II SA/Kr 880/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek (spr) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego specjalnego skargę oddala II SA/Kr 880/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [...] na podstawie art. 104,107 i 108 KPA w związku z art.41 pkt 1, art.44 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U.Nr 64, poz. 5937/ oraz Uchwały Rady Miejskiej w Brzesku Nr XXV/152/2004 z dnia 27 października 2004r. w sprawie ustalenia sposobu organizowania pogrzebu zmarłym Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. przyznał B. D. zasiłek celowy specjalny w wysokości 460,00zł na częściowe pokrycie kosztów pogrzebowych, zaznaczając , że zasiłek ten wypłacono w dniu [...] 2003r. decyzją Nr [...] z dnia [...] 2003r. W jej uzasadnieniu organ l instancji przedstawiając przebieg postępowania wskazał, że w/wymieniony w dniu [...] 2003r zwrócił się z prośbą o częściowe pokrycie kosztów pogrzebowych poniesionych w związku z pogrzebem brata wspólnie zamieszkałego i w związku z ustnym oświadczeniem, iż brata nie pochowa organ zaproponował sprawienie pogrzebu dla zmarłego brata, na co jednakże w/wymieniony nie wyraził zgody potwierdzając to własnoręcznym podpisem w wywiadzie środowiskowym. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku po raz pierwszy organ pozytywnie ustosunkował się do przedmiotowego wniosku wydając decyzję MOPS – [...] z dnia [...] 2003r. refundującą częściowe pokrycie kosztów pogrzebowych w postaci zasiłku celowego specjalnego w wys. 460,00zł, który został wypłacony w dniu [...] 2003r. Wskazana decyzja została uchylona decyzją z dnia [...] 2005r. sygn. akt: [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Po kolejnym rozpoznaniu sprawy organ l instancji decyzją z dnia [...] 2005r znak: [...] ponownie przyznał wnioskodawcy pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości 460,00zł. na częściowe pokrycie kosztów pogrzebowych, po ponownym przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i ustaleniu, że B. D. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną w domu murowanym, w którym jest 6 pokoi, kuchnia i łazienka, że żona jest ubezpieczona w KRUS, gdzie opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w wys.228,80zł kwartalnie, że wnioskodawca otrzymuje emeryturę z zasiłkiem pielęgnacyjnym w wys. 537,20zl miesięcznie, że wraz z żoną posiada zmechanizowane gospodarstwo rolne (ciągnik wraz z oprzyrządowaniem: pług, brony, siewnik oraz samochód osobowy polonez ) o powierzchni 10,27ha przeliczeniowych tj. 8.61 ha fizycznych a także inwentarz żywy (11 sztuk trzody* chlewnej), że dochód z gospodarstwa rolnego wynosi miesięcznie 1.992,38zł., że żona wnioskodawcy otrzymała dopłatę do posiadanych gruntów rolnych " ze środków unijnych " na rok 2004 w kwocie 3.855,35zł. co w przeliczeniu na miesiąc wynosi 321,28zł. oraz , że wnioskodawca posiada również akcje "[...]" o wartości 200,00zł ( w/g załączonego oświadczenia o stanie majątkowym) i stwierdzeniu, że skoro kryterium dochodowe w/g art.8.1 pkt.2 obowiązującej ustawy dla rodziny wnioskodawcy wynosi 632,00zł., a łączny miesięczny dochód ( po pomniejszeniu o składkę na KRUS w wys.76,27zł) wynosi faktycznie 2.774.59zł. to w nin. stanie faktycznym kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 2.142,59zł. Organ l instancji wskazał, że powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005r. sygn. akt: [...], które zobowiązało organ l instancji, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązując wyjaśnił zasady dotyczące sprawienia pogrzebu w odniesieniu do art. 44 ustawy o pomocy społecznej oraz zasady ustalenia pogrzebu przez Gminę, a także czy istnieje możliwość przeznaczenia jakiejś kwoty na pokrycie kosztów pogrzebu poniesionych przez stronę. Organ wskazał, że ponownie przeprowadzono wywiad środowiskowy w dniu [...] 2005r. i ustalono, że łączny miesięczny dochód obecnie wynosi 2.452,23zł ( pomniejszony: o składkę na KRUS w wys.76,27zł oraz o kwotę 321,28zł, które otrzymała żona wnioskodawcy ze " środków unijnych" , że kryterium dochodowe w/g art.8.1 pkt.2 obowiązującej ustawy dla rodziny wnioskodawcy wynosi 632,00zł. a więc dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę 1.820,23zł. Dalej organ l instancji ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że zgodnie z art.44 w/w ustawy cyt: " sprawienie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę" i w nin. sprawie sposób ten został ustalony Uchwałą Nr XXV/152/2004 Rady Miejskiej w Brzesku z dnia 27 października 2004 r. zgodnie z wyznaniem zmarłego. Organ l instancji wskazał, że w myśl § 1 cyt. uchwały zorganizowanie pogrzebu zmarłym nie posiadającym osób bliskich zobowiązanych do ich pochówku, będącym mieszkańcami gminy w ramach zadań własnych gminy w zakresie pomocy społecznej o charakterze obowiązkowym powinno zapewnić wykonanie następujących czynności: zakup trumny i wiązanki pogrzebowej, przewiezienie zwłok w granicach administracyjnych gminy, wykopanie i zakopanie grobu, pochowanie do mogiły, oznaczenie kwatery (wyłącznie dla osób samotnych), zapewnienie ceremoniału pogrzebowego zgodnie z wyznaniem zmarłego, zgodnie zaś z treścią § 3 cyt. uchwały sprawienie pogrzebu przez MOPS "może być zorganizowane osobom bez ustalonej tożsamości - zmarłym na terenie gminy a także byłym podopiecznym, którzy nie mieli osób bliskich zdolnych do dokonania tych czynności", przy czym MOPS zleca wykonanie pochówku Zakładowi Pogrzebowemu po najniższych kosztach i nie ma możliwości przeznaczenia tejże kwoty na pokrycie kosztów pogrzebu poniesionych przez stronę zgodnie z treścią cyt. uchwały Rady Miejskiej w Brzesku. Odnosząc powyższe zasady do okoliczności nin. sprawy organ stwierdził, że skoro zmarły brat wnioskodawcy nie był osobą samotną, posiadał osoby bliskie, do chwili śmierci mieszkał wspólnie z wnioskodawcą, nie był podopiecznym tut. Ośrodka, od [...] 2003 roku był świadczeniobiorcą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., posiadał stałe dochody w postaci renty socjalnej oraz zasiłku pielęgnacyjnego to właśnie na wnioskodawcy jako osobie bliskiej w myśl § 3 wyżej cytowanej uchwały ciążył obowiązek sprawienia pogrzebu brata. Organ l instancji wskazał także, iż organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tych wyznaczonych granicach muszą być realizowane ustawowe cele oraz , że decyzja przyznająca zasiłek celowy specjalny ma charakter uznaniowy i nie ma charakteru obowiązkowego, a przyznając go organ miał na względzie nie tylko sytuację wnioskodawcy lecz także musiał uwzględnić wielkość posiadanych środków finansowych przeznaczonych na świadczenia oraz liczbę osób i rodzin ubiegających się o objęcie taką pomocą. Organ podkreślił też, że nie odmówił przyznania zasiłku celowego w ogóle, mimo, że podstawa taka była, lecz przyznał zasiłek celowy specjalny w wysokości określonej swoimi możliwościami. Od powyższej decyzji B. D. odwołał się twierdząc, że nie zgadza się z jej merytorycznym ustaleniem, gdyż jego żądanie dotyczy zwrotu kosztów pogrzebu zmarłego brata P. D., a nie "zapomogi" jaką jest przyznany zasiłek celowy. Odwołujący się podkreślił, że pokrywając koszty pogrzebu zmarłego brata wyręczył gminę z jej obowiązku, poniósł koszty, które powinny mu być zwrócone. Decyzją z dnia [...] 2005r. sygn. akt: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 8 ust. 1 pkt 2), art. 39, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz.593) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, póz. 856 z późn.zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpoznaniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", stosownie zaś do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu; zgodnie z treścią art. 41 pkt 1) tejże ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku analizy akt sprawy uznał, iż brak jest podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia organu l instancji, gdyż nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Z dołączonej do akt sprawy uchwały nr XXV/152/2004 Rady Miejskiej w Brzesku w sprawie ustalania sposobu organizowania pogrzebu zmarłym nie wynika, aby organ pomocy społecznej mógł dowolnie dysponować kwotą przeznaczoną na wydatki związane ze sprawieniem pogrzebu np. przeznaczając tą kwotę na refundację osobie, która z własnej inicjatywy pokryła koszty pogrzebu i w tej sytuacji, decyzję organu l instancji przyznającą odwołującemu się w granicach własnych możliwości finansowych przynajmniej częściową rekompensatę poniesionych kosztów związanych z organizowaniem pogrzebu, należało uznać za właściwą w szczególności, że dochód rodziny B. D. znacznie przekracza ustalone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe. Organ odwoławczy podkreślił, że organ pomocy społecznej nie ma możliwości udzielenia pomocy, która stanowiłaby ekwiwalent kwoty zasiłku pogrzebowego przyznawanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje bowiem możliwości przyznania "zasiłku pogrzebowego" w wysokości określonej w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, a jedyną formą rekompensaty za koszty poniesione w związku z pogrzebem może być przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. B. D. domagał się stwierdzenia , że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że jego roszczenie zwrotu kosztów pogrzebu brata jest uzasadnione na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, która jednoznacznie stwierdza , że do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy m.in. sprawienie pogrzebu. Skarżący podkreślił, że skoro poniósł koszty pogrzebu to związane z tym koszty winny mu być zwrócone,- a organ odwoławczy nie wskazał jednoznacznie odpowiedzialnych za poniesienie przedmiotowych kosztów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 póz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Stosownie do treści art. 151 cyt. ustawy w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U.Nr 64 poz.593 ze zm./ w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym, zgodnie z treścią art. 44 tej ustawy sprawienie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego, zaś zgodnie z treścią art. 96 ust. 3 tej ustawy w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez gminę poniesione wydatki podlegają zwrotowi z masy spadkowej, jeżeli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy. Uchwałą Nr XXV/152/2004 Rady Miejskiej w Brzesku z dnia 27 października 2004 r. ustalono sposób i zasady organizowania pogrzebu zmarłym. Analiza tej uchwały prowadzi do wniosku, że zorganizowanie pogrzebu w ramach zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej następuje w odniesieniu do zmarłych na terenie Gminy osób o nieustalonej tożsamości oraz osób zmarłych , będących mieszkańcami Gminy, które nie posiadają osób bliskich zobowiązanych do ich pochówku. Z treści tych przepisów wynika także, iż Kierownik MOPS w B. nie może dowolnie gospodarować kwota przeznaczoną na wydatki związane ze sprawieniem pogrzebu np. refundować koszty pogrzebu osobie , która z własnej inicjatywy sprawiła pogrzeb i pokryła jego koszty. W przepisach cyt. ustawy o pomocy społecznej brak jest jakiegokolwiek przepisu, który stanowiłby podstawę do-wypłaty świadczenia w wysokości równej zasiłkowi pogrzebowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. W tej sytuacji organy obu instancji słusznie uznały , że skoro zmarły brat skarżącego nie był osobą samotną, posiadał osoby bliskie, do chwili śmierci mieszkał wspólnie ze skarżącym, nie był podopiecznym MOPS, od [...] 2003 r. był świadczeniobiorcą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., posiadał stałe dochody w postaci renty socjalnej oraz zasiłku pielęgnacyjnego to właśnie na skarżącym jako osobie bliskiej w myśl § 3 wyżej cytowanej uchwały ciążył obowiązek sprawienia pogrzebu brata. W konsekwencji zarzuty zgłoszone w skardze należało uznać za nieuzasadnione. Należy zwrócić tez uwagę , iż decyzja organu l instancji przyznała skarżącemu w granicach własnych możliwości finansowych przynajmniej częściową rekompensatę poniesionych kosztów związanych z organizacją pogrzebu zmarłego brata , mimo, że dochód rodziny skarżącego znacznie przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o pomocy społecznej, a ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zachodziły jakieś szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego specjalnego; organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy, wskazując , że nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zd. Sądu organy obu instancji w ogóle nie ustaliły czy i jakie okoliczności szczególne uzasadniają przyznanie skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, miał jednak Sąd na uwadze, iż nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a stwierdzone naruszenie nie mogło skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, /art. 134§ 2 cyt. ustawy / Mając na uwadze przytoczone okoliczności na zasadzie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.