II SA/Kr 89/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. A. i K. A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. A. i K. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 listopada 2013 r. Nr: [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 listopada 2013 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki, skarżący W. A. i K. A. złożyli wniosek o zwolnienie ich od tej opłaty. Skarżący podnieśli, iż W. A. jest obecnie zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od 10 lutego 2014 roku przebywa ona w szpitalu, wcześniej zajmowała się domem. K. A. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A.M. "M" i zajmuje się transportem. Jego miesięczny dochód z prowadzonej działalności wynosi około 3.000 zł. Na utrzymaniu małżonków A. pozostają dwie córki: 19-letnia P. i 14-letnia M.. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącym zostały przesłane urzędowe formularze wniosku "PPF" celem ich wypełnienia oraz odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnili brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że oprócz zwolnienia w całości od kosztów sądowych strony domagają się również ustanowienia na ich rzecz adwokata z urzędu ze wskazaniem na adwokata P. K. z Kancelarii Adwokackiej w K. przy ul. G.. We wniosku skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z córkami: P. ur. 19 lipca 1995 r. i M. ur. 25 czerwca 2000 r. Ich miesięczny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez K. A. wynosi około 3.000 zł. W. A. nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 70 m² położony przy ul. W. w K. oraz nieruchomość rolna z domem w miejscowości K., gmina [...]. K. A. nie posiada żadnego majątku. Skarżący nie dysponują zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W związku z tym, że wniosek obarczony był brakiem formalnym – nie był podpisany przez wnioskodawców, a ponadto dane zawarte w złożonych oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez jego podpisanie oraz przesłanie: dokumentów potwierdzających wysokość dochodów K. A. za miesiące: grudzień 2013 r., styczeń 2014 r. i luty 2014 r. z prowadzonej działalności gospodarczej (np. deklaracje VAT-7), odpisów zeznań podatkowych skarżących za 2013 rok, bądź zaświadczenia właściwego naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za rok 2013, jeśli zeznania podatkowe za ubiegły rok nie zostały jeszcze złożone, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżących rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, edukacja dzieci, oświadczenie w jaki sposób wykorzystywana jest nieruchomość rolna z domem w miejscowości K., czy przynosi skarżącym jakiekolwiek dochody – jeśli tak, to w jakiej wysokości, a także oświadczenia, czy skarżący są właścicielami pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało podać ich markę oraz rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłali podpisane formularze "PPF", a ponadto podali, iż działka rolna w miejscowości K. nie przynosi żadnych korzyści finansowych. Skarżący posiadają samochód marki [...], rok produkcji 2002 oraz samochód [...], rok produkcji 2000, po połowie udziałów z córką P. A.. Wnioskodawcy nie dysponują kontem bankowym, nie posiadają też dochodów dodatkowych, poza dochodem K. A.. W. A. obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, gdyż po przebytej operacji nie może podjąć żadnej pracy. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: odcinka płatności za wodę kwoty 332,83 zł (termin płatności 10 marca 2014 roku), odcinka płatności kwoty 78,55 zł na rzecz [...] S.A. oraz odcinka płatności kwoty 227,25 zł na rzecz "T" Sp. z o.o. (termin płatności 15 kwietnia 2014 roku), karty informacyjnej leczenia szpitalnego skarżącej w okresie od 10 do 15 lutego 2014 roku oraz decyzji z dnia 31 października 2013 roku o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie im prawa pomocy w zakresie całkowitym winni byli przekonać orzekającego, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. W niniejszej sprawie skarżący nie przekonali orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez nich kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwanie do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżących zrealizowane w pełni. Brak jest przede wszystkim dokumentów, które potwierdzałyby wysokość dochodów, jakimi dysponuje w miesiącu rodzina wnioskodawców. Wezwanie skierowane do stron o przesłanie materiałów źródłowych w postaci deklaracji podatkowych za trzy ostatnie miesiące oraz zeznania podatkowego za ubiegły rok pozostało bez odpowiedzi. Tym samym skarżący uniemożliwili orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń o wysokości miesięcznych dochodów rodziny, które składane były we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie do wykazania wydatków, jakie ponosi w miesiącu rodzina również nie zostało wykonane prawidłowo. Skarżący przesłali jedynie kopie rachunków za wodę, energię elektryczną i usługi telekomunikacyjne. Nie podali natomiast wysokości pozostałych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, jak: wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, ewentualne leczenie, czy edukacja dzieci. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty i oświadczenia, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej W. i K. małżonków A., a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Niewykonanie przez skarżących wezwania do udokumentowania dochodów i oświadczenia o wszystkich wydatkach spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący faktycznie znajdują się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżących przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.