II SA/Kr 906/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie uzgodnień środowiskowych uwarunkowań dla zamierzenia budowlanego p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W dniu [...] września 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. G., na urzędowym formularzu, uzupełniony pismem z dnia [...] października 2007 roku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie skargi na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] w przedmiocie uzgodnień środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia p.n. "Zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku gospodarczo-garażowego na warsztat [...] oraz rozbudowę o halę warsztatu [...] z częścią socjalną, do realizacji na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w W." We wniosku skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synami R. G. oraz J. G. Dodała następnie, że syn R. G. jest od wielu lat zameldowany, ale wspólnie ze skarżącą nie zamieszkuje. Uznać zatem należy, że skarżąca zamieszkuje tylko z młodszym synem J. G. i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód wynosi 1.565,77 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 1.065,77 zł oraz dochód jej syna z prowadzonego gospodarstwa ekologicznego w wysokości ok. 500 zł. Jako składniki majątku skarżąca wykazała mieszkanie o powierzchni 180 m-, nieruchomość rolną o areale 49 arów oraz inne nieruchomości o powierzchni 31 arów. Nie posiada ona oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Skarżąca podniosła, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą 350 zł. Ponadto część dochodów przeznacza na zakup lekarstw (65 zł) oraz na spłatę rat za opał (1200 zł rocznie). Zdaniem Sądu wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z formularza wniosku z dnia [...] września 2007 roku wynika, że skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu art. 246 § 1 w/w ustawy przesłanką przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie faktem jest natomiast, że skarżąca, po otrzymaniu zarządzenia z dnia [...] sierpnia 2007 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w dniu 19 września 2007 roku opłatę tę uiściła. Okoliczność ta wskazuje, że nie można stwierdzić, iż strona nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, skoro koszty takie właśnie uiściła. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny (por. J.P. Tarno komentarz do art. 246 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004) sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak w swym rozstrzygnięciu nie może wyjść ponad jej żądanie, ponieważ byłoby to przyznaniem prawa pomocy z urzędu. Zatem w przypadku, gdy strona wnosi o prawo pomocy w zakresie całkowitym sąd może przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika, po ustaleniu, że wnioskodawca spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Jak wynika z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dysponuje majątkiem w postaci mieszkania, nieruchomości rolnej oraz innej nieruchomości o powierzchni 31 arów. Ponadto zarówno skarżąca, jak i jej syn uzyskują miesięczne dochody - skarżąca z tytułu świadczenia emerytalnego, zaś jej syn z tytułu prowadzenia ekologicznego gospodarstwa rolnego, w łącznej wysokości 1.565,77 zł. Biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych wydatków (350 zł utrzymanie gospodarstwa domowego, 65 leki, spłata rat za opał 100 zł miesięcznie), zauważyć wypada, że do dyspozycji skarżącej i jej syna pozostaje miesięcznie kwota ponad 1.000 zł. Zdaniem Sądu sytuacja taka pozwala na poczynienie starań w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w postępowaniu strona uznaje za konieczny. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy - co do zasady - powinno obejmować przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia), które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Oceniając powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazuje, że przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest brak jakiegokolwiek dochodu, zaś w zakresie częściowym brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W niniejszej sprawie sytuacje takie nie zachodzą. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1, art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).