II SA/Kr 92/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i pozwolenie na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] lutego 2008r. skarżący Z. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] wydaną w sprawie odmowy ( po wznowieniu postępowania ) uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i pozwolenie na budowę. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wskazuje, iż wysokość wpisu jest bardzo znaczna. Podnosi, iż ponosi duże koszty leczenia i rehabilitacji, jego żona w zeszłym roku przeszła dwie kosztowne operacje. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytur wnioskodawcy i jego żony w łącznej wysokości 1 910,00 zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on dom jednorodzinny o pow. 100 m2 oraz działkę budowlaną, na której posadowiony jest dom o pow. 8,6 ara. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zaznaczyć, iż powyższa sprawa nie należy do katalogu spraw wymienionych w przepisie art. 239 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznając zatem merytorycznie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd zważył, co następuje. W ocenie Sądu, wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnego wpisu sądowego w wysokości 200,00 zł bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Rodzina skarżącego posiada bowiem stały dochód z tytułu emerytur w kwocie łącznie 1 910,00 zł. Strona wykazuje także majątek ( dom, działkę ). Posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, szczególnie w całości, skoro istnieje możliwość jego obciążenia, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto wnioskodawca nie wykazał dla poparcia swojego wniosku, żadnych szczególnych obciążeń budżetu domowego, nadzwyczajnych okoliczności czy szczególnych wydatków, które uzasadniałyby przyjęcie, iż posiadane przez niego środki finansowe nie pozwalają na poczynienie oszczędności w celu wygenerowania należnych wydatków w toczącym się postępowaniu przed sądem. Wnioskodawca podniósł co prawda, że ponosi duże koszty utrzymania i leczenia, natomiast twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę w szczególności powyżej przedstawione okoliczności, nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności winny natomiast uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i udowodnione. Strona posiada bowiem stały, pewny dochód rzędu prawie 2000,00 zł miesięcznie i majątek, a zgromadzenie przez nią kwoty 200,00 zł na uiszczenie wpisu sądowego , przy jednoczesnej wcześniejszej wiedzy, iż wniesienie takiej skargi łączy się z opłatami i trzeba być na to przygotowanym, nie stanowi zdaniem Sądu nadmiernego obciążenia dla wnioskodawcy, które spowodowałoby znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Należy bowiem dodać, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).