II SA/Kr 903/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA Andrzej Niecikowski AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji w sprawie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję WSA/wyr, l - sentencja wyroku Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z [...].05.2004r. przyznał E.L. zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie za okres od dnia 1.05.2004r. do dnia 30.09.2005r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że uprawniona posiada dochód w wysokości 0 zł i jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, czym spełnia warunki z art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Decyzja ta stała się ostateczna. W związku z upływem okresu 6 miesięcy od dnia przyznania ww. świadczenia stałego, pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej kilkakrotnie podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z E.L., jednakże bezskutecznie. Z zwrotnej informacji znajdującej się na przesyłce zawierającej wezwanie skierowane do E.L. widnieje adnotacja doręczyciela pocztowego, że uprawniona wyjechała za granicę (akta postępowania administracyjnego, karta nr 652). Na tej podstawie Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...].11.2004 r., działając na podstawie art. 163 k.p.a. w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zmienił swoją ww. decyzję z [...].05.2004r. i orzekł w ten sposób, że wstrzymał E.L. od 1.11.2004 r. świadczenie w postaci zasiłku stałego. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że po przyznaniu zasiłku stałego istnieje konieczność sprawdzania sytuacji materialnej i osobistej uprawnionej osoby i w związku z tym pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej kilkakrotnie próbował przeprowadzić wywiad środowiskowy u uprawionej. Z adnotacji doręczyciela Poczty Polskiej (w związku ze zwrotem wezwania do stawienia się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej) wynika jednak, że uprawniona wyjechała za granicę. Tym samym nie można było przeprowadzić wywiadu. Zgodnie zaś z art. 5 pkt 1 stawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, które mają miejsce zamieszkania i przebywają na terytorium Polski. Ponieważ uprawniona wyjechała z kraju, tym samym wstrzymuje się jej świadczenie. W aktach są notatki pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdzające brak możliwości skontaktowania się z E.L. w październiku 2004r. (akta postępowania administracyjnego, karty nr 649, 651 i 653). Dnia 14.12.2004r. E. L.-H. (podając w piśmie adres zamieszkania w Niemczech) złożyła odwołanie od ww. decyzji z [...].11.2004 r. wnosząc o wyjaśnienie jej powodów wstrzymania wypłaty świadczenia. Odwołująca podniosła, że od września 2004r. przebywa w Niemczech u rodziny i tam jest leczona. Wyjaśniła, że jej sytuacja w Polsce była bardzo trudna, nie miała żadnych pieniędzy, a zasiłek stały pozwolił jej na zapłatę za mieszkanie w Polsce, bo w przeciwnym razie nie płacąc za mieszkanie straci je i zostanie bezdomna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...].02.2005 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...].11.2004r. i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej można bez zgody strony wydać decyzję na jej niekorzyść tylko wtedy, gdy będzie zachodziła przynajmniej jedna przesłanka wynikająca z tego artykułu. W tej zaś sprawie nie istnieje przesłanka zmiany decyzji na niekorzyść uprawnionej a ponadto ona sama nie wyraziła zgody na ta zmianę. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] doręczono E. L.- H. 4 marca 2005 r., a 1 lipca 2005 r. skargę na tą decyzję wniósł Prokurator Okręgowy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy naruszył art. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię, bo przyznał świadczenie osobie, która nie przebywała na terytorium Polski. E.L. przebywając w Niemczech na koszt rodziny zmieniła swój stan materialny i prawdopodobnie stan cywilny, bo używa obecnie nazwiska L.-H. To wszystko, w ocenie wnoszącego skargę, rzutuje na jej sytuację i stąd brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwił ustalenie aktualnej sytuacji uprawnionej. Tym samym decyzja organu I-instancji była prawidłowa, a decyzja organu odwoławczego jest błędna. Pomoc społeczna służy zaspokojeniu najpilniejszych potrzeb uprawnionych i wbrew interesowi publicznemu jest wydatkowanie środków na pomoc osobom przebywającym za granicą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymało swoją argumentację i ponowni wskazało, że ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje w takiej sprawie jak ta możliwości dokonania bez zgody strony zmiany decyzji na jej niekorzyść. W czerwcu 2007 r. E.H. (L.) złożyła oświadczenie informując, że mieszka w Niemczech i nie wie o co w sprawie chodzi oraz dodała, że dostosuje się do każdego wyroku wydanego w tej sprawie. Na rozprawie skarżący podtrzymał wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: E.H. (L.) otrzymała zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 4 marca 2005r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 1 lipca 2005r. wniósł na tą decyzję Prokurator Okręgowy. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 6 miesięcznego terminu przysługującego prokuratorowi, liczonego zgodnie z art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od daty otrzymania decyzji przez stronę. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego oraz poprzedzającego go aktu przez organ I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego. Zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa. Z akt sprawy nie lega wątpliwości, że E.L. (H.) wyprowadziła się z miejsca zamieszkania w Polsce we wrześniu 2004 r. i od tego czasu przebywa Republice Federalnej Niemiec. Miejsce jej pobytu jest znane organom administracji i na adres wskazany w Niemczech skutecznie doręczono E.L. zawiadomienie o terminie rozprawy. Nie ulega również wątpliwości, że zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację wywiadu środowiskowego sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Ponieważ E.L. przyznano decyzją z dnia [...].05.2004r. świadczenie stałe w postaci zasiłku stałego, stąd przed upływem 6 miesięcy od daty wydania ww. decyzji z [...].05.2004r., w październiku 2004 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zamierzał przeprowadzić aktualizację wywiadu środowiskowego. Do przeprowadzenia takiej aktualizacji nie doszło, bowiem uprawniona wyjechała z Polski, nie informując o tym organu pomocy społecznej, mimo że obowiązek poinformowania o zmianie sytuacji osobistej i dochodowej znajdował się na decyzji przyznającej jej zasiłek stały. Tym samym nie można odmówić zasadności decyzji organu I-instancji z dnia [...].11.2004r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oparta jest na twierdzeniu, że art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) nie dopuszcza do możliwości zmiany decyzji przyznającej świadczenie z tytułu pomocy społecznej bez zgody uprawnionej strony w niniejszej sprawie. Treść art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w dacie wydania zaskarżonej decyzji była następująca: Art. 106 ust. 5. Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W ocenie Sądu w tej sprawie istniała przesłanka zmiany decyzji przyznającej E.L. świadczenia w postaci zasiłku stałego. Do chwili wyjazdu jej do Republiki Federalnej Niemiec we wrześniu 2004r., jej dochód wynosił 0 zł. Tak dochód uprawnionej ustaliły organy pomocy społecznej i sama E.L. w pismach kierowanych do organ w tej sprawie podkreślała, że w Polsce nie miała żadnego dochodu poza świadczeniami z pomocy społecznej. Tym samym jej wyjazd do Republiki Federalnej Niemiec musiał wiązać się ze zmianą jej sytuacji majątkowej. Ktoś bowiem musiał zapewnić jej koszty pobytu, utrzymania a nawet koszty leczenia. Jak sama E.L. podaje, w Republice Federalnej Niemiec jest leczona i za wszystko płaci jej rodzina, sam zaś nie pracuje. W tej sprawie nie ma znaczenia, czy osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej uzyskuje dochód z tytułu samodzielnego wykonywania pracy zarobkowej, czy też otrzymuje pomoc materialną od innych osób. Ponieważ w Polsce E.L. nie otrzymywała żadnego dochodu (jej dochód wynosił 0 zł), tym samym jakiekolwiek wsparcie finansowe (materialne) w Niemczech stanowiło zmianę jej sytuacji dochodowej. Zmiana zaś sytuacji dochodowej, zgodnie z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, stanowi podstawę do zmiany uprzednio wydanej decyzji o przyznaniu świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Należy również mieć na uwadze i to, że w decyzjach Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej każdorazowo była informowana uprawniona do obowiązku powiadomienia właściwego ośrodka pomocy społecznej o jakiejkolwiek zmianie sytuacji majątkowej lub osobistej strony. Z tego obowiązku E.L. nie wywiązała się. Nie można odmówić zasadności skargi i tym zakresie, w którym zarzuca się zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].02.2005r. pominięcie treści art. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym artykułem prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec nie ma umowy międzynarodowej regulującej zasady przyznawania zasiłków stałych, stąd prawo do takiego zasiłku przysługuje tylko takiej osobie, która będą obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, jednocześnie zamieszkuje i przebywa na jej terytorium. Ponieważ E.L. nie przebywała tak w chwili podjęcia w tej sprawie decyzji przez organ I-instancji (w dniu 5.11.2004 r.), jak i w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy (8.02.1005 r.), tym samym utrzymanie świadczenia zaskarżoną decyzją było nieuzasadnione. Ponadto z akt sprawy nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że E.L. zachowała termin do wniesienia odwołania. W tym zakresie organ odwoławczy winien przeprowadzić stosowne postępowanie. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza przepisy prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. w tej sprawie organ odwoławczy ponownie prowadząc, na skutek wniesionego odwołania przez E.L., w pierwszej kolejności ustalić, czy zachowany został przez odwołującą termin do wniesienia odwołania, a następnie po rozstrzygnięciu tej kwestii wydać akt administracyjny kończący postępowanie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 5 pkt 1, art. 106 ust. 5 i art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a także przepis postępowania administracyjnego (art. 129 § 2 k.p.a.), który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku.