II SA/Kr 88/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012r na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 listopada 2011r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzonych robót budowlanych p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 4 czerwca 2012r. skarżący A.S. złożył wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2011r. wydane w przedmiocie wstrzymania prowadzonych robót budowlanych. Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności. Wskazuje, iż aktualnie przebywa w areszcie, prowadzi od wielu lat rozliczne sprawy w sądach, które wyczerpały jego oszczędności. Dołącza do wniosku szereg dokumentów, faktur, zaświadczeń obrazujących wydatki na utrzymanie, poświadczających wysokość osiąganego dochodu przez syna i przez samego wnioskodawcę. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. Aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w W. Źródłem utrzymania rodziny jest renta skarżącego w kwocie 388,84 zł oraz wynagrodzenie za prace syna skarżącego w kwocie 984,15 zł. Żona i córka skarżącego nie pracują, nie osiągają żadnych dochodów. Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom jednorodzinny o pow. 151 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,08 ha. Strona informuje również o wiacie garażowej o pow. 12 m2. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Skarżący wskazuje na koszty utrzymania w wysokości łącznie 226 zł. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżący aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym . Pozostała na wolności rodzina osiąga miesięczny stały dochód w wysokości 1342 zł z tytułu renty skarżącego oraz wynagrodzenia za prace syna. Rodzina ponosi również zwyczajowe i oświadczone koszty utrzymania mieszkania, sam wnioskodawca nie ma aktualnie możliwości dodatkowego zarobku, jest pozbawiony wolności. W rodzinie, bez dochodu pozostają żona i córka strony. Skarżący nie posiada również oszczędności. W takiej sytuacji wnioskodawca nie byłby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).