II SA/Kr 92/18
WyrokWSA w Krakowie2018-03-09
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Anna Szkodzińska, Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku legitymacji strony, gdy wniosek został złożony przez poprzednika prawnego stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku legitymacji strony, jeśli wniosek został złożony przez podmiot będący poprzednikiem prawnym stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy w dniu wejścia w życie ustawy. W przypadku wątpliwości co do przymiotu strony należy wszcząć postępowanie i wyjaśnić tę kwestię w toku postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy brak legitymacji jest oczywisty i nie wymaga dodatkowych czynności wyjaśniających.Stan faktyczny
Prezydent Miasta K. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek Związku Działkowców Okręg w K. dotyczącego stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości pod rodzinny ogród działkowy. Organ uznał, że wniosek złożyło stowarzyszenie nieposiadające legitymacji, gdyż prawo do prowadzenia ogrodu przeszło na nowo powołane stowarzyszenie ogrodowe wpisane do KRS po dniu złożenia wniosku. Związek Działkowców zaskarżył postanowienie, wskazując, że był uprawniony do złożenia wniosku jako podmiot prowadzący ogród w dniu wejścia w życie ustawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i zasądził od SKO na rzecz Związku Działkowców kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] Związku Działkowców [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu l instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] Związku Działkowców [...] kwotę [...]zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt II SA/Kr [...]
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r., na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 935 - dalej k.p.a.) w związku z art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 40, z 2015 r. poz. 528) odmówił wszczęcia na wniosek [...] Związku Działkowców Okręg [...] w K. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości gruntowych stanowiących działki nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęte księgą wieczystą Nr [...], działkę nr [...] i część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęte księgą wieczystą Nr [...], działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęte księgą wieczystą Nr [...], działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęte księgą wieczystą Nr [...] oraz działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objętą księgą wieczystą Nr [...]
W uzasadnieniu organ podał, działki nr [...], [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] nie zostały ujawnione z żadnej ze wskazanych przez wnioskodawcę ksiąg wieczystych. Działki nr [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] objęte księgą nr [...] stanowią współwłasność Skarbu Państwa, Gminy K. osoby prawnej i osób fizycznych. Ponadto jak wynika z treści wniosku działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] zagospodarowana została pod ogród działkowy "[...]" w K..
W piśmie z dnia 11 maja 2017 r. [...] Związek Działkowców Okręg [...] w K. poinformował, że zebranie wszystkich działkowców korzystających z działek na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w K. podjęło uchwałę o powołaniu nowego stowarzyszenia ogrodowego pod nazwą Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]". Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]" wpisane jest pod nr [...]
Organ powołał się na treść art. 73 ust. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Wskazał, że postępowanie administracyjne z wniosku [...] Związku Działkowców - Okręg [...] w K. z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r. przez Stowarzyszenie Ogrodowe [...] Związek Działkowców prawa użytkowania nieruchomości gruntowych w trybie przepisów ustawy nie może zostać wszczęte, bowiem w świetle jej przepisów [...] Związek Działkowców jest poprzednikiem prawnym Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K. i nie posiada legitymacji do prowadzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w K., a tym samym przymiotu strony postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] Związek Działkowców Okręg [...] w K. zarzucając organowi I instancji wadliwą wykładnię art. 61a K.p.a. oraz art. 76 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 75 ust. 5 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, a także naruszenie art. 6, art. 7 i art. 9 K.p.a.
W uzasadnieniu podniesiono, że stowarzyszeniem ogrodowym prowadzącym Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w K. w dniu 19 stycznia 2014 r. był [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W.. Przejście praw i obowiązków przysługujących PZD na rzecz Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K. nastąpiło zgodnie z art 73 ust. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dniem nabycia przez nie osobowości prawnej, tj. z dniem rejestracji w KRS (22 kwietnia 2016 r.). Decyzja wydawana na podstawie art 76 ust. 1 i 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych ma charakter deklaratoryjny i jedynie stwierdza istnienie prawa użytkowania gruntu, które powstaje z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. A zatem, w przypadku ustalenia przez organ administracji publicznej, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na podstawie art 76 ust. 1 i 2 ustawy organ powinien stwierdzić nabycie tego prawa na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., które w dniu 19 grudnia 2014 r. prowadziło ROD "[...]" w K. i które dzięki temu będzie mogło zgodnie z obowiązującym stanem prawnym wykazać, że pozostawało użytkownikiem tego gruntu w okresie od dnia 19 stycznia 2014 r. do dnia 22 kwietnia 2016 r. Zdaniem wnioskodawcy, stwierdzenie nabycia prawa użytkowania powinno zostać dokonane na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., a nie na rzecz Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K., ponieważ stowarzyszenie to jeszcze nie istniało w dniu 19 stycznia 2014 r. Podkreślono, że Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]" w K. nabędzie prawo użytkowania gruntu stwierdzone na rzecz PZD, z mocy prawa, dopiero jako jego następca na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Ponadto, wniosek [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu zagospodarowanego pod ROD "[...]" w K. został złożony w dniu 28 grudnia 2015 r. i nie ma wątpliwości, że wnioskodawca w dniu złożenia wniosku był podmiotem legitymowanym do wystąpienia o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wyżej wymienionego gruntu na jego rzecz.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 61a i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że skoro przepisy nie określają organu wyższego stopnia w stosunku do starosty rozstrzygającego sprawy w trybie art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, zastosowanie znajdują normy ogólne zawarte w K.p.a. (art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1) oraz w art. 38 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którymi samorządowe kolegia odwoławcze są organem II instancji w tej sprawie.
Organ wskazał, że wniesienie podania przez legitymowany podmiot stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności prowadzenia postępowania. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28, w konsekwencji czego nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek w sprawie z dnia 23 grudnia 2015 r. złożony został przez [...] Związek Działkowców - Okręg [...] w K., który jest poprzednikiem prawnym Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K.. Z kolei Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]" działa w formie stowarzyszenia w rozumieniu ustawy Prawo o stowarzyszeniach i uzyskało wpis do K. Rejestru Sądowego w dniu [...] r. Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]" zajmuje działki objęte wnioskiem. Trafnie wywodzi organ I instancji, że [...] Związek Działkowców - Okręg [...] w K. nie posiada legitymacji do prowadzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w K.. Co więcej, w świetle regulacji ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu zagospodarowanego przez rodzinny ogród działkowy posiada stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy na danej nieruchomości, co wynika z art. 76 tej ustawy. Skoro podmiotem tym nie jest już [...] Związek Działkowców - Okręg [...] w K., wyłącza to możliwość skutecznego żądania wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Kolegium nie podzieliło zarzutów, że skoro stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu następuje według stanu na dzień 19 stycznia 2014 r., to należy przyjąć, że uprawnionym do złożenia wniosku jest stowarzyszenie ogrodowe, które w tym dniu prowadziło rodzinny ogród działkowy. Zgodnie z ogólnymi regułami Kodeksu postępowania administracyjnego legitymację do złożenia wniosku w sprawie administracyjnej weryfikuje się na dzień złożenia żądania, chyba że przepis szczególny formułuje wyraźnie odmienne uregulowania w tej kwestii. Przedmiotowa ustawa do złożenia wniosku w sprawie uprawnia stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy na danej nieruchomości, a [...] Związek Działkowców — Okręg [...] w K. nie prowadzi przedmiotowego ogrodu.
Zespół A wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie:
- art. 144 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta Miasta K. w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do jego uchylenia, ponieważ w dniu 19 stycznia 2014 r. tj. dniu wejścia w życie ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania gruntu zagospodarowanego pod ROD
"[...]" w K., stowarzyszeniem ogrodowym prowadzącym ww. ogród był [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W.;
- art. 144 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia postanowienia organu I Instancji;
- art. 61 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 61a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania, na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., gruntów zajmowanych w dniu 19 stycznia 2014 r. przez ROD "[...]" w K., pomimo złożenia przez ww. stowarzyszenie wniosku w trybie art. 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z uwagi na brak przymiotu strony postępowania, w sytuacji, gdy [...] Związek Działkowców Stowarzyszenie ogrodowe w W. posiadał legitymację do wystąpienia z wnioskiem z uwagi na swój interes prawny wynikający wprost z dyspozycji ww. przepisu prawa materialnego wskazanego jako podstawa roszczenia;
art. 76 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 75 ust. 5 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, że stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy w dniu 19 stycznia 2014 r. nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości zagospodarowanej pod ROD "[...]" w K., w sytuacji gdy ogród ten wyodrębnił się z [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. na podstawie art. 69 i nast. ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i uzyskał osobowość prawną dopiero po dniu złożenia wniosku o nabycie prawa użytkowania przedmiotowych nieruchomości przez [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W.;
art. 9 K.p.a. poprzez nieudzielenie stronie należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
art. 6 i 7 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, a tym samym naruszenie zasady praworządności i legalności w postępowaniu administracyjnym.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął opisane wyżej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej spawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 listopada 2017 r., utrzymujące postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 30 maja 2017 r., o odmowie wszczęcia na wniosek [...] Związku Działkowców Okręg [...] w K. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania wymienionych we wniosku nieruchomości.
Na wstępie przytoczyć należy treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które były podstawą wydania postanowienia przez organ I instancji. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie zaś z § 3 tego przepisu, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, przy czym nie oznacza to, że każdy wniosek, który wpływa do organu administracji publicznej automatycznie wszczyna postępowanie administracyjne. Stosownie bowiem do art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia zatem dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania – przesłankę podmiotową: gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną oraz przesłankę przedmiotową: gdy postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Ustalając istnienie przesłanki podmiotowej organ administracyjny obowiązany jest zbadać, czy wnoszącym podanie jest strona w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Według art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie tej przesłanki jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r., II GSK [...]); w przypadku wątpliwości co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony należy wszcząć postępowanie i w jego toku wyjaśnić tę kwestię. Stwierdzenie braku przymiotu strony będzie wówczas skutkować umorzeniem postępowania (W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., ZNSA 2011, nr [...], s. 9).
Interes prawny strony inicjującej postępowanie bada się na dzień wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania. Należy podkreślić, że organ nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania, jest jedynie zobowiązany do zawiadomienia o tym fakcie stron postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania może zostać wydane jedynie w bliskiej korelacji czasowej z datą wpływu wniosku do organu. Pamiętać trzeba, że zgodnie z art. 35 § 1 – 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, tj. niezwłocznie bądź w przypadku gdy wymagają postępowania wyjaśniającego w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - dwóch miesięcy (...). Ponadto, jak już wyżej wskazano, wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na brak przymiotu strony po stronie wnioskodawcy jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy kwestia ta ma oczywisty charakter, a więc nie wymaga przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydawane jest po upływie prawie 1,5 roku od dnia wpływu wniosku i to po przeprowadzeniu szeregu czynności wyjaśniających w sprawie. Organ I instancji pismami z dnia: 18 stycznia 2016 r. (dwa pisma z tej daty), 5 kwietnia 2016 r., 7 lipca 2016 r., 8 listopada 2016 r., 27 grudnia 2016 r. wzywał wnioskodawcę do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 23 grudnia 2015 r., informując jednocześnie o dokonanych przez siebie ustaleniach odnośnie własności działek objętych wnioskiem.
Należy zaznaczyć, że sposób prowadzenia postępowania przez organ I instancji w tym zakresie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. W szczególności wystosowane do wnioskodawcy pisma nie stanowiły wezwań, o jakich jest mowa w art. 65 § 2 K.p.a. Organ domagał się sprecyzowania wniosku, ale nie informował o konsekwencjach bierności po stronie wnioskodawcy. Zakreślony 14 - dniowy termin nie był opatrzony żadnym rygorem. Nie można się również zgodzić z twierdzeniem organu, że treść wniosku o wszczęcie postępowania była niejednoznaczna, co uniemożliwiało procedowanie w sprawie. Wniosek nie wymagał dodatkowej wykładni czy sprecyzowania. Wnioskodawca wyraźnie wymienił działki, które objął żądaniem stwierdzenia nabycia prawa użytkowania. To czy wniosek w odniesieniu do wszystkich wymienionych w nim działek był uzasadniony, powinno być przedmiotem prawidłowo prowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Analiza przedłożonych akt administracyjnych pozwala na ustalenie, że organ podjął czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W szczególności, do akt sprawy została dołączona korespondencja z Biurem Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta K., powstała w związku z przystąpieniem gminy do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ pozyskał również dokumenty w postaci wypisów z rejestru gruntów, odpisy ksiąg wieczystych dla nieruchomości objętych wnioskiem, a także podjął czynności mające na celu ustalenie podmiotu właściwego do prowadzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w K. tj. wyjaśnienie, czy Stowarzyszenie Ogrodowe "[...]" zostało zarejestrowane w K. Rejestrze Sądowym. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r. skierowanym do Biura Miejskiego Ośrodka Wspierania Inicjatyw Społecznych w K. organ I instancji odwołuje się do prowadzonego postępowania wyjaśniającego "w przedmiocie ustalenia podmiotu właściwego (...)".
W świetle przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że działania organu I instancji w niniejszej sprawie były podejmowane w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Tym samym organ, uznając brak legitymacji po stronie wnioskodawcy, zobowiązany był umorzyć postępowanie, a nie wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia.
Odnosząc się do zagadnienia interesu prawnego wnioskodawcy należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, że w dacie wniesienia wniosku (z powodu nieczytelności pieczęci poczty można jedynie stwierdzić, że został on nadany między 23 a 30 grudnia 2015 r.) skarżący był legitymowany do zainicjowania postępowania.
Stosownie do art. 65 ust.1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U.2014.40 ze zm.) z dniem wejścia w życie tej ustawy (19 stycznia 2014 r.) [...] Związek Działkowców, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz. 1419, z późn. zm.), staje się stowarzyszeniem ogrodowym w rozumieniu niniejszej ustawy i zachowuje osobowość prawną. Jednostki organizacyjne i organy samorządu [...] Związku Działkowców, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, stają się jednostkami organizacyjnymi i organami stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w pkt 1, a członkowie tych organów zachowują mandaty. Prawa i obowiązki, w tym zobowiązania i należności, [...] Związku Działkowców stają się prawami i obowiązkami oraz zobowiązaniami i należnościami stowarzyszenia ogrodowego, którym stał się [...] Związek Działkowców działający na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
W myśl zaś przepisu art.69 ust.1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. zarząd rodzinnego ogrodu działkowego, prowadzonego przez stowarzyszenie ogrodowe, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1 powinien zwołać zebranie wszystkich działkowców korzystających z działek położonych na terenie tego rodzinnego ogrodu działkowego w celu przeprowadzenia głosowania w sprawie wyboru stowarzyszenia ogrodowego, które będzie prowadziło rodzinny ogród działkowy.
Zebranie działkowców zobowiązane zaś było do podjęcia uchwały o pozostawieniu rodzinnego ogrodu działkowego, jako jednostki organizacyjnej stowarzyszenia ogrodowego, w które przekształcił się [...] Związek Działkowców i powierzeniu mu prowadzenia tego ogrodu albo wyodrębnieniu rodzinnego ogrodu działkowego z tego stowarzyszenia ogrodowego i powołaniu nowego stowarzyszenia ogrodowego, które przejmie prowadzenie tego ogrodu (uchwała o wyodrębnieniu ROD).
W dniu 22 listopada 2014 r. została podjęta uchwała o wyodrębnieniu stowarzyszenia ogrodowego "[...]", jednakże wpis do KRS miał miejsce dopiero w dniu 20 października 2016 r. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r., poz. 210) podmiotowość prawna stowarzyszenia jest ściśle związana z konstytutywnym charakterem wpisu do właściwego rejestru i dopiero z tą chwilą może ono rozpocząć działalność. Tak więc dopiero od dnia 20 października 2016 r. stowarzyszenie ogrodowe "[...]" mogło rozpocząć działalność.
Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. dopiero z dniem nabycia osobowości prawnej przez stowarzyszenie ogrodowe, które wyodrębniło się
ze stowarzyszenia ogrodowego, którym stał się [...] Związek Działkowców działający na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - w zakresie praw i obowiązków terenowej jednostki organizacyjnej, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu ROD - staje się ono następcą prawnym stowarzyszenia ogrodowego, którym stał się [...] Związek Działkowców działający na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Następstwo prawne obejmuje w szczególności prawa do nieruchomości zajmowanych przez rodzinny ogród działkowy, własność infrastruktury ogrodowej oraz środki na rachunkach bankowych prowadzonych dla terenowej jednostki organizacyjnej. Cytowany wyżej przepis przewiduje sukcesję uniwersalną (następstwo pod tytułem ogólnym) w odniesieniu do Rodzinnego Ogrodu Działkowego wyraźnie wiążąc ten skutek prawny z momentem nabycia przez stowarzyszenie osobowości prawnej.
Ponadto należy podkreślić, że stwierdzenie nabycia użytkowania następuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, czyli dzień 19 stycznia 2014 r.
Z brzmienia art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, stanowiącego że w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego w dniu wejścia w życie ustawy jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie tej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy zestawionego z ustępem drugim tego przepisu wynika, że decyzja stwierdzająca nabycie tego prawa
odnosi się do stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy w dniu wejścia w życie tej ustawy.
Dlatego też jedynym uprawnionym do złożenia wniosku podmiotem był [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W..
Nadto, w dacie złożenia wniosku (23-30 grudnia 2015 r.) przez [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. stowarzyszenie ogrodowe "[...]" jeszcze nie istniało. Uzyskało możliwość działania dopiero dnia 20 października 2016 r.
Ze względu na powyższe, nie można twierdzić, że [...] Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. nie miał interesu prawnego w żądaniu wydania decyzji w trybie cytowanego przepisu. Bezsporne jest bowiem, że na datę wejścia w życie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych to wnioskodawca prowadził Rodzinny Ogród Działkowy "[...] w K..
Ostatecznie stwierdzić należy, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podjęte zostało wadliwie. Nastąpiło to z naruszeniem art. 61 a § 1 w związku z art. art. 7 i 77 K.p.a.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono oba postanowienia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło