II SA/Kr 914/14
WyrokWSA w Krakowie2014-11-07
Skład orzekający: Paweł Darmoń, Kazimierz Bandarzewski, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów (inwentaryzacji, ekspertyzy technicznej) w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, czy też powinien zastosować tryb art. 48 Prawa budowlanego w przypadku samowolnie wykonanych robót budowlanych, które mogą być kwalifikowane jako budowa lub rozbudowa, a nie tylko przebudowa?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć obowiązku przedłożenia dokumentów (inwentaryzacji, ekspertyzy technicznej) w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż celem tego przepisu jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a nie uzupełnienie materiału dowodowego. W przypadku samowolnie wykonanych robót budowlanych, które mogą być kwalifikowane jako budowa lub rozbudowa, a nie tylko przebudowa, organ powinien zastosować tryb art. 48 Prawa budowlanego. Ponadto, organ odwoławczy nie może samodzielnie przeprowadzać postępowania wyjaśniającego, naruszając zasadę dwuinstancyjności i czynnego udziału stron.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego obowiązku wykonania inwentaryzacji i ekspertyzy technicznej dotyczącej samowolnie wykonanych robót budowlanych (przebudowa schodów zewnętrznych i remont instalacji wewnętrznych). Skarżąca E. G. zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną kwalifikację robót jako przebudowy oraz brak uwzględnienia wniosków dowodowych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na dysponowanie dokumentami przez organ I instancji w dniu wydania decyzji oraz na nieprawidłowości w doręczeniach. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając niezastosowanie art. 48 Prawa budowlanego i błędną interpretację art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i postanowienie PINB z dnia 15 kwietnia 2013 r. o wstrzymaniu robót budowlanych oraz postanowienie WINB z dnia 17 kwietnia 2014 r. utrzymujące je w mocy. Sąd zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji a także postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 kwietnia 2014 r., znak: [...] i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 kwietnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej E. G. kwotę 757 zł ( słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2, art. 80 ust. 2 pkt. 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243 poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 kpa, nałożył na współwłaścicieli lokalu nr [...] przy ul. Z. w K: Ł. N. i M. N. obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w budynku położonym na działce nr [...] obr. [...][...] przy ul. Z. w K. do stanu zgodnego z prawem poprzez przedłożenie:
- inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wszystkich wykonanych robót budowlanych,
- ekspertyzy technicznej dotyczącej wszystkich zrealizowanych robót budowlanych związanych z przebudową zewnętrznych schodów prowadzących do mieszkania nr [...] z żelbetowych na modułowe (stalowe) wraz z zadaszeniem, a także robót budowlanych prowadzonych wewnątrz mieszkania nr [...] w budynku przy ul. Z. w K., ich zgodności z przepisami w tym techniczno — budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej w terminie do dnia [...].08.2013 r.
W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu [...].11.2012 r. przeprowadzono czynności kontrolne z udziałem inwestora Ł.N. . w wyniku których ustalono, że dokonano rozbiórki schodów żelbetowych prowadzanych z poz. podwórza do poz. I piętra budynku od strony ogródka do mieszkania nr [...], wraz z pomieszczeniem gospodarczym znajdującym się pod nimi. Roboty zostały wykonane w latach 96 - 97r., z uwagi na zły stan techniczny. W to miejsce wykonano nowe schody stalowe, modułowe wraz z zadaszeniem, których wykonanie nie jest zakończone. Zadaszenie wykonane jest w 3 poziomach, przymocowane do ściany budynku. W mieszkaniu nr [...] na poziomie parteru, wykonano częściowo tynki wewnętrzne, dokonano remontu instalacji elektrycznej z przebiegiem po starej trasie, oraz około 3 lata temu dokonano wymiany 8 okien bez zmiany ich wymiarów. Inwestor wykonał przedmiotowe roboty bez uzyskania stosownych zezwoleń organu administracji architektoniczne - budowlanej . Organ ocenił zakres wykonanych robót jako przebudowę i zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo budowlane dla przedmiotowych robót mają zastosowanie przepisy art. 50 i 51 tej ustawy. Organ wskazał, że postanowieniem z [...].04.2013r. znak: [...] zażądał od współwłaścicieli lokalu nr [...] przedłożenia wskazanych w decyzji dokumentów, lecz na to postanowienie zostało złożone przez E. G. zażalenie. Żądane dokumenty nie zostały przedłożone i z uwagi na wiążący organ nadzoru budowlanego ustawowy termin do wydania decyzji w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane tj. dwa miesiące od daty wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 PINB zobligowany jest do rozpatrzenia niniejszej sprawy w drodze decyzji. Wobec nie przedłożenia przez inwestora żądanej dokumentacji, która to określiłaby stan faktyczny, zewidencjonowała wykonane wszystkie roboty budowlane a przede wszystkim określiłaby ich prawidłowość, zgodność z przepisami w tym techniczno -budowlanymi oraz ich wpływ na bezpieczeństwo dalszego użytkowania budynku - tut. organ uznał za uzasadnione zastosowanie przepisu określonego art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane.
Od w/w decyzji odwołanie wniosła E. G. zarzucając naruszanie prawa administracyjnego oraz procedury przez:
- naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną interpretację i nałożenie obowiązku o charakterze dowodowym, a nie obowiązku dokonania czynności mających doprowadzić nielegalnie wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem,
- naruszenie art. 10 § 1kpa poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez zawiadomienia stron o zebraniu całokształtu materiału dowodowego, w celu umożliwienia ustosunkowania się do zebranych dowodów
- naruszenie art. 78 § 1 kpa poprzez nie uwzględnienie wniosku dowodowego strony,
- naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 kpa poprzez nie ustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy, w szczególności: nie ustalenie o ile wymiar wylanej płyty betonowej pod zadaszenie zewnętrznych schodów do mieszkania numer [...] przekroczył wymiary dotychczasowych, rozebranych samowolnie schodów żelbetowych.
Po rozpoznaniu odwołania M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. znak: [...], w oparciu o art. 138 § 2 w zw. z art. 104 i art. 105 kpa w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2013 r., wydał postanowienie znak: [...], którym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane Ł. N. i M. N. nakazano wstrzymać prowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie zewnętrznych schodów prowadzących do mieszkania nr [...] z żelbetowych na modułowe (stalowe) wraz z zadaszeniem, a także robót budowlanych prowadzonych wewnątrz mieszkania nr [...] w budynku przy ul. Z. w K. oraz nałożono obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia w/w postanowienia wymaganych prawem dokumentów. Z kolei organ II instancji prowadząc postępowanie zażaleniowe na to postanowienie uznał za zasadne wstrzymanie prowadzonych robót budowlanych i w dniu [...] kwietnia 2014 r., wydał postanowienie znak: [...], którym utrzymał w mocy w/w postanowienie PINB.
W terminie wskazanym w/w postanowieniem PINB w K.-Powiat Grodzki zobowiązani nie przedłożyli wymaganych dokumentów, co w rezultacie spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżonej decyzji bowiem organ I instancji wskazał, że żądane ww. postanowieniem PINB dokumenty nie zostały przedłożone. Powyższe powoduje, że PINB ustalił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie może skutkować podjęciem przez organ jednoznacznej oceny w zakresie prawidłowości wykonanych robót budowlanych. Powyższe jednak budzi wątpliwość organu odwoławczego, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż właśnie w dniu wydania skarżonej decyzji na dziennik podawczy organu I instancji M. N.za pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., przedłożyła inwentaryzację opracowaną przez mgr inż. arch. G. W. oraz ekspertyzę techniczną opracowaną przez T. S.
Wskazując na dwie linie orzecznicze sądów administracyjnych rozstrzygające kwestie możliwość nałożenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane obowiązku przedłożenia dokumentów jak inwentaryzacja architektoniczno-budowlana lub ekspertyza techniczna, jednak w większości sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż brak jest możliwości nałożenia takiego obowiązku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Obowiązek nałożony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy ma za zadanie doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Natomiast obowiązek dostarczenia określonych dokumentów nie można uznać za rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy w rozumieniu art. 104 kpa lecz jedynie jako uzupełnienie zgromadzonego już materiału dowodowego. W przypadku nałożenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów organ nadzoru budowlanego w sytuacji wykazania, iż brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, traci możliwość późniejszego wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. W sytuacji wykonania bądź nie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przedłożenia dokumentów wynikającego z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, kolejnym i jedynym etapem postępowania administracyjnego jest zastosowanie jednej z norm wynikających z art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane tj. sprawdzenia wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydania decyzji: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Tym samym w sytuacji wypełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, który polegałby jedynie na przedłożeniu żądanych dokumentów, organ weryfikując wykonanie obowiązku byłby zobligowany do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy stwierdzającej wykonanie nałożonego obowiązku tj. przedłożenie dokumentów i tą decyzją byłby zobligowany zakończyć prowadzone postępowanie administracyjne w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. W powyższej sytuacji, działanie organu nadzoru budowlanego całkowicie przeczyłoby samemu brzmieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy gdyż czynności nałożone przez organ tj. przedłożenie wymaganych dokumentów w rezultacie nie tylko nie doprowadziłoby wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w rezultacie mogłoby nawet pozostawić wykonane już roboty budowlane w stanie całkowicie sprzecznym z przepisami prawa.
Organ odwoławczy wskazał, iż zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy w niniejszej sprawie w celu nałożenia na współwłaścicieli lokalu nr [...] obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów było nieuzasadnione, szczególnie z uwagi na fakt, iż organ I instancji w dniu wydania skarżonej decyzji dysponował dokumentami przedłożonymi w dniu [...] czerwca 2013 r. przez M. N.
Odnosząc się do dalszych zarzutów organ wskazał, że wątpliwości budzi również fakt nie doręczenia decyzji K. K. – przesyłka zwrócona do nadawcy z adnotacją niepełny adres. Pomimo powyższego organ I instancji nie podjął żadnych kroków zmierzających do ustalenia dokładnego adresu K. K. i pozostawił kierowaną decyzję w aktach postępowania. Czym innym jest zmiana przez stronę adresu i brak powiadomienia o tym organu prowadzącego postępowanie, a czym innym próba doręczania korespondencji stronie pod niedokładnie ustalony przez organ adres.
Dodatkowo w toku prowadzonego postępowania odwoławczego E. G. w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz z dnia [...] lutego 2014 r., wskazała, iż pomimo wstrzymania przez organ I instancji robót budowlanych, w lokalu nr [...] budynku przy ul. Z. w dalszym ciągu prowadzone są roboty budowlane. W ocenie organu odwoławczego w ponownie rozpatrywanej sprawie organ I instancji winien rozważyć konieczność weryfikacji powyższych zarzutów poprzez przeprowadzenie dodatkowych oględzin lub kontroli przedmiotu postępowania w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego w sprawie, gdyż powyższe informacje mogą mieć istotne znaczenia dla dalszego toku prowadzenia postępowania.
Nadto organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania spraw wynikłych ze sporów dotyczących naruszenia prawa własności lub współwłasności. Takie zdarzenie stanowi podstawę do roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, których dochodzenie mogłoby się odbyć w trybie postępowania przed sądem powszechnym w oparciu o przepisy ustawy Kodeks cywilny. Powyższe zostało potwierdzone w utrwalonej linii sądowoadministracyjnej wyrażonej m.in. w wyroku NSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2140/10 "Ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 p. b. polega na doprowadzeniu wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W przypadku naruszenia prawa własności w wyniku wykonywanych samowolnie robót budowlanych pokrzywdzony może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego nie może bowiem żądać od inwestora wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p. b. nie stanowi bowiem podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", wyroku NSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1295/11 "(...) w przypadku naruszenia prawa własności w wyniku wykonywanych samowolnie robót budowlanych pokrzywdzony może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego nie może żądać od inwestora wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi bowiem podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", wyroku NSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1815/09 przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nie wiąże wydania na jego podstawie decyzji umożliwiającej legalizację wykonanych robót budowlanych z prawem inwestora do terenu, zaś ewentualne roszczenia związane z naruszeniem prawa własności mogą być dochodzone tylko na drodze sądowej przed sądem powszechnym. Pomimo zatem braku formalnego związania w/w stanowiskami prawnymi sądu w niniejszej sprawie. Dalej organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 136 kpa, nie jest w tym przypadku dopuszczalne. Przeciwko dokonaniu przez organ odwoławczy oceny prawnej stanu faktycznego sprawy przemawia zasada ogólna dwuinstancyjności postępowania wyrażona w art. 15 Kpa oraz fakt, iż naruszona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażona w art. 10 Kpa
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła E. G., zarzucając, naruszenie:
- art. 48 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane poprzez jego niezastosowanie, pomimo stwierdzenia samowolnego wybudowania zewnętrznej klatki schodowej do budynku położonego na działce o numerze [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w K. bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo Budowlane poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż organ budowlany w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym wykonywania robót budowlanych na nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności, w przypadku braku zgody współwłaścicieli na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych, nie jest zobligowany nakazać rozbiórki zrealizowanych samowolnie robót budowlanych,
- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nie zwrócenie się do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny o odpis dokumentu pod nazwą: ,, Opinia Techniczna" z [...] grudnia 1992 roku, sporządzonego przez biegłego sądowego mgr inż. M. M. dla" potrzeb postępowania sądowego dotyczącego zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w K. na działce o numerze [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w K., w której zawarta jest inwentaryzacja architektoniczna z wymiarami samowolnie rozebranych przez Ł. N. oraz M. N. schodów, w miejscu których inwestorzy zbudowali zewnętrzną klatkę schodową o większych wymiarach oraz nie ustalenie zakresu modernizacji instalacji wewnętrznych dokonanych przez jej współwłaścicieli. W swoim podaniu E. G. wskazała, iż w aktach postępowania sądowego Sądu Rejonowego dla [...] - w K., pod sygn. akt. l Ns [...] znajduję się w/w opracowanie, wykonane na potrzeby postępowania dotyczącego zniesienia współwłasności budynku przy ul. Z. w K.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że [...]WINB nie zweryfikował trybu, w jakim prowadzone jest postępowanie legalizacyjne prowadzone w przedmiocie samowolnie realizowanych robót budowlanych związanych z budową zewnętrznej klatki schodowej do lokalu przy ul. Z. w K.. Jak wynika z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego oraz z dokumentów przedłożonych przez inwestora, na działce numer [...] wykonana została betonowa płyta o szerokości przekraczającej o ok. pół metra istniejące w tym miejscu poprzednio schody murowane. Na powyższej płycie postawiona została ocieplona styropianem ścianka o wysokości około 60 cm, na której wsparto drewniane belki zwieńczone dachem pokrytym plexi, który został zakotwiony do zewnętrznej ściany budynku przy ul. Z. Pod dachem inwestorzy zamontowali modułowe schody wewnętrzne, na co wyraźnie wskazuje specyfikacja producenta przedłożona do akt postępowania przed organem nadzoru. Nie sposób więc stwierdzić, że inwestorom wstrzymano roboty budowlane polegające na zamontowaniu zadaszenia nad schodami, jak twierdzi organ prowadzący postępowanie w pierwszej instancji. Ocieplenie ściany wieńczącej wykonaną płytę betonową i zamontowanie wewnętrznych modułowych schodów wskazuje wyraźnie, iż inwestorzy realizują budowę zewnętrznej klatki schodowej prowadzącej na l kondygnację lokalu numer [...] Wobec powyższego w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć tryb legalizacyjny określony w przepisach art. 48 i nast. ustawy Prawo budowlane, a nie tryb z art. 50-51 tejże ustawy. Ponadto [...]WINB zaprezentował wykładnię contra legem przepisów art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, gdyż celem działania organów nadzoru budowlanego jest doprowadzenie samowolnie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, również w aspekcie legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przypadku niebudzącego wątpliwości braku posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organy nadzoru budowlanego nie mogą sanować samowolnie zrealizowanych robót budowlanych i stawiać ich inwestora w sytuacji korzystniejszej od sytuacji inwestora, który zamierza rozpocząć realizację robót budowlanych zgodnie z prawem. W realiach niniejszej sprawy E. G. nigdy nie wyraziła zgody na zajęcie pod obiekt budowlany działki o numerze [...], która stanowi przedmiot jej współwłasności z pozostałymi stronami postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją organu nadzoru. Wskazano na art. 199 kc. Z twego względu nie ma prawnej możliwości legalizowania zrealizowanej samowolnie klatki schodowej, a nadto organ ma prawo badać kwestię prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżąca wskazał na szereg orzeczeń sądów admninistracyjnych w tym względzie.
Nadto z w/w Opinii Technicznej z [...] grudnia 1992 roku, sporządzonej przez biegłego sądowego mgr inż. M. M. wynika, iż wykonana zewnętrzna klatka schodowa zajmuje większy pas działki niż istniejące poprzednio murowane schody. Pominięcie dowodu wskazanego przez stronę stanowi naruszenie 78 § 1 kpa mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji nie uzasadnił, czemu pominął powyższy dowód, tym bardziej, iż skarżąca podała sygnaturę akt i nazwę Sądu posiadającego oryginał powyższej dokumentacji. Z tego względu, oraz z uwagi na fakt ogólnikowości uzasadnienia skarżonej decyzji nie spełnia ona wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W toku postępowania administracyjnego skarżąca wnosiła o przeprowadzenie dowodu z ,,Opinii Technicznej" z [...] grudnia 1992 roku, sporządzonej przez biegłego sądowego dla potrzeb postępowania sądowego dotyczącego zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w K. na działce o numerze [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w K. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że w opinii tej zawarta jest inwentaryzacja architektoniczna z wymiarami samowolnie rozebranych przez Ł. N. oraz M. N. schodów, w miejscu których inwestorzy zbudowali zewnętrzną klatkę schodową o większych wymiarach. Dowód ten bez podania przyczyn nie został przeprowadzony, a wykonane prace budowlane organ uznał za przebudowę. Taka kwalifikacja wykonanych robót, dokonana została bez wnikliwych rozważań i to zarówno przez organ I, jak i II instancji. Tymczasem analiza akt administracyjnych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że taka kwalifikacja wykonanych robót była nie tylko pobieżna ale i przedwczesna. Jednocześnie rzutowała na wdrożenie postępowania naprawczego w trybie art. 50 - 51 prawa budowlanego, mimo że materiał dowodowy nie dawał ku temu jednoznacznych podstaw. Dlatego działając na podstawie art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego również postanowienie PINB z [...].04.2013r. znak: [...] o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego oraz postanowienie [...]WINB z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], o utrzymaniu w mocy w/w postanowienia PINB. Przedwczesne wydanie tych postanowień mogło bowiem prowadzić do wdrożenia niewłaściwego trybu odnośnie robót polegających na budowie schodów z zadaszeniem, które skarżąca kwalifikuje jako budowę zewnętrznej klatki schodowej.
Podkreślić bowiem należy, że oba organy uznały te roboty budowlane za przebudowę, nie przedstawiając na uzasadnienie swojego poglądu praktycznie żadnych argumentów. Tymczasem zebrany materiał dowodowy, w tym także przedłożona przez inwestorów inwentaryzacja architektoniczno – budowlana sporządzona w maju 2013 roku przez architekta G. W., nie wyklucza zakwalifikowania wykonanych robót jako rozbudowy. Uwzględniając definicję legalną budowy z art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, pod którą rozumie się także rozbudowę, oraz treść art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, to w takiej sytuacji winno było zostać wdrożone postępowanie w trybie art. 48 prawa budowlanego, z konsekwencjami wynikającymi z tego trybu, a nie postępowanie w trybie art. 50 i 51 prawa budowlanego.
Dlatego w ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy, uwzględniając zgłoszony przez skarżącą wniosek, o którym była mowa powyżej, a następnie wnikliwie rozważy jak zakwalifikować roboty budowlane w zakresie dotyczącym budowy zewnętrznych schodów z zadaszeniem (tzw. zewnętrznej klatki schodowej). W zależności od dokonanej oceny charakteru tych robót (dokonana przez organ kwalifikacja odnośnie robót wykonanych wewnątrz lokalu nie budzi wątpliwości) wdroży odnośnie tych robót przeprowadzonych na zewnątrz budynku stosowne postępowanie, tj z art. 48 lub 50-51 prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 (pkt I) oraz art. 152 (pkt II) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach (pkt III) orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło