II SA/Kr 913/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o wypłatę odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję Organ l instancji Prezydent Miasta K. , decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 112 ust. 4 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm), art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) oraz upoważnienia nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...]-orzekł o umorzeniu postępowania o wypłatę odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1956r. Nr [...] na rzecz J.K. współwłaścicielki w [...] cz. nieruchomości oznaczonej jako część parceli [...].kat. [...] o pow. [...] ha obj. [...] . KW [...] b. gm. kat. N. wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1955r. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że w dniu [...] 2005r. J.Ł. działający przez pełnomocnika adwokata A.Ż. , wniósł o wypłatę odszkodowania za nieruchomość , która stanowiła własność J.K. w [...] cz. J.K. zmarła [...] 1989r. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia [...] 1989r. sygn.akt: [...], spadek po niej nabyli: J.Ł. i M.D. po części. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej rady Narodowej w K. z dnia [...] 1956r. Nr [...] przyznano J.K. odszkodowanie za [...] cz. nieruchomości w kwocie [...] zł. Dodatkowo podniesiono, że zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w stosunku do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Wypłata odszkodowania powinna nastąpić w drodze czynności cywilnoprawnej w imieniu Skarbu Państwa i nie wymaga dodatkowego orzeczenia, dlatego nie ma podstaw w niniejszej sprawie do stosowania kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261 ,poz. 2603 ze zm) reguluje kwestię ustalenia przez starostę w drodze decyzji administracyjnej odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Żaden przepis tej ustawy nie uprawnia organów administracji do prowadzenia postępowania i orzekania o wypłacie ustalonego odszkodowania. Jest to bowiem kwestia wykonalności decyzji o ustaleniu odszkodowania . Jeżeli dłużnik -Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego , tzn. nie świadczy na rzecz wierzyciela sumy odszkodowania określonej w orzeczeniu o odszkodowaniu, należność ta powinna zostać od niego wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Jest to kwestia wykonalności roszczenia o ustalenie odszkodowania , uregulowana w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest zatem umocowania do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w wyniku rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania. Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym, oznacza to, że decyzja o odszkodowaniu konkretyzuje stosunek prawny zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego. Roszczenie o wypłatę ustalonego odszkodowania jako cywilnoprawne roszczenie majątkowe jest przedmiotem przedawnienia i podlega wprost działaniu przepisów art.117 - art. 127 Kodeksu cywilnego. Przedmiotem żądania wnioskodawcy jest wypłata odszkodowania zatem w niniejszej sprawie nie ma podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych. Odwołanie od decyzji organu l instancji złożył J.Ł. , działający przez pełnomocnika A.Ż. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że decyzja jest nieuzasadniona a wnioskodawca powinien otrzymać odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości i to po zwaloryzowanych cenach. Wnioskodawca ani nikt z jego poprzedników prawnych nie wzięli odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Nie ma znaczenie w sprawie , że pewne dokumenty zaginęły lub zostały zniszczone; procedura .obowiązująca w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwala na ich odtwarzanie. W sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania. Wnioskodawca nie chce występować na drogę postępowania cywilnego sądowego ponieważ jest ono kosztowne i długotrwałe. Organ II instancji, Wojewoda decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261 ,poz. 2603 ze zm) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. , miasta na prawach powiatu z dnia [...]nr [...]. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji podniósł, że żądanie wypłaty odszkodowania jest w istocie żądaniem dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania, ustalonej w uprzednio wydanej decyzji i jej wypłaty. Zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w stosunku do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym. Forma prawna waloryzacji ustalonego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości została określona przez ustawodawcę, który dokonując nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw, do art. 132 ust. 3 dodał zdanie drugie, z którego wynika, że waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Wobec przyjęcia, iż obowiązek waloryzacji ciąży na podmiocie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, a podmiotem tym są nie tylko podmioty administracji publicznej, uprawnione do rozstrzygania spraw administracyjnych w drodze decyzji administracyjnej, należy przyjąć , iż waloryzacja odszkodowania nie jest dokonywana w drodze decyzji administracyjnej i nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Ma ona charakter czynności techniczno-obrachunkowej związanej z prawidłowym spełnieniem świadczenia głównego wynikającego z decyzji administracyjnej , dokonywanej przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania. Wadliwie dokonana waloryzacja skutkować będzie nienależnym spełnieniem świadczenia zapłaty odszkodowania a spór co do wysokości waloryzacji będzie rozstrzygać sąd powszechny. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono również, iż organ l instancji dokonał wadliwej oceny sformułowanego przez J.Ł. wniosku , gdyż przepisy prawa materialnego administracyjnego nie przewidują aby żądanie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość mogło nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Organ l instancji zasadnie umorzył postępowanie w sprawie bo niewątpliwe zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego to należność ta powinna być egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] organ II instancji, wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji organu II instancji. Skargę do Sądu złożył J.Ł. , działający przez pełnomocnika A.Z, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji a także utrzymanej w mocy decyzji organu l instancji, o stwierdzenie nieważności lub niezgodności z prawem decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych i zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja jest nieuzasadniona. Wszystkie dokumenty odnośnie odszkodowania znajdują się w organach l i II instancji i nie ma znaczenia dla sprawy , że pewne dokumenty zaginęły lub zostały zniszczone , procedura Kodeksu postępowania administracyjnego pozwala na ich odtworzenie. W sprawie nie było jakiejkolwiek przyczyny aby postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie , powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270),sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola sądowa wykazała naruszenie przepisów postępowania , które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego powołany w podstawie prawnej skarżonej decyzji, reguluje rozstrzygnięcia merytoryczne organu odwoławczego w sytuacji gdy rozstrzygnięcie organu II instancji pokrywa się z rozstrzygnięciem organu l instancji. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oznacza oparcie rozstrzygnięcia na tych samych argumentach, które legły u podstaw decyzji organu l instancji i powtórzenie ich w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy a w szczególności z uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia [...] organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] ale rozstrzygnięcie uzasadnił zupełnie inaczej niż organ l instancji. Organ II instancji przyjął, iż żądanie wypłaty odszkodowania jest w istocie żądaniem dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania. Ocena wniosku J.Ł. , której dokonał organ II instancji nie znajduje uzasadnienia w treści złożonego wniosku. Wniosek został źle zinterpretowany przez organ II instancji ponieważ skarżący J.Ł. nigdy nie domagał się waloryzacji odszkodowania, chciał jedynie wypłaty odszkodowania, które nigdy nie zostało wypłacone Jego matce. Dodatkowo należy podnieść, iż skarżący nigdy też nie modyfikował swojego wniosku i nie domagał się waloryzacji. Stanowisko organu II instancji należy uznać za błędne i nie znajdujące żadnego uzasadnienia w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Żadne z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia , iż należy dokonać takiej właśnie interpretacji złożonego wniosku zatem cała argumentacja organu II instancji , przywołana w uzasadnieniu skarżonej decyzji jest błędna. Organ II instancji swe rozstrzygnięcie oparł na wadliwych założeniach. Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138§1 pkt 1 w zw z art.107§3 Kodeksu postępowania administracyjnego co powoduje konieczność jego uchylenia na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm). Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić taką interpretację wniosku J.Ł. jaką przyjął organ l instancji.