II SA/Kr 891/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.D. i R.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi L.D. i R.D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek skarżących oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżący L.D. i R.D. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie na ich rzecz radcy prawnego. Z oświadczeń zawartych w formularzach wniosków wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci: 17-letnim P. i 12-letnim B. Ich miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. L.D. od 16 lat jest osobą bezrobotną, nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni 80 m² oraz mieszkanie o powierzchni 100 m². Skarżący nie deklarują posiadania oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż dochody uzyskiwane przez skarżącego są niskie i przypadają na czteroosobową rodzinę. Skarżący z powodu współwłaściciela ponoszą spore wydatki i koszty sądowe. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczyli, iż nie dysponują zeznaniem podatkowym R.D. za rok 2010 z poprzedniego zakładu pracy, gdyż nie zostało ono dostarczone z zagranicy. Skarżąca nie składała takiego zeznania ponieważ jest osobą bezrobotną. Rodzina nie osiąga dochodów ze źródeł innych niż pensja R.D. . Skarżący wyjaśnili, iż są współwłaścicielami domu w 2/3 części oraz właścicielami mieszkania o powierzchni 100 m² Posiadają samochód osobowy Volkswagen Golf IV rok produkcji 1999. Nie posiadają rachunków bankowych. Do pisma skarżący załączyli zaświadczenie z dnia 12 czerwca 2011 roku wystawione przez firmę [...] Skład Materiałów Budowlanych i Opału w P. o zatrudnieniu i wysokości dochodów skarżącego z ostatnich trzech miesięcy, dowody wpłaty za telefon TP S.A., energię elektryczną, wodę i nieczystości, podatek od nieruchomości i opłatę za użytkowanie wieczyste, dowody wpłat za [...] oraz na rzecz [...]Telefonii Cyfrowej. Odnosząc się do kolejnego wezwania Referendarza sądowego o oświadczenie w jaki sposób wykorzystywane są nieruchomości należące do skarżących oświadczyli oni, iż dom o powierzchni 80 m² jest zamieszkany przez nich oraz współwłaściciela. Nieruchomość nie jest wynajmowana i nie przynosi żadnych dochodów. W kwestii miesięcznych wydatków rodziny skarżący oświadczyli, że przedstawiają się one następująco: prąd 206,63 zł, nieczystości 45 zł woda 72 zł, telefon + internet 120 zł, utrzymanie auta 200 zł, bilety miesięczne 100 zł, ogrzewanie 2.500 zł. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, jak również pomocy materialnej, ani rzeczowej rodziny. Do pisma skarżący załączyli pokwitowanie wpłaty podatku od nieruchomości oraz opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie im prawa pomocy w zakresie całkowitym winni byli przekonać Sąd, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazali, iż źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje wynagrodzenie za pracę R.D. . Z zaświadczenia z dnia 20 czerwca 2011 roku wystawionego przez pracodawcę wynika, że średnia zarobków netto skarżącego z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] zł. Z oświadczenia o wydatkach wynika natomiast, że suma miesięcznych obciążeń rodziny wynosi [...] zł, a składają się na nią energia elektryczna 206,63 zł, woda 72 zł, nieczystości 45 zł, ogrzewanie 208,33 zł (2.500 zł rocznie), podatek od nieruchomości 23,30 zł (279,60 zł za 12 m-cy), opłata za użytkowanie wieczyste gruntu 13,12 zł ( 157,45 zł za 12 m-cy), telefon + internet 246,56 zł (120,71 zł TP S.A. i 125,25 zł [...] Telefonia ), [...]57,80 zł, utrzymanie samochodu 200 zł, bilety miesięczne 100 zł. Zauważyć należy, że przedstawiona suma miesięcznych obciążeń nie zawiera wysokości wydatków ponoszonych przez rodzinę na wyżywienie, zakup środków czystości, ubranie, itp. Z prostego zestawienia deklarowanych dochodów i wydatków wynika, że kwota dochodu rodziny skarżących jest niższa niż wysokość ponoszonych wydatków. Powyższe może sugerować, że wysokość uzyskiwanych przez skarżących dochodów jest inna, niż wykazano we wniosku, bądź dochody uzyskiwane są z innych źródeł, których skarżący nie ujawniają. Z tych względów treść złożonego przez skarżących oświadczenia dotyczącego sytuacji materialnej rodziny w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Ponadto wykazane przez skarżących obciążenia miesięczne za korzystanie z internetu, telewizji cyfrowej i telefonu nie stanowią z pewnością wydatków koniecznych. Suma miesięcznych wydatków poniesionych na ten cel wynosi [...] zł ([...]) i stanowi niemal 30 procent deklarowanych dochodów rodziny. Wydatkami koniecznymi są bowiem jedynie takie, które służą dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych Wszystkie inne, którym nie można przypisać tej cechy należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające poczynienie stosownych oszczędności. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie uwiarygodnili w sposób wystarczający i skuteczny, że wypełniają przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, mimo że to ich obciążał ciężar dowodu w tej kwestii. Złożone przez skarżących oświadczenie co do wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków jest niewiarygodne w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Orzekający nie miał zatem możliwości dokonania rzetelnej oceny, czy skarżący są w stanie ponieść koszty zainicjowanego postępowania sądowego, obejmujące koszty sądowe i wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art.258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).