II SA/Kr 912/01

WyrokWSA w Krakowie2005-05-09

Skład orzekający: Sędzia NSA Izabela Dobosz, Sędzia NSA Stanisław Biernat, Sędzia AWSA Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w okresie PRL, może być pozbawiona uprawnień kombatanckich, nawet jeśli pierwotnie zostały jej przyznane z tytułu służby wojskowej związanej z walką o utrwalenie władzy ludowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoby pełniące służbę lub funkcję w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego nie mają prawa do jakichkolwiek uprawnień kombatanckich. Nawet jeśli uprawnienia zostały pierwotnie przyznane z tytułu służby wojskowej związanej z walką o utrwalenie władzy ludowej, należy je pozbawić, ponieważ spełniają one przesłanki negatywne określone w ustawie o kombatantach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która pozbawiła go uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te zostały pierwotnie przyznane z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej. Organ administracji stwierdził, że skarżący pełnił służbę w organach bezpieczeństwa publicznego, co zgodnie z ustawą wyklucza przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc, że do służby wojskowej trafił z poboru i miał zapewnić porządek.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr.) Sędziowie : NSA Stanisław Biernat AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2005 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] lutego 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].08.2000 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawiono H. T. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w K. decyzją z dnia [...].11.1986 r. z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej [...].06.1948 - [...].12.1948 r. ( łącznie 7 miesięcy ). H. T. w okresie zaliczonym przez b. ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim, a z akt sprawy nie wynika, by podczas tej służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Uznano zatem, że uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i wykonując dyspozycję zawartą w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) pozbawiono ich go. Powołano się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, iż organ nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cytowanej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. T. podnosi, że do służby wojskowej trafił z poboru, z rozkazu przełożonych miał zapewnić porządek i bezpieczeństwo społeczne. Nie rozumie dlaczego wydano taką decyzję. Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].02.2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].08.2000 r. Organ stwierdził, że H. T. uzyskał uprawnienia od ZBOWiDu z tytułu utrwalania władzy ludowej na podstawie zaświadczenia WKU B. z [...].02.1986 r. o pełnieniu służby wojskowej w latach 1948 - 1950 w jednostce, która prowadziła walki z podziemiem. W życiorysie, w aktach ZBOWiD podał, że pełnił służbę wojskową w [...] Brygadzie KBW. Z nadesłanego przez CAW [...].08.1995 r. wykazu jednostek zwalczających ugrupowania zbrojnego podziemia wynika, że [...] Brygada KBW w latach 1948 - 1950 nie uczestniczyła w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. A zatem okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie maja wpływu na jej wynik. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. T. podnosi, że okres rekrucki ( przeszkolenie ) przeszedł w [...] Brygadzie KBW. Następnie był przeniesiony do pułku łączności, z którym był przerzucany po terenie całej Polski. Nie wie, co to był za pułk, żołnierze młodzi i niepiśmienni nie orientowali się w jakiej brygadzie lub dywizji służą. Być może ów pułk łączności znajduje się w wykazie jednostek walczących z UPA lub Wehrwolfem. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p. o. p. p. s. a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia przepisów prawa. Jak wynika z akt b. ZBOWiDu skarżący po zakończeniu służby wojskowej pracował w PUBP w okresie od [...].12.1950 r. do [...].03.1955 r. Z zaświadczenia WUBP w K. z [...].04.1955 r. wynika też, że H. T. pracował w organach BP od dnia [...].12.1950 r. do [...].03.1955 r. na etacie wojskowym i zwolniony został z przyczyn reorganizacji organów bezpieczeństwa publicznego ( k. 9 akt administracyjnych, deklaracje - k. 11, życiorys - k. 3 akt administracyjnych ). Z tych akt wynika m. in., że skarżący, jako referent byłego PUBP w stopniu starszego sierżanta między innymi brał udział w likwidacji organizacji podziemnych w liczbie [...] osób pod kryptonimem "B", która zamordowała funkcjonariusza MO I.. Brał również udział w likwidacji poszczególnych osób działających w bronią w ręku przeciwko władzy ludowej (...) oświadczenie G. J. ( k. 6 akt administracyjnych ). Świadek G. J. dodaje, że w tych operacjach brali udział m. in. funkcjonariusze MO i żołnierze KBW. Również udział skarżącego w latach 1952 - 1954 w walkach z bandami na terenie b. powiatu [...], jak również w likwidacji podziemnych organizacji i osób działających z bronią w ręku przeciwko władzy ludowej ( "[...]" ) potwierdza świadek Z. P. ( k. 5 akt administracyjnych). Z akt b. ZBOWiDu wynika też, że skarżący w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej w K. z [...].11.1986 r. do działalności kombatanckiej wpisano skarżącemu początkowo utrwalenie władzy ludowej KBW od [...].06.1948 r. do [...].12.1948 r. oraz służbę w PUBP od 1951 r. do 1954 r., a następnie służbę w PUBP skreślono z uwagi na brak zaświadczenia WUSW. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach pozwala stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ). Osoby pełniące służbę lub funkcję i zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa nie mają prawa do jakichkolwiek uprawnień kombatanckich, a zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt l lit. "a" tej ustawy winny być takich uprawnień pozbawione. W tej sytuacji Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych postąpił prawidłowo pozbawiając H. T. uprawnień kombatanckich, jakkolwiek zastosował nieodpowiedni przepis art. 25 ust. 2 pkt 2, zamiast art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach (...). Należy zauważyć, że skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, o którym mowa w art. 21 ust. 3, a mianowicie że do organów bezpieczeństwa publicznego skierowała go organizacja niepodległościowa lub że przez taką organizację został do współpracy zwerbowany. W świetle powyższych uwag bez znaczenia było dokładne badanie przebiegu służby wojskowej skarżącego, gdyż nie może on posiadać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło