II SA/Kr 896/17

Kraków, dnia 4 października 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu [...] października 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2017r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowieniu dla skarżącego adwokata. W. K. we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu pobierania świadczenia emerytalno – rentowego wynosi 1.898,12 zł. Skarżący wyjaśnił także, iż świadczenie emerytalno- rentowe, które pobiera jest jego jedynym źródłem dochodu miesięcznego. Wysokość świadczenia nie wystarcza na pokrycie kosztów potrzebnych do prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. Obecnie nie stać go na koszty sądowo. Jest on osobą bezdomną. Nie korzysta z pomocy społecznej. Jego stan zdrowia wymaga systematycznego leczenia. Postanowieniem z dnia 12 września 2017r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, przyznając jednocześnie prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawca wskazał, iż powinien otrzymać prawo pomocy w całkowitym zakresie z uwagi na brak środków na opłacenie kosztów mu nieprzyznanych oraz podkreślił zły stan zdrowia i konieczność ponoszenia wydatków na leczenie. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, iż posiada stały miesięczny dochód w postaci świadczenia emerytalno - rentowego, nie wykazał żadnych obciążeń. Gospodarstwo domowe prowadzi sam. Nie można uznać, że skarżący jest osobą pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala, na przyjęcie, że jest on niewystarczający do poniesienia przez skarżącego we własnym zakresie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jednakże wnioskodawca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść koszty sądowe w sprawie. Nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, wnioskodawca jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się w istocie do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.