II SA/Kr 893/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2008r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o wypłatę odszkodowania p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 5 stycznia 2009r. J. L., działając przez pełnomocnika mecenasa A. Z. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2008r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania o wypłatę odszkodowania. Strona skarżąca zwraca się z ostrożności procesowej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże uważa, iż prawo to zostało już jej przyznane postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28.09.2007r. do akt o sygn. II SA/Kr 913/07. Stwierdza bowiem, iż akta zarejestrowane pod sygn. II SA /Kr 913/07 dotyczą tej samej merytorycznie sprawy, jak obecnie prowadzona pod sygnaturą II SA/Kr 893/08, a mianowicie umorzenia postępowania o wypłatę odszkodowania. Skoro skarżący korzysta już w pełnym zakresie z pomocy prawnej, to pomoc ta, według niego, obejmuje również i przedmiotową sprawę, skoro dotyczy merytorycznie tego samego przedmiotu. Skarżący w swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata z wyboru. Skarżący wskazuje także, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 636 zł. Wnioskodawca dodaje, iż jest osobą w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, wymagającym opieki i pomocy osób trzecich. W czerwcu 2007 roku zmarła córka skarżącego, w związku z czym wnioskodawca musiał ponieść znaczne wydatki, na które zaciągnął pożyczki. Wskazuje, iż na leki przeznacza miesięcznie około 350,00 zł, na mieszkanie 150 zł. Dołącza karty leczenia szpitalnego potwierdzające zły stan zdrowia skarżącego oraz odcinek świadczenia rentowego za grudzień 2008r. Zdaniem Sądu, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze należy zaznaczyć, iż powoływanie się przez skarżącego na przyznanie mu już prawa pomocy obejmującego pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w innej sprawie prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie przesądza o wystąpieniu przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w aktualnej rozpatrywanej. Postanowienie to bowiem nie jest wiążące dla sądu, i dotyczy jedynie konkretnej sprawy, o czym w szczególności winien wiedzieć kwalifikowany pełnomocnik skarżącego, który podpisuje pisma również w przedmiotowej sprawie tytułując się pełnomocnikiem strony z urzędu. Rozpoznając natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie stwierdzono, co następuje. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z renty w wysokości 636,29 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada na własność żadnych nieruchomości lokalowych ani gruntowych. Zamieszkuje w mieszkaniu socjalnym o pow. 18 m2. Nie wykazuje także we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów, koszty utrzymania, faktyczny brak majątku, który ewentualnie można byłoby spieniężyć, zły stan zdrowia i koszty leczenia, brak osób zobowiązanych do alimentacji - nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Wnioskodawca posiada bowiem bardzo niski dochód, nie może podjąć dodatkowej pracy ze względu na zły stan zdrowia, wykazuje duże koszty utrzymania, leczenia, nie wykazuje żadnego majątku, korzysta z pomocy społecznej. Dochody zaś osiągane z renty są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania i leczenia skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest on zatem w stanie, zdaniem Sądu, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Sąd natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. W powyższej sprawie, zdaniem Sądu, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na marginesie należy jednakże dodać, iż orzekając o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w przedmiotowej sprawie wzięto pod uwagę jego aktualną sytuację materialną, rodzinną i bytową przedstawioną w formularzu z dnia 5 stycznia 2008r., która zdaniem orzekającego uzasadniła przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Bez znaczenia dla oceny przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy pozostał fakt, iż otrzymał on już pomoc prawną w innych sprawach, i że sądził, iż obejmuje ona wszystkie postępowania dotyczące merytorycznie jego sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).