II SA/Kr 880/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. i D. P. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić wniosek skarżących S. P. i D. P. o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 1 grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. P. i S. P. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wnioskodawcy argumentowali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód wynosi ok. 3000 zł i stanowi go dochód S. P. z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 2.300 zł oraz świadczenie rentowe D. P. w wysokości ok. 700 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni 196 m² i wartości ok. 200 tys. zł oraz niewykorzystywana nieruchomość rolna wielkości 0,37 ha. Jako przedmioty wartościowe skarżący wykazali dwa pojazdy mechaniczne: [...] i [...]. Jako miesięczne wydatki podali koszty utrzymania gospodarstwa domowego w wysokości ok. 600 zł oraz czynsz najmu w wysokości 1.300 zł. Postanowieniem z 13 stycznia 2016 r., referendarz sądowy oddalił wniosek skarżących o zwolnienie z kosztów sądowych. D. P. i S. P. wnieśli sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując, że w złożonym wniosku wykazali, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł spowoduje uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu, zważywszy, że ich łączny dochód miesięczny wynosi 1100 zł, co nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), przepisy przywołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną przed 15 sierpnia 2015 r., zatem zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 p.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżących oświadczeń, doszedł do przekonania, że nie wykazali przesłanek do zwolnienia ich od kosztów sądowych, które – co należy wyraźnie podkreślić – na obecnym etapie opiewają na kwotę 100 zł wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zadeklarowane przez skarżących dochody wynoszą ok. 3000 zł miesięcznie. W sprzeciwie wskazano co prawda kwotę 1100 zł, ale należy przyjąć, że podana kwota stanowi budżet jakim dysponują skarżący po odliczeniu 1900 zł na które składają się koszty utrzymania oraz najmu. W pierwszej kolejności wypada zatem podnieść, że skarżący S. P., prowadzący działalność gospodarczą, dwukrotnie, tj. w piśmie z dnia 26 listopada 2015 r. oraz w oświadczeniu z 5 stycznia 2016 r. podał, że osiąga dochód w wysokości ok. 2300 zł miesięcznie. Dochód w rozumieniu przepisów podatkowych, stanowi różnicę pomiędzy przychodami a kosztami ich uzyskania. Tym samym nie znajduje uzasadnienia, przy zestawieniu kosztów utrzymania podanie opłaty z tytułu najmu. Mimo braku wyraźnych informacji w tym zakresie, należy dojść do wniosku, że skoro potrzeby mieszkaniowe skarżących są zaspokojone, gdyż podsiadają dom o powierzchni 196 m2, to najem musi dotyczyć pomieszczenia, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, polegająca na sprzedaży odzieży, a zatem stanowi koszt prowadzenia działalności gospodarczej. Nawet jednak gdyby uznać, że skarżący błędnie posługują się pojęciem dochodu to, w ocenie sądu, uiszczenie kwoty 100 zł nie może spowodować uszczerbku w koniecznym ich utrzymaniu. Nie ulega wątpliwości, że kwota jaka pozostaje po dokonaniu niezbędnych opłat pozwala na wygospodarowanie środków niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.