II SA/Kr 918/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Organ l instancji- Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., na [podstawie przepisów art. 104 kpa oraz art.10 ust.2 pkt.2, art. 17, art. 18 ust.l,2 i 3 , art. 34, art. 43 , art. 45, art. 46 ust. 5 Ustawy z dnia 29.11.1990 o pomocy społecznej (tekst jednol. Dz.U.64/98 poz.414 z późn. Zm.), Uchwały Nr [...] Rady Miasta Z. z dn. 27.06.2001 w sprawie: szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat i trybu ich pobierania, Uchwały Nr [...] Rady Miasta Z. z dn. 07.06.95 w sprawie: upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.: 1. Przyznał D.D. świadczenie z pomocy społecznej w formie usługi opiekuńczej w zakresie pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych od dnia 1 lutego 2004r. do dnia 31 lipca 2004r. w wymiarze do 60 godzin miesięcznie. Określił, że pełny koszt usługi za 1 godzinę wynosi 8,00 zł., oraz, że usługi świadczone będą z odpłatnością w wysokości 15 % rzeczywistych kosztów. Ustalił nadto, że odpłatność wynosi 1,20 zł za godzinę, o ile w tym czasie nie ulegną zmianie dochody. Określił termin uiszczania płatności, oraz skutki jej nieregulowania w terminie, 2. Zwolnił D.D. z odpłatności za usługi opiekuńcze świadczone w okresie od 1 lutego 2004r. do 30 kwietnia 2004r. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji stwierdził, że na podstawie danych wynikających z wywiadu środowiskowego ustalono konieczność przyznania świadczenia opiekuńczego objętego decyzją. D.D. ze względu na chorobę wymaga pomocy osób trzecich. Jego miesięczny dochód wynosi 998,89 zł. Wydatki związane z opłatami za: - czynsz wynoszą 701,30 zł, - za energię elektryczną 57,95 zł, - za wodę 11,41 zł. Ponosi również duże wydatki związane z wykupem leków w miesiącu grudniu 2003 na kwotę 178,61 zł. Łączna kwota wydatków wynosi 949,27 zł. Wydatki te stanowią znaczne obciążenie budżetu. W związku z tym postanowiono zwolnić D.D. z odpłatności za usługi opiekuńcze świadczone w miesiącach: luty , marzec, kwiecień 2004r. W odwołaniu od powyższej decyzji D.D. zarzucił nieuzasadnioną podwyżkę odpłatności za usługi- z dotychczasowych 7% na 15 %, przy takim samym koszcie usługi, nieprawidłowe wyliczenie jego rzeczywistych wydatków, które ponosi miesięcznie z renty. Zarzucił także, że nie może uzyskać odpisów z protokołów czynności, w których brał udział, ani zbieranych danych osobowych. Wyraził ponadto przekonanie, że dokumentacja Ośrodka Pomocy Społecznej jest fałszowana z powodu wymuszania podpisów przez pracowników Ośrodka działających przy pomocy Policji, lekarza, sanitariuszy i straży pożarnej, jak to miało miejsce w trakcie zajścia, którego przebieg jest przedmiotem postępowania prokuratorskiego. Wskazał na bardzo ciężką sytuację życiową, która jest skutkiem poważnych chorób, oraz niedostatek na granicy utraty możliwości egzystencji życiowej. Po rozpatrzeniu odwołania D.D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia2004r., sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że zarzuty zawarte w uzasadnieniu zażalenia nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, z poniższych przyczyn: zgodnie z treścią art. 17 ustawy o pomocy społecznej osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić . Z kolei po myśli art. 18 usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zalecaną przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości również zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Gmina przyznając pomoc w formie usług opiekuńczych, ustala ich zakres i miejsce świadczenia a Rada Gminy w drodze uchwały określa szczegółowe zasady przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowe zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Zgodnie z treścią Uchwały Rady Miasta Z. z dnia [...].06.2001r. nr [...] w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat i trybu ich pobierania, dla osób o dochodzie w przedziale między 974 zł a 1136 zł (netto) ustala się 15% odpłatności od ceny usługi tj. 1,20 zł za godzinę. Jak wynika z akt sprawy dochód odwołującego się wynosi 998,89 zł a zatem prawidłowo organ l instancji ustalił odpłatność za usługi opiekuńcze świadczone na rzecz odwołującego się, a dodatkowo - mając na względzie sytuację zdrowotną strony - zwolnił go z opłat za okres od lutego do kwietnia 2004r. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia odwołania skoro odpłatność została naliczona zgodnie z obowiązującym w tym zakresie prawem miejscowym. Skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D.D. W skardze zarzucił zbyt wysoką odpłatność za usługi opiekuńcze - na poziomie 7 %, przy niezmienionej wysokości cen usług, oraz przy niezmienionej wysokości jego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, a także konieczności pomocy osób drugich w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, wskutek niedowładu i dysfunkcji, spastyczności kończyn górnych i dolnych i trudności w utrzymaniu przedmiotów w rękach, co powoduje możliwość poruszania się wyłącznie na wózku inwalidzkim. Zdaniem skarżącego organ powinien zastosować w jego sprawie art. 103.1 i 105 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżone decyzji, oraz decyzji ja poprzedzającej i o wydanie decyzji pozytywnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa. Zgodnie z treścią art. 3 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sad bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi. Oznacza to, że sąd nie jest właściwy do oceniania decyzji z punktu widzenia słuszności czy celowości, jak też do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Podstawowym obowiązkiem organów administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie podjęcie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy i należyte, zgodne z treścią art. 107 § 3 kpa uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. W dążeniu do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy organ powinien kierować się wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 i 80 kpa zasadami prawdy obiektywnej, słusznego interesu obywatela, oraz należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja narusza powyższe przepisy w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z treścią § 5 Uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z dnia 27 czerwca 2001 w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat i trybu ich pobierania: "Na wniosek strony zainteresowanej lub pracownika socjalnego dopuszcza się na okres niezbędny do ponownego ustabilizowania warunków materialnych podopiecznego możliwość częściowego lub całkowitego zwolnienia z odpłatności za świadczone usługi w razie zdarzenia losowego lub jeżeli żądanie zwrotu wydatków za udzielone świadczenie stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie. Z normy tej - będącej obowiązującym przepisem prawa miejscowego wynika, że częściowe lub całkowite zwolnienie z odpłatności za świadczone usługi jest dopuszczalne w przypadku zaistnienia jednej z dwóch przesłanek -zdarzenia losowego lub gdy żądanie zwrotu stanowiłoby nadmierne obciążenie dla osoby zainteresowanej- zawsze jednak, przy zaistnieniu którejkolwiek z nich - na okres niezbędny do ponownego ustabilizowania warunków materialnych podopiecznego. Oznacza to, że organ decydujący o zwolnieniu od zwrotu odpłatności za usługi opiekuńcze winien ustalić nie tylko, która z przesłanek decydujących o możliwości tego zwolnienia zachodzi w przypadku podopiecznego, ale także powinien ustalić istnienie okoliczności, które będą stanowiły podstawę do stwierdzenia, jaki okres będzie- zdaniem organu - okresem, w którym nastąpi ponowne ustabilizowanie warunków materialnych podopiecznego. Zaskarżona decyzja nie zawiera w tej kwestii żadnych ustaleń. Stwierdza jedynie, że mając na względzie sytuację zdrowotną strony organ zwolnił skarżącego za opłat za miesiące luty, marzec i kwiecień 2004r. Skoro skarżący uprawniony jest do usług opiekuńczych nie z tytułu zaistnienia zdarzenia losowego-można więc - na podstawie materiału dowodowego z całą pewnością stwierdzić, że podstawą uznania prawa skarżącego do zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze jest druga z okoliczności - "żądanie zwrotu wydatków za udzielone świadczenie stanowiłoby dla skarżącego nadmierne obciążenie. Zupełnie nie wiadomo natomiast, na jakiej podstawie organ uznał, że zwolnienie to winno być przyznane skarżącemu na okres trzech miesięcy. Nie wiadomo, na jakiej podstawie organ uznał, że po tym okresie nastąpi -jak stanowi par. 5- ustablilizowanie warunków materialnych skarżącego. Zebrane w sprawie dowody wskazują na wysokość zarówno dochodów skarżącego, jak i na wysokość jego stałych, comiesięcznych wydatków ponoszonych na niezbędne opłaty oraz koszty leczenia. Wydatki te sięgają niemal kwoty miesięcznych dochodów skarżącego- przy czym wyliczenie dokonane przez organy nie obejmuje wszystkich niezbędnych wydatków (żywność, podstawowe art. sanitarne). Nie wiadomo jakie okoliczności zadecydowały o przyjęciu przez organ, że od maja 2004 r. warunki materialne podopiecznego ulegną stabilizacji i pozwoli to na uiszczanie opłat za usługi opiekuńcze. Orzeczenie więc w przedmiocie okresu zwolnienia skarżącego od opłat uznać należy za nie oparte na żadnych ustaleniach i całkowicie dowolne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji dotknięte wadą polegającą na nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę do zwolnienia z odpłatności przewidzianą w cyt. Uchwale Rady Miasta Z., nie pozwala na kontrolę zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Podkreślić należy, że uprawnienie strony, które może być jej przyznane przez organ w wyniku uznania nie może być ustalone w sposób dowolny, a okoliczność, że przepis prawa przewiduje taka możliwość nakłada na organ obowiązek szczególnej staranności w dokonywaniu oceny, decydującej o przyznaniu pewnych uprawnień. Z wyżej wskazanych przyczyn, a to naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostawać w obrocie prawnym. Dlatego w oparciu o przepis art. 145 par. 1 lit. c) ustawy ppsa orzeczono jak w sentencji.