II SA/Kr 882/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A.Ł. na decyzję Wojewody K. z dnia 6 czerwca 1994 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieruchomości skargę oddala. A. L. oraz J. L. wnioskiem z dnia 14.03.1994 r. kierowanym do Urzędu Miejskiego w J. domagali się zwrotu ,,działki dożywotniej nr [...] o pow. 0,43 ha położonej we wsi D.". Podali, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 12.01.1990 r. A. L. jest spadkobiercą Z. K.. Wnioskodawcy wskazali, że Naczelnik Gminy decyzją z dnia 19.04.1990 r. zwrócił im grunt będący pod budynkami tj. działkę o powierzchni 0,17 ha oznaczoną nr [...]. Podali także, iż Naczelnik Gminy decyzją nr [...], bez zgody Z. K. przejął na własność Państwa jej gospodarstwo o pow. 5,577 ha, bez budynków. Podnieśli także, że zainicjowali postępowanie o uchylenie powyższej decyzji, w trybie nadzoru, przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Decyzją z dnia 19.04.1994 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w J. odmówił wnioskodawcom nieodpłatnego przyznania na własność działki położonej w D. oznaczonej nr [...] o pow. 0,43 ha., w stosunku do której przysługiwało Z. K. prawo użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Organ I instancji podał, ze decyzją Naczelnika Gminy z dnia 9.02. 1977 r. należące do Z. K. gospodarstwo rolne o pow. 5,577 ha zostało z urzędu przejęte na własność Państwa w zamian za rentę. Z. K. przysługiwało natomiast prawo dożywotniego użytkowania działki o pow. 0,5 ha. Jako dożywocie wydzielona została działka nr [...] o pow. 0,43 ha. Z. K. użytkowała powyższą działkę, zaś po jej śmierci nieruchomość tę objęli w posiadanie wnioskodawcy. Organ I instancji powołał art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z którego wynika, że zstępny osoby uprawnionej do nieodpłatnego przyznania na własność działki gruntu, do której przysługiwało prawo użytkowania z tytułu przekazania Państwu gospodarstwa rolnego, może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki, jeżeli po śmierci osoby uprawnionej faktycznie włada daną nieruchomością. Organ podkreślił, że wnioskodawcy faktycznie władają przedmiotową nieruchomością, jednakże nie są zstępnymi osoby uprawnionej do przyznania na własność działki. Odwołanie od tej decyzji złożyli A. L. i J. L.. Wskazali, że decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, Z. K. - ciotka odwołujących - nigdy nie zaakceptowała. Wojewoda [...] decyzją z dnia 6.06.1994 r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 138 par. l pkt l kpa oraz art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn.: Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przejęcie spornego gospodarstwa rolnego nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, póz. 118). Zgodnie z art. 12 powołanej ustawy Z. K. uzyskała prawo do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki o po w. 0,5 ha. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 912 Kodeksu Cywilnego prawo dożywocia jest niezbywalne i ustaje z chwilą śmierci osób na rzecz których było ustanowione. Zatem przysługujące Z. K. prawo dożywocia wygasło z chwilą jej śmieci tj. z dniem [...].09.1989 r. Nadto organ II instancji podał, że zgodnie z art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z wnioskiem o zwrot działki przysługującej Z. K. z tytułu przekazania Państwu gospodarstwa rolnego - mogą wystąpić tylko jej zstępni, którzy faktycznie władają tą nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom dożywotnika. Przesłanki tej nie spełniają A. L. i J. L.. Sam zaś fakt, że wnioskodawcy nabyli prawo do spadku po Z. K., nie ma znaczenia dla oceny tej sprawy. Skargę do sądu administracyjnego na opisaną wyżej decyzję wniosła A. L.. Wskazała, że sporną nieruchomość użytkują od 1978 r., co jej zdaniem uzasadnia fakt, że działka ,,jej się należy na zasadzie zasiedzenia"". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Postępowanie sądowe w tej sprawie zostało zawieszone z uwagi na toczące się przed Ministrem Gospodarki Żywnościowej postępowanie w trybie nadzoru dotyczące przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego Z. K.. Nadto zmarł J. L.. Wobec ustania przyczyn zawieszenia postępowania sądowego, sąd postanowieniem z dnia 11.06.2012 r. postępowanie to podjął. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Analiza kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji oraz postępowania je poprzedzającego prowadzi od konkluzji, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem decyzje te są zgodne z prawem. Wskazać należy, że z wniosku inicjującego kontrolowane postępowanie wynika, że skarżąca wywodziła żądanie przyznania jej prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,43 ha położoną we wsi D. - z faktu, iż jest spadkobiercą Z. K.. Skarżąca akcentowała jednocześnie, że Z. K. na mocy decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 9.02.1977 r. (nr [...]) orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę - przyznano prawo bezpłatnego użytkowania działki o pow. 0,5 ha, a także prawo dożywotniego użytkowania lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich, znajdujących się w przejmowanym gospodarstwie. Jednocześnie A. L. podała, iż Z. K. była jej ciotką. Przedstawione okoliczności nie były w sprawie sporne i jednoznacznie wynikały z zebranych w postępowaniu dokumentów i oświadczeń stron postępowania. Wskazać bowiem należy, że na k. l O akt administracyjnych znajduje się powołana wyżej decyzja Naczelnika Gminy z dnia 9.02.1977 r. z której wynika fakt przejęcia na własność Państwa, gospodarstwa rolnego należącego do Z. K. w zamian za rentę oraz okoliczność ustanowienia na jej rzecz, wyżej wskazanego prawa użytkowania działki i służebności mieszkania. Podstawą prawną cytowanej decyzji był art. 9 i art. 31 ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). W przedstawionym stanie sprawy uznać zatem należy, że trafnie organy administracji przyjęły, iż podstawę materialnoprawną wniosku A. L. i J. L. - stanowi art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz. U. 1993 r. Nr 71, poz. 342). Zgodnie z brzmieniem ustępu l powołanego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji, osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Jednocześnie zgodnie z art. 118 ust. 2a z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. l może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Ocenie zatem podlegało, czy A. L. oraz J. L. spełniają wymienione w powołanym przepisie przesłanki, uprawniające do przyznania na ich rzecz prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] we wsi D.. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że zarówno we wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie (k. 11 akt administracyjnych), jak również w odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 19.04.1994 r. (k. 17 akt administracyjnych), oraz w skardze do sądu administracyjnego (k 4 akt sądowych) akcentowana była okoliczność, iż Z. K., której przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu - była ciotką J. L. i A. L.. Oznacza to zatem, iż między wnioskodawcami, a Z. K. nie zachodził stosunek pokrewieństwa, o jakim mowa w powołanym przepisie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z treści powołanego przepisu wynika bowiem, że uprawnienie do żądania bezpłatnego przekazania działki pozostawionej rolnikowi do dożywotniego użytkowania, obwarowane jest dwoma przesłankami, które muszą zaistnieć łącznie. Mianowicie wnioskodawca musi być zstępnym osoby, której przysługiwało prawo bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki i jednocześnie musi faktycznie władać nią w zakresie odpowiadającym uprawnieniom przysługującym zmarłemu rolnikowi. Niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek powoduje, że wniosek dotyczący nieodpłatnego przeniesienia prawa własności nieruchomości nie może zostać uwzględniony. Podkreślenia więc wymaga, że w trybie art. 118 ust. 2a powołanej ustawy, nie mogą skutecznie żądać przyznania prawa własności działki określonej w ust. l art. 118 inne osoby niż zstępni osoby uprawnionej, której z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu. Zatem stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, iż skarżąca oraz J. L., co bezsporne - nie będący zstępnymi Z. K. - nie spełniali przesłanki podmiotowej wymienionej w powołanym wyżej przepisie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, co przemawia za trafnością wydanych w sprawie decyzji. Skarga zatem podlegała oddaleniu. W związku z faktem, iż skarga inicjująca niniejsze postępowanie sądowe wniesiona została przed dniem 1.01.2004 r - podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.: Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.) w zw. z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Ostatni z powołanych przepisów stanowi bowiem, ze sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis zaś art. 151 p.p.s.a. stanowi, ze w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.