II SA/Kr 92/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 listopada 2013r. znak. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 17 czerwca 2014r. A. P., działając przez swego pełnomocnika, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie skargi na decyzję WINB w K. z dnia 18 listopada 2013r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak możliwości pokrycia kosztów wynajęcia adwokata dla sporządzenia skargi kasacyjnej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 1500 zł, małżonek również pracuje otrzymując wynagrodzenie w wysokości ok. 2000 zł. Łącznie zatem dochody 3 osobowej rodziny wynoszą ok. 3500 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 100m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,98 ha. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Dodaje, iż obydwoje małżonkowie pracują z różną intensywnością, a podane dochody są uśrednione. Miesięczne podstawowe opłaty wynoszą ok. 1000 zł. Skarżąca przedstawia faktury za gaz, usługi telekomunikacyjne, wodę, energię elektryczną. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rodzina Skarżącej posiada stały dochód z wynagrodzeń za prace obydwojga małżonków, ma majątek, dom, nieruchomość rolną. Wnioskodawczyni nie wykazuje też nadzwyczajnych kosztów obciążających ewentualnie budżet domowy jak np. koszty specjalistycznego leczenia, obciążenia kredytowe. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, przy posiadanym majątku i stałym, pewnym dochodzie nie należy do osób ubogich, którym przysługiwałoby prawo pomocy. Wykazane zaś koszty utrzymania stanowią 1/3 posiadanych dochodów, szczególnie jest to istotne wobec wspomnianych we wniosku okoliczności, iż dochód ten jest uśredniony, a zatem są miesiące pozwalające na zaoszczędzenie większej puli środków finansowych. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia zatem przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).