II SA/Kr 915/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. i M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności I. uchyla zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane. II SA/Kr 915/06 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. K. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. znak [...], którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, decyzji kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. znak [...] zmieniającej decyzję Kierownika GOPS w [...] z dnia [...] r. znak [...] w zakresie ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej na rzecz M. K. i M. K. za okres od [...] marca 2006 r. do [...] sierpnia 2006 r. W podstawie prawnej postanowienia SKO powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz 108 § 2 kpa, a także przepisy art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, póz. 856 z późn.zm.). Uzasadniając swoje postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Decyzją działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. przyznano m.in. na rzecz M. K. i M. K. , działających przez ojca J. K. zaliczki alimentacyjne od [...] grudnia 2005 r. do [...] sierpnia 2006 r., oraz wypłacono kwotę [...] zł tytułem wyrównania zaliczki alimentacyjnej za okres od [...].09.2005 r. do [...].11.2005 r. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Kierownik GOPS w [...] (pkt 1) zmienił swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. w zakresie wysokości zaliczki alimentacyjnej na rzecz M. K. i M. K. , ustalając jej wysokość na okres od [...] marca 2006 r. do [...] sierpnia 2006 r. na 0.00 złotych miesięcznie oraz (pkt 2 i 3) uznał za nienależnie pobraną zaliczkę kwotę [...] zł wypłaconą ojcu uprawnionych – J. K. tytułem zaliczki alimentacyjnej za miesiąc marzec 2006 r. i orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranej zaliczki z ustawowymi II SA/Kr 915/06 odsetkami liczonymi od dnia [...] marca 2006 r. (następny po dniu wypłaty) do dnia zapłaty, pod rygorem egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. upoważniony przez Wójta Gminy Kierownik GOPS w [...] z powołaniem na przepis art. 108 kpa w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nadał decyzji z dnia [...] marca 2006 r. rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] marca 2006 r. wskazano, że podstawę decyzji stanowiło zaświadczenie Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...].03.06 (z datą wpływu [...].03.06), z którego wynika, że egzekucja bieżących i zaległych alimentów jest w pełni skuteczna, a więc należało decyzji z dnia [...] marca 2006 r. nie będącej jeszcze ostateczną nadać rygor natychmiastowej wykonalności, bo nie leży w interesie społecznym wzrost zadłużenia uprawnionych przez pobieranie zaliczek, które staną się nienależnie pobranym świadczeniem. W zażaleniu na to postanowienie J. K. , podniósł zarzuty przeciwko decyzji Kierownika GOPS w [...] z dnia [...] marca 2006 r., kwestionując wysokość ustalonych odsetek od uznanej za nienależnie pobrane świadczenie kwoty [...] zł. Niezależnie od zażalenia J. K. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2006 r., będące przedmiotem decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2006 r. Rozpatrując zażalenie J. K. na postanowienie z dnia [...] maja 2006 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] marca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytoczyło treść przepisu art. 108 § 1 kpa określającego przesłanki rygoru natychmiastowej wykonalności, oraz przepis art. 108 § 2, przewidujący dopuszczalność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji już po jej wydaniu. Wskazano, przyjmując za własne ustalenie organu l instancji, że zaświadczeniem z dnia [...] marca 2006 r., Komornik Sądowy stwierdził skuteczność od [...] lutego 2006 r. egzekucji rat alimentacyjnych zasądzonych od G. K. na rzecz dzieci M. i M. K. i wniósł o zaprzestanie z dniem [...] marca 2006 r. wypłat zaliczki przyznanej decyzją GOPS Nr [...], tj. dec. z dnia [...] stycznia 2006 r. Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji, że dalsze wypłaty zaliczki alimentacyjnej na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., zmienionej nieostateczną decyzją z dnia [...] marca 2006 r., powodowały - wobec bezspornej II SA/Kr 915/06 treści zaświadczenia - zwiększenie świadczenia nienależnego pobieranego przez uprawnionych, co nie leżało w interesie społecznym ani w interesie stron i uzasadniało nadanie decyzji z dnia [...] marca 2006 r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Z tych względów zażalenie J. K. na postanowienie z dnia [...] maja 2006 r. uznał organ odwoławczy za nieuzasadnione. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożył J. K. Nie wskazując naruszonych przepisów, skarżący zarzucił, że postanowienie jest niezgodne z prawem i winno być uchylone. Skarżący podnosił, ze utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeanalizowało przedstawionych przez skarżącego dokumentów a zwłaszcza oznaczonego jako załącznik Nr 3, z którego wynika że nie wypłacono alimentów za miesiące marzec i kwiecień, a zatem, że przysługiwała mu zaliczka. Skarżący podnosił, że zaświadczenie Komornika nosi tytuł o "bezskuteczności postępowania egzekucyjnego", co ma potwierdzać zestawienie komornika z [...].06.2006 - załącznik Nr 3. Zdaniem skarżącego skoro zaliczka nadal się należała, to postanowienie było wydane niezgodnie z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało, że przedmiotem analizy Samorządowego Kolegium Odwoławczego z punktu widzenia przesłanek do utraty prawa do zaliczki alimentacyjnej była decyzja Kierownika GOPS w [...] z [...] marca 2006 r. Kolegium podtrzymało stanowisko faktyczne i prawne co do prawidłowości nadania tej decyzji zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2006 r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazano, że powołany w skardze załącznik Nr 3 - pismo Komornika z [...].06.2006 r. potwierdza, że J. K. powinien zwrócić Urzędowi Gminy nienależnie pobrane świadczenie w kwocie [...] zł, natomiast zaświadczenie rozliczało raty alimentacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona.. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.) - dalej ustawa ppsa - przedmiotem kognicji II SA/Kr 915/06 sądu wywołanej skargą jest kontrola zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ppsa, Sąd jest związany granicami sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku wyrażonego na wstępie. Przede wszystkim zważyć należy, iż postanowieniem organu l instancji z dnia [...] maja 2006 r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności z powołaniem na przepis art. 108 kpa w związku z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, całej decyzji Kierownika GOPS z dnia [...] marca 2006 r. W istocie natomiast decyzją z dnia [...] marca 2006 r., rozstrzygnięto w przedmiocie dwóch spraw, z których każda mogła być rozstrzygnięta odrębną decyzją i na innej podstawie prawnej. Przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w 1 punkcie decyzji Kierownika GOPS z [...].03.2006 r., jest zmiana decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2006 r. w zakresie wysokości przyznanej tą decyzją zaliczki alimentacyjnej na okres od [...].03 do [...].08.2006 r. Podstawę dla decyzji zmieniającej wysokość przyznanej zaliczki alimentacyjnej stanowią przepisy art. 10a w zw. z art. 10 ust. 7 i 8 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, powołane zresztą w decyzji z [...] marca 2006 r. Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w punktach 2 i 3 decyzji z dnia [...].03.2006 r. jest uznanie pobranej zaliczki alimentacyjnej za marzec 2006 r. za nienależną i orzeczenie o obowiązku jej zwrotu. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia wskazano przepisy art. 15 i 18 ust. 2 ustawy wyżej powołanej w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992). Tymczasem dla nadania obu tym rozstrzygnięciom rygoru natychmiastowej wykonalności przytoczył organ jednakową motywację mającą wskazywać na prawidłowość decyzji zawartej w 1 punkcie decyzji z [...].03.2006 r. Nadto utożsamił organ interes społeczny i interes strony przyjmując, że nie leży w interesie społecznym ani w interesie strony wzrost jej zadłużenia względem budżetu państwa przez dalsze powstawanie nienależnie pobranych świadczeń a następnie ich zwrot z ustawowymi odsetkami. II SA/Kr 915/06 Należy mieć na uwadze, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej - dalej ustawa - rozróżnia pomiędzy skutkami rozliczenia kwartalnego pomiędzy wypłaconą zaliczką a wyegzekwowanym świadczeniem alimentacyjnym (art. 10 ust. 8 w zw. z ust. 7), które sprowadzają się do ustalenia wysokości zaliczki na następny kwartał, a pobraną nienależnie zaliczką (art. 15). Tylko nienależnie pobrana zaliczka podlega zwrotowi, a ocena przesłanek uznania pobranej zaliczki za nienależną następuje na gruncie odpowiednio stosowanych z mocy art. 18 ust. 2 przepisów art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Już te względy powodują, że uzasadnienie postanowienia organu l instancji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa, a organ odwoławczy akceptował te uchybienia. Przede wszystkim jednak stwierdzić należy, iż w prawdzie przepis art. 108 § 2 kpa zezwala na nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności również po jej wydaniu, to jednak rozstrzygnięcie w przedmiocie rygoru ma byt zależny od losów decyzji, względem której został nadany. Nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2008 r. (sygn. akt II SA/Kr 915/06) uchylona zaś została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] marca 2006 r., której zaskarżonym w obecnej sprawie postanowieniem nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z przepisem art. 135 Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli to jest niezbędne do końcowego jej załatwienia. Rozstrzygnięcie o rygorze natychmiastowej wykonalności odrębnymi postanowieniami, nie zmienia faktu, iż wydane one zostały w sprawie, której dotyczy skarga rozpoznana do sygn. II SA/Kr 916/06. W sprawie tej na podstawie art. 152 ustawy ppsa orzeczono, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Z tych przyczyn mając na uwadze przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. W związku zawartym wyroku uchylającym decyzje, którym II SA/Kr 915/06 nadano rygor natychmiastowej wykonalności orzeczeniu, iż nie mogą być one wykonane, również w obecnym wyroku na podstawie art. 152 powołanej ustawy należało orzec, iż uchylone postanowienia nie mogą być wykonane.