II SA/Kr 890/01
WyrokWSA w Krakowie2005-05-09
Skład orzekający: Andrzej Irla, Izabela Dobosz, Stanisław Biernat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania uprawnień kombatanckich osobie, która twierdzi, że działała w strukturach Batalionów Chłopskich, a organ oparł się głównie na braku rekomendacji stowarzyszenia i niepełnej analizie dowodów?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 77 kpa, nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrując wyczerpująco materiału dowodowego. Organ nie uzasadnił swojego stanowiska co do braku znamion służby w rozumieniu ustawy, nie odniósł się do zeznań świadków potwierdzających działalność skarżącej, a także nie zweryfikował faktu ukrywania Żydów, który mógłby być traktowany jako działalność równorzędna z kombatancką. Rekomendacja stowarzyszenia kombatanckiego ma charakter opinii i nie jest wiążąca.Stan faktyczny
Skarżąca W.M. wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Batalionach Chłopskich. Organ I instancji odmówił przyznania uprawnień, uznając, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej działalność w sposób niebudzący wątpliwości i nie uzyskała rekomendacji stowarzyszenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji. Skarżąca w skardze do sądu podnosiła, że była łączniczką BCh, przechowywała broń, żywiła partyzantów i ukrywała Żydów. Sąd administracyjny uznał, że organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie uzasadnił swojego stanowiska.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA : Izabela Dobosz ( spr.) Stanisław Biernat Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] 1999 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej W. M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].1999 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 22 ust. l w zw. z art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) odmówiono W.M. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Batalionach Chłopskich. Organ powołał się na art. 80 kpa i prawo do swobodnej oceny dowodów i stwierdził, że analiza zebranego materiału dowodowego uzasadnia wniosek, że strona nie przedstawiła dokumentów, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzałyby jej działalność w strukturach organizacji konspiracyjnej. Powołano się również na to, że strona nie uzyskała rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W.M. twierdzi, że należała do BCh. Była kurierem, przechowywała broń i amunicję, żywiła partyzantów. W domu w stodole była kryjówka, w której przechowywano trzech Żydów.
Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].2001 r. nr [...], wy daną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § l pkt l kpa oraz art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].1999 r. Organ stwierdził, że W.M. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w BCh w okresie od kwietnia 1943 r. do sierpnia 1944 r. Jako dowody w sprawie przedstawiła oświadczenia świadków: T.M. i M.T. oraz własną relację. Zdaniem urzędu z przedstawionych we wniosku dokumentów wynika fakt współpracy i udzielania pomocy członkom ruchu oporu. Nie jest to zatem działalność określona w art. l ust. l pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego tj. pełnienie służby w organizacji w okresie drugiej wojny światowej. Powołano się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych sprawach ( sygn. SA/Sz 675/99, V SA 796/94 z 12.04.1996 r. ) a także na fakt, iż ZK RP i bWP w S. w dniu [...].1997 r. nie udzielił pozytywnej rekomendacji w sprawie służby wnioskodawczyni w BCh.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.M. podnosi, iż od kwietnia 1943 r. do lipca 1944 r. należała do BCh w placówce N. dowódcą placówki był S.Ł. . Pełniła służbę łącznika, w ramach której jeździła do komendanta gminnego BCh w P. - J.J. przewożąc meldunki, zajmowała się kolportażem. W organizacji skończyła kurs sanitariuszki. Przy przyjęciu do organizacji złożyła przysięgę w obecności świadków T.M. i M.T . Podczas przynależności do BCh była stale narażona na śmierć.
W odpowiedzi na skargę Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3§1 ustawy z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 53 poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p. o. p. p. s. a. ) sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.)
Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.
Organ stwierdził, że z dokumentów wynika fakt współpracy skarżącej z BCh, ale nie miała ona znamion służby w rozumieniu art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tj. Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ). Niczym jednak swego stanowiska nie uzasadnił ani w decyzji z [...].1999 r. ( uzasadnienie tej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107§3 kpa), ani tez w zaskarżonej decyzji. Organ w ogóle nie odniósł się do zeznań świadków: T.M. i M.T. ( k. [...] akt administracyjnych). Obydwoje są zweryfikowanymi kombatantami, działającymi w BCh. Potwierdzają fakt złożenia przysięgi żołnierskiej przez skarżąca przed dowódcą S.Ł. . Potwierdzają też, iż skarżąca była łączniczką, miała stopień wojskowy szeregowego i pseudonim [...]". Świadek T.M. zeznaje "do organizacji ja ją werbowałem", a świadek M.T. oświadcza " ze mną razem ukończyła kurs sanitariuszki, który był prowadzony przez B.J. ".
Zdaniem Sądu nie ma żadnych wątpliwości, że osoba cywilna współpracująca jedynie z organizacją partyzancką nie mogłaby uczęszczać na kurs sanitarny, nie będąc członkiem organizacji, gdyż to niosłoby za sobą niebezpieczeństwo dekonspiracji tejże organizacji. Skarżąca o fakcie ukończenia kursu sanitariuszki pisze również w swoim życiorysie ( k. l akt administracyjnych ). Także budzi wątpliwości rekomendacja ZW ZKRP i b. WP w T. z [...].06.1997 r., z której wynika, że "wniosku o przyznanie uprawnień nie popieramy z uwagi, że złożone dokumenty są wątpliwe i nie zasługują na wiarygodność", a jednocześnie ten sam Zarząd Wojewódzki potwierdza fakt przynależności i weryfikacji świadków występujących w niniejszej sprawie.
Można w tym dostrzec daleko idącą niekonsekwencję. Należy dodać, że rekomendacja stowarzyszenia kombatanckiego, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ma jedynie charakter opinii i nie jest wiążąca dla Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W.M. podnosi również, że w jej domu ukrywali się Żydzi. Fakt ten w ogóle nie został zweryfikowany przez organ, chociaż od 9.10.1999 r. dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej ( ... ) w latach 1939 - 1945 jest traktowane jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką ( art. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...).
Z powyższych względów należy w toku ponownego postępowania jeszcze raz przeanalizować zebrany materiał dowodowy, uzupełniając go jedynie w razie potrzeby o przesłuchanie strony w trybie art. 86 kpa.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § l pkt l lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § l ustawy z 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 ).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368) w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło