II SA/Kr 896/17

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącego W. K. adwokata, którego wyznacza Okręgowa Rada Adwokacka w [...] Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu pobierania świadczenia emerytalno – rentowego wynosi 1.898,12 zł. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości ani cennych rzeczy ruchomych o wartości powyżej 5.000 zł. Posiadane przez niego mieszkanie spaliło się w maju 2007 r. Skarżący wyjaśnił także, iż świadczenie emerytalno- rentowe, które pobiera jest jego jedynym źródłem dochodu miesięcznego. Wysokość świadczenia nie wystarcza na pokrycie kosztów potrzebnych do prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. Obecnie nie stać go na koszty sądowo. Jest on osobą bezdomną. Nie korzysta z pomocy społecznej. Jego stan zdrowia wymaga systematycznego leczenia. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, iż posiada stały miesięczny dochód w postaci świadczenia emerytalno -rentowego, nie wykazał żadnych obciążeń. Gospodarstwo domowe prowadzi sam. Nie można uznać, że skarżący jest osobą pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala, zdaniem orzekającego, na przyjęcie, że jest on niewystarczający do poniesienia przez skarżącego we własnym zakresie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jednakże wnioskodawca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść koszty sądowe w sprawie. Nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, wnioskodawca jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się w istocie do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Oznacza to, iż w opinii orzekającego sytuacja materialna skarżącego uzasadnieni przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).