II SA/Kr 907/25
WyrokWSA w Krakowie2025-11-26
Skład orzekający: Mirosław Bator, Magda Froncisz, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać zaświadczenie o niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych, jeśli organ ten wydał decyzję o sprzeciwie, nawet jeśli skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia tej decyzji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wydać zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu, jeśli wydał decyzję o sprzeciwie wobec zgłoszenia robót budowlanych. Wydanie takiego zaświadczenia wykraczałoby poza zakres instytucji zaświadczenia, która ma charakter potwierdzający fakty, a nie rozstrzygający merytorycznie sprawy administracyjnej. Nawet jeśli skarżący kwestionuje doręczenie decyzji o sprzeciwie, fakt jej wydania i wejścia do obrotu prawnego uniemożliwia wydanie zaświadczenia o braku sprzeciwu.Stan faktyczny
Skarżący złożył zgłoszenie robót budowlanych. Starosta Krakowski odmówił wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu, ponieważ wydał decyzję o sprzeciwie wobec tych robót. Skarżący zarzucił, że adres wskazany do korespondencji był prawidłowy i nie istniało stwierdzenie "podany adres nie istnieje". Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy postanowienie Starosty, wskazując na prawidłowe nadanie decyzji sprzeciwu w terminie. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. naruszenie terminów postępowania przez Wojewodę oraz kwestionując prawidłowość doręczenia decyzji sprzeciwu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 23 maja 2025 r. znak WI-I.7840.7.28.2025.AR w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu oddala skargę.
Starosta Krakowski postanowieniem z 10 kwietnia 2025 r., znak: AB-III-W.6743.3.138.2025.EM, na podstawie art. 219 i 218 § 1 K.p.a. odmówił wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia złożonego w dniu 4 marca 2025 r. dot. robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę pn.: "Rozbiórka drewnianej stodoły na działce nr [...] usytuowanej przy granicy z działką nr [...] oraz obiektu gospodarczego na działce [...] w miejscowości I. D., gmina I..
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał m.in., że wnioskiem z 8 kwietnia 2025 r. W. K. zwrócił się do Starosty Krakowskiego o wydanie zaświadczenia o milczącym załatwieniu sprawy dotyczącej zgłoszenia jw.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, ww. postanowieniem z 10 kwietnia 2025r., Starosta Krakowski odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, stwierdzając, że cyt.: "W dniu 17.03.2025 r. pierwszy raz nadano pismo w placówce pocztowej (z uwagi na fakt, iż Inwestor nie wyraził zgody na korespondencję za pomocą komunikacji elektronicznej). W dniu 31.03.2025 r. wpłynął do tut. organu zwrot przesyłki z adnotacją "podany adres nie istnieje" (zwrot znajduje się w aktach sprawy). Sprawdzono poprawność adresu podanego przez Wnioskodawcę we wniosku zgłoszenia z adresem, na który nadano do Inwestora decyzję sprzeciwu– obydwa adresy się zgadzały (podano błędny adres we wniosku zgłoszenia)".
W. K., pismem z 15 kwietnia 2025 r., wniósł w ustawowym terminie (art. 141 § 2 K.p.a.) zażalenie na ww. postanowienie Starosty Krakowskiego z 10 kwietnia 2025 r., znak: AB-III-W.6743.3.138.2025.EM. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, że stwierdzenie organu I instancji o tym, że "podany adres nie istnieje" jest nieprawdziwe m.in. z uwagi na treść zawiadomienia Urzędu Gminy I. o nadaniu oznaczenia porządkowego nieruchomości oraz dlatego, że cyt.:
"adres ten funkcjonuje w Głównym Urzędzie Geodezji i Kartografii, czego przykładem są zdjęcia satelitarne i mapy dostępne w systemie geoportal.gov.pl (...) czy systemach geolokalizacji jak systemy nawigacji dostępne dla obywateli (...)." Skarżący twierdzi, że nie powinien ponosić odpowiedzialności za jakość usług świadczonych przez firmy czy instytucje, z których usług korzysta urząd podczas realizacji swoich obowiązków. Ponadto podnosi, że miał prawo wybrać formę korespondencji z urzędem i urząd nie może wnosić zastrzeżeń co do tego wyboru, a ponadto to na urzędzie spoczywa obowiązek rzetelnego rozpatrzenia spraw i udzielenia odpowiedzi w terminie wynikającym z art. 30 ust. 5 ustawy dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), dalej "P.b."
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wydanie zaświadczenia o milczącym załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu 8 kwietnia 2025 r.
Wojewoda Małopolski, postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r. znak WI-I.7840.7.28.2025.AR, po rozpatrzeniu zażalenia W. K., utrzymał w mocy opisane na wstępie postanowienie I instancji z 10 kwietnia 2025 r.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że analiza przedmiotowej sprawy wykazała prawidłowe działanie Starosty Krakowskiego.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, tj. o niewniesieniu sprzeciwu wobec złożonego w dniu 4 marca 2025 r. zgłoszenia robót budowlanych pn. "Rozbiórka drewnianej stodoły na działce nr [...] usytuowanej przy granicy z działką nr [...] oraz obiektu gospodarczego na działce [...] w miejscowości I. D., gmina I." gdyż decyzją nr AB-III-W.6743.119.2025 wydaną 13 marca 2025 r., znak: AB-III-W.6743.119.2025.EM wniósł sprzeciw wobec realizacji robót budowlanych objętych zgłoszeniem z 4 marca 2025 r. Ponieważ wobec zgłoszenia przedmiotowych robót budowlanych wniesiono sprzeciw, niemożliwym było wydanie zaświadczenia o milczącym załatwieniu tej sprawy.
W świetle powyższego, ani w dniu złożenia przez Inwestora wniosku o wydanie zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia jw., ani w dniu wydania przez organ I instancji postanowienia z 10 kwietnia 2025 r., znak: AB-III- W.6743.3.138.2025.EM, ani w dniu wydania niniejszego postanowienia organu odwoławczego, Starosta Krakowski nie załatwił milcząco zgłoszenia z 4 marca 2024r. Inwestora – W. K.. Zatem, postanowienie Starosty Krakowskiego z 10 kwietnia 2025 r., znak: AB-III-W.6743.3.138.2025.EM, którym odmówiono wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu wobec złożonego w dniu 4 marca 2025 r. zgłoszenia robót budowlanych pn. "Rozbiórka drewnianej stodoły na działce nr [...] usytuowanej przy granicy z działką nr [...] oraz obiektu gospodarczego na działce [...] w miejscowości I. D., gmina I.", odpowiada prawu.
Odnosząc się do zarzutów odwołującego organ odwoławczy wskazał, że aby wyjaśnić kwestię skuteczności wniesienia sprzeciwu należy przede wszystkim zwrócić uwagę na treść art. 30 ust. 6a P.b. cyt.: "Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego, o którym mowa w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo, w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, dzień wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40 tej ustawy, albo, w przypadku skorzystania z publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 tej ustawy, dzień odebrania dokumentu elektronicznego przez operatora wyznaczonego".
Ustawodawca zatem wprost wskazuje, że za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego. Znajduje to również potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądowo-administracyjnym, gdzie wskazuje się, że dla zachowania terminu z art. 30 ust. 5 P.b. konieczne jest wydanie i nadanie decyzji sprzeciwu u operatora pocztowego. Przyjęcie, że datą wniesienia sprzeciwu jest data jego doręczenia stronie w rzeczywistości skróciłoby termin dla organu i umożliwiłoby stronie unikania skutków prawnych sprzeciwu przez m.in. opóźnianie daty odbioru wysłanej korespondencji (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt. II OSK 2125/12).
W niniejszej sytuacji niewątpliwie należy uznać, że organ I instancji nadał decyzję nr AB-III-W.6743.119.2025 w dniu 17 marca 2025 r. (tj. w ustawowym terminie do wniesienia sprzeciwu), co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu stanowiącego zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej nr [...] (karta nr 16 akt organu I instancji). Na kopercie tej znajduje się adnotacja – "podany adres nie istnieje", a jako dokument wytworzony przez operatora pocztowego w ramach realizacji ustawowych obowiązków, stanowi dowód urzędowy, którego prawdziwości organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może podważać. Organ ten nie może również ponosić odpowiedzialności za sposób realizacji usług doręczeniowych przez operatora pocztowego, działającego na podstawie ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz.U.2025.366).
Po nadaniu przesyłki zgodnie z obowiązującymi przepisami, organ nie ma wpływu na dalszy przebieg procesu doręczenia.
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że dokonał weryfikacji tego, czy w sposób poprawny zaadresowano przesyłkę z omawianą decyzją. Ustalono, że adres widniejący na kopercie (karta nr 16) to ten sam adres, który został podany przez Wnioskodawcę we wniosku zgłoszeniowym PB-4 w punkcie 2.1 – Dane Inwestora (karta nr 4). Dla porządku należy dodać, że w punkcie 2.2 – Dane Inwestora (do korespondencji) nie podano innego adresu wskazującego na to, żeby Wnioskodawca chciał otrzymywać korespondencję na inny adres niż podany tj. ul. [...], [...].
Organ odwoławczy również zwrócił uwagę na brzmienie przepisu zawartego w art. 41 K.p.a. cyt.: "§ 1. W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu.
§ 2. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.".
Posiłkując się natomiast opracowaniem wydanym przez Wolters Kluwer Polska w Warszawie 2010 r. pn. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, wyd. III" autorstwa Grzegorza Łaszczycy, Czesława Martysza i Andrzeja Matana organ odwoławczy przytoczył w tym miejscu fragment, cyt.: "1. Przepis art. 41 k.p.a. realizuje dwa podstawowe cele: po pierwsze, służy niedopuszczeniu do przewlekania postępowania przez stronę, która mogłaby celowo uchylać się od doręczenia jej pisma (jest tym samym postacią konkretyzacji zasady szybkości postępowania administracyjnego - art. 12), po wtóre, stanowi jednocześnie gwarancję ochrony interesów strony postępowania.
2. Treścią obowiązku spoczywającego na stronie oraz jej przedstawicielach i pełnomocnikach jest zawiadomienie organu administracji publicznej o każdej zmianie adresu. W potocznym rozumieniu "adres" to miejsce zamieszkania lub pobytu osoby albo znajdowania się instytucji, przedsiębiorstwa; oznaczenie tego miejsca" (Słownik języka polskiego..., t. I, s. 9-10). Można przyjąć, choć tylko co do zasady, że art. 41 k.p.a. nadaje temu pojęciu taką samą treść. Szerszego rozumienia wymagać może bowiem "adres" osoby fizycznej, w szczególności w wypadku postępowania wszczętego na żądanie strony. Ze względu na obowiązek wskazania w podaniu adresu osoby, od której ono pochodzi (art. 63 § 2 k.p.a.), adresem będzie miejsce wskazane przez stronę, nawet jeśli ona w nim nie przebywa. Można tu zatem mówić o "adresie do doręczeń", jako adresie wskazanym. Organ nie posiada uprawnienia do badania zgodności podanego adresu z adresem faktycznego zamieszkania strony. Spoczywa na nim obowiązek doręczania pism stronie pod tak wskazany adres. Reguły tej nie zmienia przepis art. 42 § 1 k.p.a., ustalający obowiązek doręczania pism osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Należy przyjąć, iż adres wskazany w podaniu jest adresem mieszkania lub miejsca pracy strony."
Zatem, w świetle powyższego Wojewoda stwierdzi, że skoro wnioskodawca wskazał konkretny adres do korespondencji w treści złożonego wniosku zgłoszeniowego z 4 marca 2025 r., to organ był zobowiązany do kierowania korespondencji pod ten właśnie adres. Organ na tym etapie nie miał podstaw do podważenia prawdziwości podanego przez Inwestora adresu. Zgodnie z zasadą zaufania do obywatela oraz obowiązkiem działania na podstawie danych przedstawionych przez stronę, organ prawidłowo skierował korespondencję na ten właśnie adres. Ponadto, w tym samym wniosku Inwestor oświadczył, że nie wyraża zgody na korespondencję za pomocą komunikacji elektronicznej. Należy podkreślić, że to Inwestor jest dysponentem swojego zgłoszenia i to on decyduje jakie informacje podaje we wniosku zgłoszeniowym i w jaki sposób ma być kierowana do niego dalsza korespondencja.
Dlatego w niniejszej sytuacji należy Wojewoda uznał, że Starosta Krakowski przeprowadził postępowanie w sposób poprawny i działanie organu I instancji było prawidłowe. Podsumowując, wobec tego, że organ I instancji prawidłowo i w terminie nadał decyzję sprzeciwu w placówce pocztowej (art. 30 ust. 6a P.b.) to należy uznać, że decyzja ta weszła do obiegu prawnego bez względu na fakt, że przesyłka ta została do organu zwrócona po nieskutecznym doręczeniu do strony.
Wobec tego, skoro organ I instancji ustalił, że wobec zgłoszenia, które zdaniem odwołującego zostało załatwione w sposób milczący, Starosta Krakowski w drodze decyzji wniósł sprzeciw, to nie mógł wydać innego postanowienia niż o odmowie wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia.
Mając na względzie powyższe Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty.
W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 23 maja 2025 r. znak WI-I.7840.7.28.2025.AR, zaskarżając je w całości.
Wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody w całości, a także uchylenie poprzedzającego go postanowienia Starosty Krakowskiego w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wydanie go z naruszeniem ustawowego terminu i podniósł, że w dniu 15 maja 2025 r. o godz. 9.31 złożył za pomocą platformy elektronicznej ePUAP odwołanie od postanowienia wydanego przez Starostę Krakowskiego w dniu 10 kwietnia 2025 r, znak: AB-III-W.6743.3.138.2025.EM. Zgodnie z pismem z dnia 18 kwietnia 2025 r. doręczonym skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2025 r., jego odwołanie wraz ze zgromadzoną dokumentacją zostały przekazane za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP.
W myśl art. 35 § 3 k.p.a., postanowienie powinno zostać wydane w terminie 30 dni od daty zgłoszenia, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej lub sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany. Zgodnie art. 36 § 1 i 2 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest zobowiązany powiadomić stronę, podając przyczynę zwłoki, nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przedłużenie tego terminu (np. konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego), czego potwierdzeniem jest fakt, iż organ nie poinformował skarżącego o konieczności przedłużenia postępowania, np. ze względu na "szczególnie skomplikowany charakter sprawy ", wskazany w art. 35 § 3 k.p.a. Postanowienie zostało wydane dopiero w dniu 23 maja 2025 r. czyli po przekroczeniu ustawowego terminu, co narusza zasadę niezwłoczności i terminowości postępowania administracyjnego, wskazanego w art. 35 § 1 i 2 k.p.a. Fakt wydania postanowienia po upływie ustawowego terminu stanowi naruszenie powyższych przepisów, co skutkuje bezprawnością czynności administracyjnej i ma bezpośredni wpływ na ochronę interesów skarżącego.
Zgodnie z informacją zawartą w piśmie znak AB-III-W.6743.3.138.2025.EM z dnia 18 kwietnia 2025 r. odwołanie skarżącego zostało złożone z zgodnie z obowiązującym prawem, z zachowaniem wymaganego terminu, w przeciwieństwie do postanowienia Wojewody wydanego z naruszeniem prawa. Zarówno Wojewoda jak i Starosta Powiatu Krakowskiego nie wywiązali się z obowiązków, które nakładają na nich akty normatywne. Wojewoda utrzymując w mocy postanowienie Starosty Krakowskiego próbuje jednocześnie, zgodnie z linią przedstawioną przez Starostę, przenieść odpowiedzialność za niedoręczenie orzeczenia na jakość usług świadczonych przez Pocztę Polską SA, świadczącą urzędowi usługę dostarczania urzędowej korespondencji do petenta, w tym wypadku na skarżącego. W złożonym odwołaniu skarżący udokumentował bowiem, że bezpodstawne było stwierdzenie Poczty Polskiej SA oraz Starosty Krakowskiego mówiące, że wskazany w złożonym przez skarżącego zawiadomieniu adres nie istnieje. W złączeniu do niniejszej skargi znajduje się decyzja Urzędu Gminy I., znak IGKiR.6624.80.7.2023.TA z dnia 29 grudnia 2025 r. nadająca działce numer porządkowy. Numer ten został umieszczony w widocznym miejscu, zgodnie z art. 47b § 1 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na ogrodzeniu umieszczona jest skrzynka pocztowa zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Poczta nie podjęła próby dostarczenia korespondencji w sposób wskazany zgodnie w art. 44 § 1, 2, 3 k.p.a. Jeżeli Wojewoda, starosta lub podległe im urzędy poniosły stratę wynikającą z niewywiązania się Poczty Polskiej S.A. ze zleconej usługi, mogą wystąpić z roszczeniem wobec Poczty Polskiej S.A. na podstawie odrębnych przepisów prawa.
Zgodnie z art. 6 k.p.a. organ publiczny ma działać na podstawie prawa. W tej sytuacji organ dopuścił się naruszenia przepisów proceduralnych, postanowienie traci więc swój charakter prawidłowego rozstrzygnięcia, co uzasadnia wniesienie przedmiotowej skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.".
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 23 maja 2025 r., znak: WI.L7840.7.28.2025.AR utrzymujące w mocy postanowienie Starosty o odmowie wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia złożonego w dniu 4 marca 2025 r. dotyczącego robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu zaskarżonemu postanowieniu Wojewody nie można przypisać naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi.
Kwestie wydawania zaświadczeń uregulowane zostały w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 217 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej "K.p.a." organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl art. 217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym - w myśl art. 218 § 1 K.p.a. - na podstawie posiadanych rejestrów i ewidencji bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, ograniczony jest do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w ww. zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia.
Zgodnie z art. 218 § 1 K.p.a.: W przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że skarga jest bezzasadna.
Przede wszystkim jednak Sąd musiał rozstrzygnąć kwestię, czy informacja o wniesieniu bądź niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia dotyczącego robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę może być przedmiotem zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 i 218 K.p.a.
Sąd stwierdził, co nie było sporne między stronami, że ubieganie się o wydanie zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 K.p.a. w odniesieniu do przypadków, w których organy administracji architektoniczno-budowlanej nie wniosły sprzeciwu wobec zamiaru budowy określonych obiektów lub prowadzenia innych robót budowlanych może być przedmiotem zaświadczenia i jest częstą praktyką. Wzory takich zaświadczeń lub kopie wydanych zaświadczeń łatwo znaleźć w Internecie na stronach Biuletynu Informacji Publicznej.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący wnioskował do organu o wydanie zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia złożonego w dniu 4 marca 2025 r. dotyczącego robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę pn.: "Rozbiórka drewnianej stodoły na działce nr [...] usytuowanej przy granicy z działką nr [...] oraz obiektu gospodarczego na działce [...] w miejscowości I. D., gmina I.".
Z administracyjnych akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ I instancji decyzję z dnia 14 marca 2025 r. nr AB-III-W.6743.119.2025 o sprzeciwie nadał w dniu 17 marca 2025 r. (tj. w ustawowym terminie do wniesienia sprzeciwu), co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu stanowiącego zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej nr [...], k. 16 akt administracyjnych I instancji.
Organ I instancji prawidłowo i w terminie nadał decyzję sprzeciwu, na znany sobie adres skarżącego, w placówce pocztowej (art. 30 ust. 6a Prawa budowlanego), a tym samym należy uznać, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego. Wobec powyższego brak było podstaw prawnych do wydania skarżącemu zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu, wobec zgłoszenia złożonego w dniu 4 marca 2025 r., skoro taki sprzeciw został wniesiony – decyzja k. 32 i następne akt sądowych.
Odmienne stanowisko skarżącego co do terminowości wniesienia sprzeciwu, a tym samym co do prawidłowości wydanej decyzji o sprzeciwie nie oznacza, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a tym samym wiąże stronę i organ.
Sąd wskazuje, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy i nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Art. 218 § 2 K.p.a. uprawnia organ administracji publicznej do przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, to jednak jest to postępowanie, które nie może "tworzyć" podstawy faktycznej i prawnej do wystawienia zaświadczenia.
Sądy administracyjne podkreślają, że materią zastrzeżoną dla wydawania zaświadczeń nie jest rozstrzyganie o meritum konkretnej sprawy administracyjnej. Strona nie może więc - w drodze zaświadczenia - uzyskać de facto rozstrzygnięcia kwestii, która będzie dopiero przedmiotem orzekania w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, np. w niniejszym przypadku skarga na decyzję w przedmiocie wniesienia sprzeciwu. Nie można tym samym, w trybie zaświadczenia, otrzymać takich danych, które przesądzą chociażby kierunek postępowania w sprawie toczącej się w ramach innego, ogólnego postępowania administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, strona nie może domagać się - w drodze urzędowego zaświadczenia - stwierdzenia istnienia faktów prawotwórczych, których ustalenie jest przedmiotem oceny prawnej organu w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 457/13).
Należy podkreślić, że sprzeciw został zgłoszony poprzez wydanie decyzji z dnia 14 marca 2025 r. nr AB-III-W.6743.119.2025, nadanej do skarżącego w dniu 17 marca 2025 r. (tj. w ustawowym terminie do wniesienia sprzeciwu).
Skarżący nie kwestionuje faktu wydania decyzji sprzeciwu, lecz zarzuca brak prawidłowego doręczenia tej decyzji, a przez to jej niewejście do obrotu prawnego. Nawet jeśli decyzja sprzeciwu nie stała się ostateczna, to należy przyjąć, że organ przeprowadził badanie zgłoszenia co do meritum i wyrobił sobie pogląd o niezgodności dokonanego zgłoszenia z prawem.
W tym stanie rzeczy i bez rozstrzygania co do meritum kwestii zgodności zgłoszenia z prawem organ I instancji miał podstawę przyjąć, że wydanie wnioskowanego zaświadczenia prowadziłoby do rozstrzygnięcia sprawy legalności zamierzonej inwestycji skarżącego. Wykraczałoby to poza zakres zastosowania instytucji zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 § 1 K.p.a. i tego organ I instancji nie mógł dokonać bez względu na to, czy jego decyzja z dnia 17 marca 2025 r. została skutecznie doręczona skarżącemu, czy nie.
Interpretację taką potwierdza praktyka sądów administracyjnych. W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 457/13, skarżący uzyskując żądane zaświadczenie doprowadziłby do rozstrzygnięcia kwestii, która powinna być przedmiotem orzekania w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Oznaczałoby to stwierdzenie istnienia faktów prawotwórczych, których ustalenie powinno być przedmiotem oceny prawnej organu w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej. Z tego względu organ pierwszej instancji nie był upoważniony do wydania żądanego zaświadczenia i stąd jego postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia jest prawidłowe, a przez to zgodne z prawem jest również zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego.
W niniejszym przypadku fakt wydania decyzji sprzeciwu nie jest sporne i nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, a rozstrzyganie kwestii legalności (zgodności z prawem) decyzji sprzeciwu nie mieści się w granicach niniejszej sprawy sądowej i nie jest rolą Sądu w sprawie niniejszej dotyczącej odmowy wydania zaświadczenia o niewniesieniu sprzeciwu.
Mając powyższe na uwadze, organy w sposób prawidłowy przeprowadziły konieczne w tej sprawie postępowanie wyjaśniające, zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, zgodnie z przepisem art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ wskazuje okoliczności faktyczne, na podstawie których organ dokonał właściwych ustaleń prawnych, wskazując przy tym na zastosowanie norm prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.
Wobec powyższego skarga, jako niezasadna, została oddalona, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło