II SA/Kr 895/03
WyrokWSA w Krakowie2004-02-05
Skład orzekający: Jan Zimmermann, Anna Szkodzińska, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek stały wyrównawczy na korzyść strony, dokonana na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, może nastąpić bez ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy o przyznanie świadczenia, jeśli pierwotna decyzja została wydana z błędem rachunkowym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, uznając, że mimo iż zmiana decyzji na korzyść strony (podwyższenie zasiłku stałego wyrównawczego) była dopuszczalna na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej i art. 155 k.p.a., to jednak błąd rachunkowy przy ustalaniu wysokości świadczenia stanowił podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W związku z tym, prawidłowe określenie wysokości należnego świadczenia powinno nastąpić w postępowaniu podstawowym o przyznanie tego świadczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały wyrównawczy. Organ I instancji pierwotnie przyznał zasiłek w kwocie 19,60 zł, a następnie, po przeliczeniu, zmienił decyzję podwyższając zasiłek do 22,13 zł, wskazując na błąd rachunkowy przy ustalaniu dochodu rodziny. Strona skarżąca kwestionowała zaliczenie alimentów do dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, uznając potrzebę ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II SA/ Kr 895 / 03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 05 lutego 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie NSA : Anna Szkodzińska / spr. / Joanna Tuszyńska Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lutego 2004r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2003r. Nr [...] w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji w sprawie zasiłku stałego wyrównawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. P. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II S.A./Kr 895/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 marca 2003 r. Nr [....] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. , na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej zmienił własną decyzję z dnia 20 listopada 2002 r. w części dotyczącej kwoty zasiłku stałego wyrównawczego przyznając I.P. na okres od 5 listopada 2002 r. do 30 listopada 2004 r. zasiłek stały wyrównawczy w kwocie 22,13 zł. miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji podał, że w dniu 3 marca 2003 r. przy kompletowaniu dokumentów do SKO ponownie dokonano przeliczenia, w wyniku czego zauważono pomyłkę w różnicy dochodu faktycznego a dochodu teoretycznego. Pomyłka ta nastąpiła przy naliczaniu zasiłku rodzinnego na trzecie dziecko. Wobec tego kwota zasiłku stałego winna wynosić 22,13 zł., a nie jak przyznano 19,60 zł.
W odwołaniu od tej decyzji I.P. , nie odnosząc się do prawidłowości dokonanego przeliczenia, zakwestionowała zaliczenie do dochodu jej rodziny alimentów zasądzonych przez sąd na rzecz jej dzieci. Podała też, że w chwili obecnej sytuacja jej rodziny się zmienia, ponieważ od marca 2003 r. jej najstarsza córka pracuje, w związku z czym kwota alimentów ulegnie zmniejszeniu do 600 zł.
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2003 r. znak [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art. 138 § l pkt l kpa decyzję organu I instancji utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył motywy rozstrzygnięcia podane przez organ I instancji i podał, że decyzją z dnia 20 listopada 2002 r. został I.P. przyznany zasiłek stały wyrównawczy w wysokości 19,60 zł. na okres od 5 listopada 2002 r. do 30 listopada 2004 r. Wyjaśnił organ, że zgodnie z art. 27 ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały wyrównawczy ustala się w przypadku osoby w rodzinie jako różnicę między kryterium dochodowym w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 4 ust. l, a posiadanym dochodem w rodzinie. Podstawą wydania decyzji z dnia 20 listopada 2002 r. były dochody rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zgodnie z art. 2a ust. l pkt 2 ustawy dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Uzyskiwane zatem w dacie składania wniosku alimenty w kwocie 1000 zł. są dochodami rodziny. Jeśli sytuacja rodziny rzeczywiście ulegnie zmianie, uprawniona może złożyć wniosek o zmianę decyzji.
Podkreśliło Kolegium, że dokonana decyzją z dnia 3 marca 2003 r. zmiana wysokości świadczenia nastąpiła na korzyść odwołującej się. Działania zaś organu znajdowały umocowanie w przepisie art. 43 ust. 2a ustawy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I.P. powtórzyła zarzuty odwołania szczegółowo opisując swoja sytuację życiową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy rozstrzygnięcia. Dodało, że organ I instancji wydając decyzję z dnia 20 listopada 2002 r. przyjął, iż na dochody rodziny I.P. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składały się alimenty w kwocie 1000 zł. i zasiłki rodzinne w wysokości 137,60 zł. Dochód na członka rodziny wynosił zatem 284,40 zł. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło 304 zł. / suma kwot : 418 zł. na pierwszą osobę, 294 zł. na dwie osoby powyżej 15 lat oraz 210 zł na osobę poniżej 15 lat podzielona przez 4 osoby w rodzinie/. Skoro zasiłek stały wyrównawczy stanowi różnicę pomiędzy kryterium dochodowym w rodzinie a posiadanym dochodem w rodzinie, to decyzją z dnia 20 listopada 2002 r. przyznano zasiłek stały wyrównawczy w wysokości 19,60 zł., gdyż 304 zł. minus 284,40 zł. równa się 19,60 zł. W dniu 3 marca 2003 r. organ I instancji stwierdził, że pomyłkowo ustalił różnicę pomiędzy dochodem faktycznym a teoretycznym. Pomyłki tej wcześniej Kolegium, rozpoznając odwołanie I.P. od decyzji z dnia 20 listopada 2002 r., nie dostrzegło. Faktyczne dochody rodziny wynosiły [....] zł., a nie jak przyjęto [....] zł. W konsekwencji faktyczny dochód na członka rodziny wynosił 281,87 zł., a zasiłek stały wyrównawczy 22,13 zł. [....] zł. minus 281,87 zł. równa się 22,13 zł./
Po stwierdzeniu tej omyłki organ I instancji zmienił swoja decyzję. Kolegium nie widzi podstaw do zakwestionowania tej , zmieniającej decyzji, bowiem stosownie do przepisu art. 43 ust. 2a zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
W związku z wejściem w życie z dniem l stycznia 2004 r. ustaw : z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ostatnio wymienionej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że do sygnatury II S.A./Kr 111/03 zarejestrowana została skarga I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 stycznia 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika GOPS w M. z dnia 20 listopada 2002 r. o przyznaniu I.P. zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie 19,60 zł. na okres od 5 listopada 2002 r. do 30 listopada 2004 r. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2004 r. decyzja ta została przez Naczelny Sąd Administracyjny uchylona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył;
Na wstępie wskazać trzeba, że organ odwoławczy błędnie cytuje treść przepisu art. 27 ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem wysokość zasiłku stałego wyrównawczego w przypadku osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 4 ust. l, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Dopiero przy tak brzmiącym przepisie wyliczenie matematyczne przedstawione w odpowiedzi na skargę staje się zrozumiałe. Gdyby w/w przepis brzmiał tak, jak przedstawia to organ / nie byłoby w nim słów "na osobę"/, to zasiłek stały wyrównawczy musiałby stanowić różnicę między kwotą kryterium ustaloną dla rodziny a kwotą dochodu rodziny.
Pomimo opisanej niedokładności stwierdzić trzeba, że przyjęta metoda wyliczenia zasiłku stałego wyrównawczego jest prawidłowa i zgodna z prawem. Nie oznacza to jednak , że w zgodzie z prawem pozostaje sama decyzja.
Przepis art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej stanowi, w stosunku do przepisu art. 155 kpa, szczególną normę uprawniającą organ do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej. Odmienność regulacji zawartej w tym przepisie w stosunku do art. 155 kpa dotyczy przede wszystkim możliwości i warunków zmiany ostatecznej decyzji na niekorzyść strony /zdanie pierwsze ust. 2a/ . W przypadku zaś zmiany decyzji na korzyść strony szczególna regulacja, uzupełniająca treść przepisu art. 155 kpa, polega na możliwości decydowania bez zgody strony. W istocie więc podstawą działania organów w sprawie niniejszej był przepis art. 155 kpa i art. 43 ust. 2a zd. drugie ustawy o pomocy społecznej. W wyniku zmiany przyznane decyzją z dnia 20 listopada2002 r. świadczenie zostało podwyższone, zmiana zatem nastąpiła na korzyść I.P.
Rzecz jednak w tym, że uwzględniona została skarga I.P. na decyzję pierwotną, stanowiącą substrat decyzji zaskarżonej /zmieniającej/. Decyzja pierwotna zresztą została uchylona z tych właśnie powodów, dla których doszło do wydania decyzji zmieniającej tj. w związku z błędnym wyliczeniem wysokości przyznanego świadczenia.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że - wobec istnienia podstawy do wznowienia postępowania z art. 145 § l pkt 8 kpa - zachodzi konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji. Określenie wysokości należnego świadczenia zgodnie z prawem winno nastąpić w postępowaniu podstawowym - o przyznanie tego świadczenia.
Wyrok wydano w oparciu o przepisy art. 145 § l pkt l b w związku z art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło