie wniosku, (co w rozpoznawanej sprawie nastąpiło jeden dzień wcześniej) nie daje podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż przepis ten przewiduje zawieszenie postępowania z urzędu przez organ, gdy do śmierci strony dojdzie już po wszczęciu postępowania administracyjnego. Okoliczność ta nie uzasadnia także zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi o zawieszeniu postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W sprawie niniejszej takie zagadnienie prawne bowiem nie występuje. Rozstrzygnięcie sprawy nie jest bowiem uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Skutki śmierci strony postępowania po jego wszczęciu zostały uregulowane w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast do śmierci K. R. doszło jeszcze przed wszczęciem postępowania, a zatem w istocie nie było podstaw do wszczęcia postępowania, a gdyby takie postępowanie zostało wszczęte należałoby rozważyć jego umorzenie w tymże zakresie na podstawie art. 105 k.p.a. jako postępowania bezprzedmiotowego z uwagi na brak strony. W odniesieniu do postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach interes prawny ma właściciel nieruchomości, a więc podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości. Aby więc można było wszcząć postępowanie, należało najpierw mieć pewność, kto jest stroną tego postępowania, czyli kto ma prawo rzeczowe do nieruchomości. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1421/00, publ. ONSA 2003, nr 2, poz. 64). Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy bowiem do właściwości organów administracji publicznej, lecz wyłącznie do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 § 2 k.c.) (A. Kidyba (red.), E. Niezbecka, Komentarz do art. 1025 Kodeksu cywilnego, publ. Lex). Stąd też prawidłowo organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania wskazując, ż konieczne jest przedłożenie poświadczenia dziedziczenia lub postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. art. 61 a kpa, poprzez jego wadliwe zastosowanie, skutkujące odmową wszczęcia postępowania w sprawie, podczas gdy brak było uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 74 ustawy o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez jego wadliwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o wydanie decyzji środowiskowej wobec śmierci jednej ze stron, podczas gdy zgodnie z treścią art. 74 ustawy, śmierć strony nie jest przeszkodą do prowadzenia postępowania o wydanie decyzji środowiskowej. Podkreślono w uzasadnieniu, iż w świetle art. 74 ust. 3a w.w ustawy stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art, 81 ust. 1. Dodatkowo ust. 3f wskazuje, iż nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Do zawiadomień o decyzjach i innych czynnościach organu osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się przepis art. 49 kpa. Z kolei ust. 3g określa, iż przez nieuregulowany stan prawny należy rozumieć sytuację, w której: 1) dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone; 2) nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. Mając na uwadze powyższe, wobec faktu śmierci strony postępowania, Organ winien wszcząć i prowadzić postępowanie, zawiadamiając potencjalnych następców prawnych poprzez ogłoszenie. Dlatego też, wobec istnienia proceduralnej możliwości prowadzenia postępowania, Organ nie mógł odmówić wszczęcia postępowania, lecz winien je wszcząć i prowadzić. Następnie zaś, zgodnie z treścią ww. przepisu winien zakończyć sprawę decyzją merytoryczną, niezależnie od faktu potwierdzenia praw do spadku po zmarłym K. R.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn w niej wskazanych. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych postanowień o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przyczyną odmowy wszczęcia postępowania była śmierć właściciela jednej z nieruchomości objętej wnioskiem, która miała miejsce dzień przed złożeniem wniosku. Okoliczność ta nie uprawniała jednak organu do odmowy wszczęcia postępowania. Fakt śmierci właściciela nieruchomości, który jeśli by żył, posiadałby przymiot strony, nie oznacza ani tego, że w chwili złożenia wniosku o wszczęcie przedmiotowego postępowania administracyjnego brak jest jednej ze stron postępowania, ani też, że nieruchomość, której był on właścicielem, właściciela nie posiada. Skoro K. R. zmarł przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, to po pierwsze nigdy nie uzyskał statusu strony, a po drugie fakt jego śmierci nie stoi na przeszkodzie wszczęciu wnioskowanego przez spółkę postępowania. Jak wynika z art. 74 ust. 3c stawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokument, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, zawiera nieaktualne dane lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania, nie stosuje się art. 97 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 74 ust. 3g pkt 1 w/w ustawy przez nieuregulowany stan prawny należy rozumieć sytuację, w której dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone. Natomiast zgodnie z art. 74 ust. 3f ustawy, nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Do zawiadomień o decyzjach i innych czynnościach organu osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, w świetle w/w przepisów organ winien był wszcząć postępowanie i je zgodnie z postanowieniami tych przepisów prowadzić. A wobec faktu śmierci osoby, której gdyby żyła przysługiwałby przymiot strony postępowania, organ winien prowadząc postępowanie, zawiadamiać potencjalnych następców prawnych zmarłego poprzez ogłoszenie, co trafnie podniesiono w skardze. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o 205 § 2 w/w ustawy (pkt II wyroku), zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, na którą składają się: 100 zł. tytułem uiszczonego wpisu od skargi i 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w stawce podstawowej oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.