II SA/Kr 904/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek AWS A Dorota Dąbek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2005 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 10 marca 2003r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej I. stwierdza nieważność pkt. 1 zaskarżonej decyzji oraz pkt. 1 decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] II. w pozostałym zakresie skargę oddala [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją nr [...] z dnia 10 marca 2003r. wydaną na podstawie art.138 § 1 ust.2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- kodeks postępowania administracyjnego / tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 z późn .zm./ , art.94 ust.1 i art.97 ust.5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji / tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz.58/ oraz § 5 ust.1 pkt 1, ust 2 rozporządzenia Ministra Spaw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz. 1469/, po rozpatrzeniu odwołania W. O. od decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K. w sprawie zwrotu pomocy finansowej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia za zgodą strony decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K. , w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wydanie powyższej decyzji poprzedziły następujące ustalenia: W. O. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w K. w sprawie przyznania pomocy finansowej. W wniosku o przyznanie pomocy finansowej podał, że uzyskał lokal mieszkalny położony w K. przy ul [...] na podstawie umowy najmu zawartej dnia [...] czerwca 2001r. Z dołączonej umowy najmu wynika, że umowa została zawarta z [...] Towarzystwem Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. w K. Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r. Komendant Miejski Policji w K. przyznał W. O. pomoc finansową w kwocie [...] zł. Za podstawę ustalenia wysokości przyznanej pomocy finansowej przyjęto posiadane uprawnienia do trzech norm zaludnienia, a wysokość należnej kwoty na jedna przysługującą normę zaludnienia wynosiła [...]zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca uzyskał lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...] na podstawie umowy najmu zawartej dnia [...] czerwca 2001r. z [...] Towarzystwem Budownictwa Społecznego Spółka z o. o. w K. [....] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002r. wydaną z urzędu stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. Komendanta Miejskiego Policji w K. w sprawie przyznania pomocy finansowej W. O. W uzasadnieniu decyzji podano, że W. O. posiadał lokal mieszkalny przy .ul [...] w K. o pow. Mieszkalnej 26,9 m2, zgodny z przysługującymi mu normami zaludnienia, bowiem na dzień złożenia wniosku o pomoc finansową legitymował się prawem do trzech norm. A zatem uznać należy, że W. O. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a więc nie mógł otrzymać pomocy finansowej. Nadto w uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r. o przyznaniu pomocy finansowej rażąco narusza art.94 ust.1 ustawy o Policji , albowiem przyznaje pomoc finansową na cel, który nie jest przewidziany w ustawie. Powołany wyżej przepis wymienia zamknięty katalog przypadków w których można uzyskać pomoc finansową. Zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z TBS i wpłata z tego tytułu kaucji nie mieści się w tym katalogu. Następnie Komendant Miejski Policji w K. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. w której: 1/uchylił za zgodą strony decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r. wydaną przez Komendanta Miejskiego Policji w K., 2/orzekł zwrot przez W. O. kwoty [...]zł /netto/ wypłaconej z tytułu przyznanej pomocy finansowej, 3/ spłaty kwoty dokonać w 48 równych ratach tj. po [...] zł miesięcznie potrącanych z poborów. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z § 5 ust.1 pkt 1 i ust.2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r.w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz.1468/, przy ustalaniu kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi, przyjęto liczbę norm zaludnienia określoną w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej /3 normy/ oraz stawkę tej pomocy obowiązującą w dniu powstania obowiązku jej zwrotu /[...] zł/ wyliczona tak łączna kwota brutto wynosi [...] zł natomiast kwota netto do zwrotu wynosi [...] zł. Odwołanie od decyzji złożył W. O. wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu odwołania podał, że odnośnie pkt 1 zaskarżonej decyzji, to decyzja nr[...] z dnia [...] kwietnia 2001r. została już wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, tym samym brak jest podstaw prawnych, aby ponownie mogła zostać uchylona. Skarżący podał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W mieszkaniu przy ul.[...] mieszkał wraz z żoną oraz synami M. i M. , tym samym przysługiwała mu norma przynajmniej 28 m2. Skarżący zakwestionował również obowiązek zwrotu przyznanej pomocy finansowej podnosząc, że nie została spełniona, żadna z przesłanek uzasadniających zwrot pomocy finansowej określonych w § 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Nadto skarżący podnosi, że gdyby założyć, że nie było podstaw prawnych do przyznania jej pomocy finansowej to obowiązek zwrotu powstał w dacie wydania decyzji o przyznaniu, a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Brak jest więc podstaw do zastosowania stawki wyżej. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., po rozpatrzeniu odwołania W. O., decyzją nr [...] z dnia 10 marca 2003r.: 1/uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia za zgodą strony decyzji nr [....] z dnia [...] kwietnia 2001r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K. , 2/ w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że stwierdzenie nieważności decyzji powoduje wycofanie jej z obrotu prawnego wobec czego uchylenie jej przez organ I instancji było zbędne. Stąd też organ II instancji rozpatrując odwołanie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K. Natomiast co do obowiązku zwrotu pomocy finansowej organ powołał się na § 5 ust.2 powołanego wcześniej rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001r. zgodnie z którym podstawę do ustalenia kwoty zwrotu stanowi stawka obowiązująca w dacie powstania obowiązku zwrotu tj. w dacie wydania decyzji o zwrocie pomocy finansowej . W niniejszej sprawie jest to grudzień 2002r., kiedy stawka wynosiła[...]zł. Odnośnie przysługujących norm zaludnienia organ II instancji podał, że syn M. jako osoba będąca na własnym utrzymaniu zgodnie z art.89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji nie mógł być uznany za członka rodziny, tym samym W. O. uprawniony był do trzech norm, a te miał zaspokojone w dotychczas zajmowanym mieszkaniu. Skargę na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. złożył W. O., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania albo jej zmianę. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje wywody zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący podał, że w mieszkaniu przy ul. [...] zamieszkiwały i były zameldowane 4 osoby, tak więc nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Natomiast odrębnym zagadnieniem jest na ile osób przysługiwała mu pomoc finansowa. Nadto skarżący podał, że żadna z okoliczności uzasadniających zwrot pomocy finansowej nie wystąpiła. Skarżący podniósł, że gdyby nie było podstaw prawnych do przyznania mu pomocy to obowiązek zwrotu powstał w dacie wydania decyzji o przyznaniu, a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Brak jest więc podstaw do zastosowania stawki wyższej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Natomiast w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W przedmiotowej sprawie granice te wyznacza postępowanie o zwrot pomocy finansowej. Skarga w przedmiotowej sprawie jest częściowo zasadna. Przede wszystkim należy wyraźnie zaznaczyć, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie kwestia zwrotu pomocy finansowej. Sąd w niniejszej sprawie rozpatruje skargę na decyzję nakładającą obowiązek zwrotu pomocy finansowej. Natomiast kwestia braku podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w sytuacji gdy funkcjonariusz policji ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe a nadto zawiera umowę najmu lokalu mieszkalnego z Towarzystwem Budownictwa Społecznego była przedmiotem decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2002r. w której [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K., którą to decyzją przyznano skarżącemu pomoc finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę tylko co do pkt 1 zaskarżonej decyzji stwierdzając nieważność tego punktu, oraz pkt 1 poprzedzającego ją decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd organu II instancji zawarty w uzasadnieniu decyzji że "stwierdzenie nieważności decyzji powoduje wycofanie jej z obrotu prawnego, wobec czego uchylenie jej przez organ I instancji było zbędne" . Zatem organ I instancji wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa co do pkt 1 tej decyzji. Nie ustrzegł się również naruszenia prawa organ II instancji. Mianowicie art.138 § 1 kpa określa jakiej treści organ odwoławczy może wydać decyzje. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może: utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji, albo umorzyć postępowanie odwoławcze. W przedmiotowej sprawie organ II instancji tylko uchylił w części zaskarżoną decyzję organu I instancji, nie orzekł o umorzeniu postępowania I instancji w tym zakresie , a tej treści decyzji - w świetle art.138 § 1 kpa - organ odwoławczy nie może wydać. Stąd też zdaniem Sądu zarówno pkt 1 decyzji organu II instancji jaki i pkt 1 decyzji organu I instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. W pozostałym zakresie sąd uznał skargę za bezzasadną. Zgodnie z § 5 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz.1468/ pomoc finansowa podlega zwrotowi w razie jej nienależnego pobrania, a ust.2 stanowi, że dla ustalenia wysokości kwoty pomocy podlegającej zwrotowi stosuje się stawkę obowiązująca w dniu powstania obowiązku zwrotu. Jak stanowi delegacja ustawowa zawarta w art.94 ust.2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia, tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania , cofania oraz zwracania pomocy finansowej, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy. Powyższe rozwiązania wskazują, że obowiązek zwrotu pomocy finansowej następuje na podstawie decyzji administracyjnej o zwrocie, a decyzja taka może być wydana gdy zostanie spełniona jedna z dwóch przesłanek określonych w § 5 ust.1 powołanego rozporządzenia. Stąd też w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo zastosował stawkę obowiązującą w dniu powstania obowiązku zwrotu, czyli w dniu wydania decyzji o zwrocie pomocy finansowej. Powołane przepisy nie przewidują odmiennych zasad zwrotu pomocy finansowej w przypadku gdy obowiązek zwrotu poprzedzony został decyzją w której stwierdzono nieważność decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. W takiej sytuacji mogą mieć zastosowanie ogólne zasady pozwalające stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji na wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym. Rozpoznając skargę, Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stwierdza z urzędu, że zgodnie z § 5 ust.4 powołanego rozporządzenia zwrot pomocy finansowej może nastąpić w ratach na pisemny wniosek policjanta. W aktach sprawy brak takiego wniosku, mając jednak na uwadze treść art.134 § 2 ustawy o prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu, Sąd nie uchylił w tej części decyzji przyjmując, że nie jest to rażące naruszenie prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ stwierdził nieważność pkt 1 zaskarżonej decyzji oraz pkt 1 poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w pozostałym zakresie skargę oddalił.