II SA/Kr 881/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Małgorzata Łoboz Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 maja 2025r. znak DOS3-K1063-F2000530-24/25 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21 maja 2025r. NR DOS3-K1063-F2000530-24/25 utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 9 kwietnia 2025r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 sierpnia 2021r. nr DSE2-K0218-F2000530-5/21 o odmowie potwierdzenia , że strona była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a, których ziszczenie się jest warunkiem koniecznym uzasadniającym możliwość podważenia decyzji ostatecznej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył J. F.. W skardze wskazano, iż zaskarżona decyzja sprowadza się do tezy, że uniemożliwienie nabycia zawodu radcy prawnego nie jest pozbawieniem możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego, nadto, że skarżący nie udowodnił, że uniemożliwiono mu pracę jako prawnikowi w sytuacji, gdy był ofiarą zbrodni komunistycznej będącą zbrodnią przeciwko ludzkości polegającej na niszczeniu dowodów takiego uniemożliwienia. Skarżący wniósł o uwzględnienie jego wniosku z dnia 26.05.2021 r. bądź zwrotu sprawy do Urzędu d. s. Kombatantów i Osób Represjonowanych do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi J. F. wskazał, iż bezdyskusyjnym jest, że pozbawienie go możliwości nabycia zawodu radcy prawnego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa ( uchwała nr 22a/lll/92 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 22.02.1992 r. załączona do wniosku z dnia 26.05.2021 r.) Okazuje się też, że Urząd nie jest świadomy, że skarżący był ofiarą zbrodni komunistycznej będącej zbrodnią przeciwko ludzkości polegającej m. in. na "wywieraniu presji skutkującej koniecznością wielokrotnej zmiany miejsca zatrudnienia" . Presję o ile to było możliwe starano się wykonywać w sposób tajny aby nie było dowodów. W tym celu zakładano sprawy operacyjne - na skarżącego w przedziale czasu 1978-1989 założono 3 sprawy operacyjne: "C.", "C. II" i "E." i tak np. w rejestracjach WUSW Łódź w przedziale 24721-38316 istnieje pozycja [...] zarejestrowana dnia 10.02.1978 r. przez Wydział III o kryptonimie "C. i numerze archiwalnym [...] , który to numer [...] zawartości 50 klatek mikrofilmu i 1 jacket zostały zniszczone dnia 6.03.1989r. Dokumentacja spraw operacyjnych "C. " i "E. " (też zniszczona) znajduje się w IPN - OKBZpNP w Łodzi. Gdyby te sprawy były legalne nie byłoby powodu do niszczenia dokumentów. W sytuacji "wywierania presji" i zatarcia śladów organ zarzuca skarżącemu , że nie przedstawił on dowodów, że był pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu. Zdaniem skarżącego takie działania uznać należy za rażące , albowiem w rzeczywistości PRL wszelkie naruszenia były wskutek tego, że starano się razić jak najmocniej ("aby odwieść od wrogiej działalności"). Jeżeli zatem przyjmiemy, ze Urząd nie do końca jest świadomy realiów życia w PRL to dowody załączone do wniosku (i ewentualnie inne ze spraw "C. i "E. spełniają kryterium nowego dowodu o jakim mowa w art. 540 par. 1 pkt 2 KPK i Urząd może - wznowić sprawę nie kierując jej do sądu. Sądy nie uznają zbrodni komunistycznych będących zbrodniami p-ko ludzkości jeśli nie przeszły one przez etap prawomocnego postępowania sądowego np. wskutek śmierci osoby podejrzanej lub oskarżonej, a to oznacza wybielenie ponad 90% zbrodni komunistycznych. Przy tej interpretacji Hitler i Stalin nie są zbrodniarzami wojennymi, a tymczasem Urząd zamiast wspomóc skarżącego jako osobę represjonowaną wspiera tą wrogą działalność. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, czego domagał się skarżący zawarte są w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym żądanie oparte było na przesłance zawartej w pkt 2 tego przepisu, który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jako postępowanie nadzwyczajne służy wyłącznie ocenie, czy przy wydaniu decyzji nie doszło do nadzwyczajnych, tzw. kwalifikowanych naruszeń prawa, które uzasadniają podważenie mocy decyzji ostatecznej. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest więc ocena, czy decyzja została wydana w sytuacjach wyliczonych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1405/19). Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest przy tym ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją, albowiem decyzja, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., jakkolwiek jest decyzją wydaną w sprawie administracyjnej, to jednak sprawy tej nie rozstrzyga (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 935/19). Jeżeli chodzi o analizowane w przedmiotowej sprawie przesłanki rażącego naruszenia prawa jako przyczyny nieważności stwierdzić należy, że ma nieostry charakter, jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11). Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z dnia 2 marca 2011r., II OSK 2226/10, Lex nr 824448). W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy analiza akt prowadzi do wniosku, że organ wydając decyzję w dniu 26 sierpnia 2021r. nie działał bez podstawy prawnej, ani z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał w swojej decyzji podstawę prawną w oparciu, o którą ona została wydana – art. 117 ust. 4 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 6 b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz.U. z 2021r. poz. 291 ze zm.) - omówił i przeanalizował przesłanki tego przepisu w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w oparciu o ten przepis wydał rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie. Swoje twierdzenia o nieważności skarżący wywodzi z przekonania, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 sierpnia 2021r. była dotknięta wadą nieważności i zarzuca rażące naruszenie prawa, przy czym nie konkretyzuje nawet na czym to rażące naruszenie prawa w niniejszej sprawie ma polegać, albo konkretnie jaki przepis organ naruszył. Zauważyć też należy, iż samej decyzji z 26.08.2021r. mimo zarzucanej obecnie rażącej wadliwości - skarżący nie kwestionował poprzez możliwość wniesienia od niej odwołania w administracyjnym toku instancji. Uzasadnienie zaś zarzutów skargi stawianych decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności prowadzi do wniosku, iż skarżący po prostu nie zgadza się z merytorycznym rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia 21.08.2021r. Tego rodzaju argumenty mogły być podstawą odwołania wniesionego w zwykłym trybie odwoławczym (z którego skarżący nie skorzystał), niemniej jednak nie mogą one stanowić skutecznych zarzutów podnoszonych w trybie nadzywczajnym, jakim jest żądanie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym na nowo bada się wszystkie zarzuty strony. W efekcie nie są to też skuteczne zarzuty skargi do tut. Sądu na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności. Wskazać też należy, iż powoływanie się skarżącego na nowe dowody w sprawie mogą stanowić ewentualną przesłankę żądania wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 26.08.2021r. jakie przewidują przepisy art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie zaś żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji. W świetle powyższego Sąd uznał, że organ zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na brak ku temu przesłanek zarówno wskazanych przez skarżącego, jak i innych przesłanek, wymienionych w art. 156 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.