II SA/Kr 920/17
WyrokWSA w Krakowie2017-09-14
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Małgorzata Łoboz, Beata Łomnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej, powołująca się na tajemnicę przedsiębiorcy, została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności poprzez brak wykazania przesłanek formalnych i materialnych tajemnicy przedsiębiorcy oraz naruszenie zasady przekonywania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej z powodu tajemnicy przedsiębiorcy nie sprostał wymogom rzetelnego wykazania istnienia przesłanek formalnych i materialnych tej tajemnicy, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Brak wyczerpującego uzasadnienia i wykazania podjętych działań w celu zachowania poufności informacji uniemożliwia ocenę zasadności odmowy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uwzględniając również wcześniejsze ustalenia NSA dotyczące zdolności sądowej oddziału spółki.Stan faktyczny
Spółka "R." Sp. z o.o. wniosła o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wariantów trasy gazociągu oraz dokumentacji analiz i decyzji w zakresie wyboru lokalizacji. Organ odmówił udostępnienia informacji, uznając je za tajemnicę przedsiębiorcy. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, organ utrzymał w mocy decyzję odmowną. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. WSA początkowo odrzucił skargę z powodu braku zdolności sądowej oddziału spółki, jednak NSA uchylił to postanowienie, wskazując na możliwość posiadania zdolności sądowej przez oddział i konieczność ponownego rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu i zasądza od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi "R ." Sp. z o.o. w W. na decyzję Operatora "G." S.A. w W. z dnia 26 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Operatora "G." S.A. w W. na rzecz strony skarżącej "R." Sp. z o.o. w W. kwotę 687 (sześćset osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Operator Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. decyzją z dnia 26 sierpnia 2016 r. znak [...] działając na podstawie przepisów:
- art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - ze zm.);
- art. 5 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2015 r., poz. 2058 - ze zm.);
- art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. nr 153 poz. 1503 - ze zm.);
po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej [...] Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem Decyzji z dnia 25 lipca 2016 r. znak [...],
utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 lipca 2016 r., znak [...]
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Operator Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. decyzją z dnia 25 lipca 2016r., znak: [...] odmówił udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wskazania wszystkich rozważanych wariantów trasy przebiegu gazociągu [...] w [...], a w szczególności w sąsiedztwie lub na działkach o numerach [...], [...] i [...] położonych w D. , obręb S. M. oraz przekazania dokumentacji dotyczącej prowadzenia tych analiz, ewentualnych badań związanych z rozważanymi lokalizacjami oraz dokumentów, z których wynikają decyzje Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w zakresie wyboru lokalizacji.
Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2016 r. strona skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej Decyzją znak: [...] z dnia 25 lipca 2016 r.
Po ponownym dokonaniu analizy akt sprawy i rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej Operator Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. wskazał, że w toku postępowania administracyjnego stwierdził, że dokumentacja techniczno-prawna ustalająca miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną projektowanego gazociągu wysokiego ciśnienia DNI000 relacji [...] zawierają informacje techniczne i technologiczne oraz eksploatacyjne, stanowią wartość gospodarczą o charakterze technicznym i technologicznym Spółki. Żądana dokumentacja obejmuje zatem dane w postaci wszelkich szerokorozumianych dokumentów związanych z budową ww. gazociągu, które w myśl art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stanowią tajemnicę przedsiębiorcy co mogłoby spowodować rzeczywiste zagrożenie dla funkcjonowania, ciągłości działania oraz integralności infrastruktury krytycznej do jakiej zalicza się przesyłową infrastrukturę gazowniczą.
W ocenie organu mając powyższe na uwadze, zachodzą uzasadnione przesłanki do ograniczenia dostępu do żądanych przez stronę skarżącą informacji.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła strona skarżąca [...] Sp. z o.o., zarzucając:
naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie w sytuacji, gdy wniosek dotyczył informacji publicznej, do której udostępnienia Organ - Operator Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. z siedzibą w W. jest zobowiązany jako wykonujący zadania publiczne wynikające z ustawy z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne;
naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zw. z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe, nieuzasadnione w niniejszej sprawie zastosowanie wskutek uznania, że wnioskowane informacje (w tym dokumentacja) obejmuje dane, które stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, co według Organu stanowiło przesłankę ograniczenia prawa do informacji publicznej i w konsekwencji spowodowało wydanie skarżonej decyzji, podczas gdy informacje (w tym dokumentacja) objęta wnioskiem nie może być uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa, o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem Organ nie wykazał, aby uprzednio złożył w odniesieniu do tych informacji zastrzeżenia, że nie mogą być one ogólnie udostępnione, ani także nie wykazał, że podjął jakiekolwiek kroki mające na celu zachowanie wnioskowanych informacji w poufności, co warunkuje uznanie informacji za informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa.
Strona skarżąca wniosła o:
- uchylenie w całości decyzji Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. z dnia 26 sierpnia 2016 r., znak sprawy [...] i uprzedniej decyzji z dnia 25 lipca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej,
- nakazanie Organowi udostępnienia informacji publicznej we wnioskowanym przez stronę skarżącą zakresie.
Strona skarżąca uzyskała wstępne informacje o planowanym przebiegu gazociągu [...] w [...], planowanego do realizacji na podstawie Ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Ś. (Dz. U. z 2014 roku poz. 1501 ze zm.).
W związku z tym, że w zakres przebiegu gazociągu planowany jest w sąsiedztwie działek należących do strony skarżącej, a strefa ochronna będzie wkraczała na nieruchomość będącą w jej posiadaniu, w dniu 5 maja 2016 r. strona skarżąca zwróciła się z pierwszym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do Organu.
Wniosek dotyczył wskazania wszystkich rozważanych wariantów trasy przebiegu gazociągu [...] w [...] w szczególności w sąsiedztwie lub na działkach o numerach [...], [...] i [...] położonych w [...], obręb S. M., przyczyn, dla których nie został wybrany wariant pomijający działki o numerach [...], [...] i [...] położonych w [...], obręb S. M., przekazania dokumentacji dotyczącej przeprowadzenia tych analiz, ewentualnych badań związanych z rozważanymi lokalizacjami oraz dokumentów, z których wynikają decyzje Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w zakresie wyboru lokalizacji.
W ocenie strony skarżącej nie ma przeszkód prawnych, w szczególności z uwagi na dyspozycję art. 2 przytoczonej ustawy, do przekazania informacji, o które wnioskowała. Tym samym - skarżoną decyzję uznać należy za wydaną w sposób wadliwy, z naruszeniem przepisów prawa materialnego ustawy o dostępnie do informacji publicznej.
Strona skarżąca podniosła, że Operator Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. z siedzibą w W. wykonuje zadania publiczne wynikające z ustawy z dnia 10.04.1997r. Prawo energetyczne, ma obowiązek jej przestrzegania oraz przepisów wykonawczych dotyczących warunków świadczenia usług przesyłania, dystrybucji paliw gazowych, prowadzenia ruchu sieciowego, eksploatacji sieci oraz korzystania z systemu elektroenergetycznego i połączeń międzysystemowych.
W ocenie strony skarżącej decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego. Za powyższym świadczy nie tylko literalne brzmienie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale i stanowisko orzecznictwa. Niezależnie od tego, Skarb Państwa ma w Operatorze Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. pozycję dominującą, gdyż jest to Spółka w której 100% akcji posiada Skarb Państwa, o czym orzecznictwo wielokrotnie podkreślało w powyższych sprawach.
Dodatkowo za naruszenie przepisów prawa materialnego przez Organ uznać trzeba zakwalifikowanie wnioskowanych przez stronę skarżącą informacji do kategorii informacji mogących naruszać tajemnicę przedsiębiorcy. Takie zastrzeżenia w stosunku do wnioskowanej dokumentacji nie zostały poczynione, a wręcz w pierwszej kolejności Spółka została skierowana w tym przedmiocie do wyłonionego projektanta gazociągu.
Strona skarżąca podkreśliła, że wymóg podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania poufności należy interpretować, uwzględniając w szczególności takie okoliczności, jak charakter poufnej informacji, wielkość przedsiębiorstwa (załogi), potencjalny dostęp osób nieuprawnionych do informacji, krąg i charakter osób, które mają do niej dostęp, itp. Istnieje zatem wysokie prawdopodobieństwo, iż w ininiejszym przypadku nie tylko pracownicy Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. dysponują wiedzą w przedmiocie rozważanych wariantów trasy przebiegu [...] w [...] ale również firmy podwykonawcze, w tym [...] S.A. Przedsiębiorca powinien przedsięwziąć stosowne kroki organizacyjne i techniczne w celu utrzymania informacji w tajemnicy. Tak np. informacje umieszczone na dysku komputera wymagają innych zabezpieczeń niż poufne rozwiązania ucieleśnione w projektowanych modelach lub wzorach przemysłowych.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę strony skarżącej [...] Sp. z o.o.
Sąd wskazał, że podmiot przeciw któremu skierowano skargę nie ma zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 § 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła strona skarżąca.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
NSA wskazał, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. o udostępnienie informacji publicznej należy brać pod uwagę przepisy u.d.i.p., która jest ustawą szczególną w stosunku m.in. do p.p.s.a. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, przy czym katalog podmiotów wyliczonych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 nie jest katalogiem zamkniętym skoro ustawodawca posłużył się w określeniu tego katalogu zwrotem "w szczególności". Z mocy art. 4 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240), oraz partie polityczne. Przy tym art. 4 ust. 3 ustawy stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Zdaniem NSA mając na uwadze, że unormowania ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadziły odformalizowany tryb dostępu do tego rodzaju informacji i stanowią konkretyzację wynikającego z Konstytucji RP prawa do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP), należy stanąć na stanowisku, że przepisy określające otwarty katalog podmiotów wyliczonych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, o ile tylko są to "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne" powinny być wykładane w taki sposób, który w najpełniejszy sposób gwarantuje rzeczywisty dostęp do informacji publicznej. Należy zwrócić uwagę, że w art. 4 ust. 1 pkt 5 wskazano jako podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów". Pojęcie "podmiotów reprezentujących" należy w kontekście powyższych uwag rozumieć szeroko. Pojęcie "podmiotów reprezentujących" użyte w treści art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być utożsamiane z pojęciem organów uprawnionych do reprezentacji, a odformalizowanie dostępu do informacji publicznej uzasadnia takie rozumienie pojęcia "podmiotów reprezentujących", zgodnie z którym są to podmioty występujące w praktyce względem osób trzecich, jako upoważnione w ramach struktur konkretnej osoby prawnej, względnie jednostki organizacyjnej nie podsiadającej osobowości prawnej, do podejmowania wynikających z ustawy czynności związanych z udostępnianiem informacji publicznej. Należy zatem przyjąć, że skoro Oddział w T. stanowi jednostkę organizacyjną Spółki, to jako podmiot zobowiązany do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może być traktowany ta właśnie jednostka organizacyjna (oddział) lub osoba ją reprezentująca (dyrektor oddziału). W konsekwencji na te podmioty może być też nałożony przez Sąd obowiązek zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a co za tym idzie podmioty te mają zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W ocenie NSA, oddział spółki jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, na którą przepisy prawa pozwalają nałożyć obowiązki lub przyznać uprawnienia lub skierować nakazy i zakazy, a także stwierdzić albo uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Ta cecha wyposaża tego rodzaju jednostkę, niebędącą żadnym z podmiotów wymienionych w art. 25 § 1 i 2 p.p.s.a., w zdolność sądową (art. 25 § 3 p.p.s.a.).
Sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej należą do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 25 § 1 p.p.s.a. Jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., nie stanowi jednostki organizacyjnej, o jakiej mowa w przepisach k.p.a. czy p.p.s.a. W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest to każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nawet gdy stanowi część spółki powołaną przez spółkę w celu świadczenia usług na określonym terenie. W zakresie podmiotowym u.d.i.p. zawiera specyficzną regulację prawną, niezwykle przy tym pojemną. Obejmuje ona swym zakresem różne podmioty wykonujące zadania publiczne lub gospodarujące mieniem publicznym.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej – w zależności od tego od kogo konkretnie strona domaga się udostępnienia informacji – może być zarówno spółka jak i jej oddział. Z powyższych przyczyn uzasadniony był zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, skutkujący odrzuceniem skargi z uwagi na brak zdolności sądowej oddziału Spółki.
Za uzasadnione, uznane zostały zarzuty naruszenia zastosowanych przez Sąd I instancji w niniejszym postępowaniu sądowym przepisów postępowania tj. art. 25 § 1 p.p.s.a., art. 32 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., które nie uprawniają do odrzucenia skargi kierowanej na podstawie przepisów u.d.i.p. przeciwko oddziałowi spółki.
Uzasadnione podstawy miał także zarzut naruszenia powyższych przepisów również przez uznanie, że skarga została wniesiona przeciwko Operatorowi Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. Oddział T. w T., podczas gdy została skierowana przeciwko Spółce. Z akt sprawy wynika, że wniosek z dnia 5 maja 2016 r. oraz ponowny wniosek z dnia 12 lipca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej "w przedmiocie gazociągu [...] w [...]" został skierowany "Do Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A., ul. [...], [...]". Decyzja, datowana: W., 25 lipca 2016 r. (znak: [...]), została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Spółki w T. W. M. i zawierała pouczenie o możliwości zwrócenia się do Zarządu Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. na adres siedziby Spółki w W. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym wskazano również, że korespondencję zwrotną kierować należy na adres Pionu Inwestycji, Działu Inwestycji Strategicznych w T..
W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej Spółki z dnia 11 sierpnia 2016 r. wydano zaskarżoną decyzję z dnia 26 sierpnia 2016 r., datowaną tym razem "T., 2016-08-26" i podpisaną przez Zastępcę Dyrektora Pionu Inwestycji M. P..
Skarga do Sądu została wniesiona "na decyzję Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. z dnia 26 sierpnia 2016 r." za pośrednictwem Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. Oddział T. – zgodnie z zawartym w niej pouczeniem. Natomiast zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 października 2016 r. została zarejestrowana jako skarga na decyzję Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. Oddział w T. .
Pisma w sprawie wnosiła Spółka Operator Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. z siedzibą w W., podając korespondencyjny adres Oddziału i nie kwestionując faktu bycia adresatem skargi.
W aktach sprawy znajdują się także kopie: upoważnienia Zarządu Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. z dnia 8 września 2014 r. (Z/P/431/14), m.in. dla W. M. – Zastępcy Dyrektora Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w T. do samodzielnego rozpatrywania wniosków o udzielenie informacji publicznej, w tym wydawania decyzji, o których mowa w art. 16 u.d.i.p. (k. 68) oraz pełnomocnictwa nr [...] udzielonego m.in. M. P. – Zastępcy Dyrektora Pionu Inwestycji Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. do samodzielnego działania w imieniu i na rzecz Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. z siedzibą w W. w sprawach rozpatrywania wniosków o udzielenie informacji publicznej, w tym wydawania decyzji, o których mowa w art. 16 u.d.i.p. Niewątpliwie osoby podpisujące wydane decyzje miały więc umocowanie do działania w imieniu Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A.
Przy ponownym wiec rozpoznaniu sprawy Sąd uwzględni powyżej wskazaną ocenę prawną ze zwróceniem uwagi czy skarga skierowana została przeciw Operatorowi Gazociągów Przemysłowych [...] S.A , czy przeciw Oddziałowi Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) - dalej w skrócie "p.p.s.a." dokonywana przez sądownictwo administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprowadza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego.
W ramach tak przeprowadzonej kontroli Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który postanowieniem z dnia 6.02.2017 r. do sygn. akt II SA/Kr [...] odrzucił skargę Spółki z o.o. [...] z siedzibą w W. na decyzję Operatora Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. Oddział w T. z dnia 26.08.2016 r. oceniając, że podmiot przeciw któremu skargę skierowano nie ma zdolności sądowej.
Skargę kasacyjną Spółki z o.o. [...] w W. od powyższego postanowienia NSA w dniu 9.06.2017 r., w sprawie do sygn. II OSK [...], uwzględnił i przesądził zarazem, że oddział spółki akcyjnej może być odrębnym podmiotem i to podmiotem wyposażonym w samodzielną zdolność sądową w sprawach z zakresu informacji publicznej. Nadto wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien uwzględnić także to, że niniejsza skarga została skierowana przeciw Operatorowi Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. z siedzibą w W., wniesiona zaś została jedynie za pośrednictwem Oddziału tej Spółki z siedzibą w T..
Powyższe skutkowało koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Przechodząc zatem do meritum sprawy, czyli oceny legalności decyzji Operatora Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. w W. z dnia 26.08.2016 r. utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia 25 .07.2016 r. o odmowie udzielenia informacji publicznej, wypada na wstępie wskazać, że istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy informacja publiczna, której udzielenia domaga się skarżąca Spółka, podlega ograniczeniom z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Organ uznał bowiem, że dokumentacja techniczno – prawna ustalająca miejsce i warunki realizacji budowy oraz lokalizacji urządzeń przesyłowych gazociągu wysokiego ciśnienia DN1000 relacji [...] zawierają informacje techniczne i technologiczne oraz eksploatacyjne, które stanowią wartość gospodarczą o charakterze technicznym i technologicznym Spółki.
W ocenie Sądu poza sporem jest bowiem, że Operator Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. w W. jest podmiotem realizującym zadania publiczne i jako taki jest zatem podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 u.d.i.p.
Dla przypomnienia, we wniosku z dnia 12.07.2016 r. Spółka [...] domagała się wskazania wszystkich rozważanych wariantów trasy przebiegu gazociągu [...] w [...] a w szczególności w sąsiedztwie lub na działkach o numerach [...], [...] i [...] położonych w [...], dla których nie został wybrany wariant pomijający działki o wskazanych numerach oraz przekazania dokumentacji dotyczącej przeprowadzenia analiz, ewentualnych badań związanych z rozważanymi lokalizacjami oraz dokumentów, z których wynikają decyzje Operatora Gazociągów Przemysłowych [...] S.A. w zakresie wyboru lokalizacji. Nie budzi także wątpliwości Sądu, że informacje objęte wnioskiem z dnia 12.07.2016 r., stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Wypada zatem wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.) prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej u.z.n.k.) wskazuje natomiast, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w literaturze przyjęto, że dla odmówienia udostępnienia danej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki formalne i materialne (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, W. 2016, s. 118-119 wyrok NSA z 5.04.2013 r., I OSK [...]; wyrok NSA z 29.04.2016 r., I OSK [...]). Przesłanka formalna wyraża się w zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia danych informacji. Z kolei przesłanka materialna polega na tym, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy powinny stanowić informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, jakkolwiek nie muszą mieć same w sobie wartości gospodarczej. Zatem wynikające z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji odmawiającej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zawierać argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie przesłanek formalnych i materialnych tej odmowy. Obie te przesłanki muszą być bowiem spełnione, aby dana informacja podlegała ochronie. Nie wystarczy ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa, konieczne jest bowiem wykazanie, że żądane informacje w istocie tę tajemnicę zawierają. Szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, które oparte są na uznaniu administracyjnym oraz - jak w niniejszej sprawie - na pojęciach niedookreślonych, a takimi są "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa". Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej (wyrok NSA z 5.07.2013 r., I OSK [...]). Informacja publiczna odnosząca się do danych będących w posiadaniu przedsiębiorcy podlega zatem udostępnieniu tylko w sytuacji, gdy nie jest objęta ochroną wynikającą z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 11 ust. 4 u.z.n.k.
Odnosząc powyższe wywody do badanej sprawy, należy stwierdzić, że organ odmawiając udzielenia informacji publicznej z powołaniem się na jej ograniczenie z powodu tajemnicy przedsiębiorcy, nie sprostał wymogom rzetelnego i przekonywującego wykazania istnienia przesłanek zastosowania art. 11 ust. 4 u.z.n.k., co jest niewątpliwie wynikiem naruszenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem organu, jak wyżej wywiedziono, jest bowiem zajęcie stanowiska popartego stosowną argumentacją co do przyjęcia, że wskazanie wszystkich rozważanych wariantów trasy przebiegu gazociągu, w szczególności w sąsiedztwie lub na działkach o numerach [...], [...] i [...] położonych w D. G. oraz dokumentacja związana z rozważanymi lokalizacjami, z których wynikają decyzje Operatora w zakresie wyboru lokalizacji stanowią informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, bądź na co wskazuje organ dopiero w odpowiedzi na skargę wynikać ma ze względów bezpieczeństwa energetycznego kraju. Nie wystarcza bowiem, jak czyni to Organ w decyzji I i II instancji, powołanie się zresztą bardzo zdawkowe na to, że dokumentacja techniczno – prawna ustalająca miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzja zatwierdzająca plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym planowanego rurociągu zawierają informacje techniczne i technologiczne, oraz że stanowią one wartość gospodarczą Spółki. Brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia w decyzjach I i II instancji z jakich powodów informacja, której domaga się wnioskujący ma ten szczególny walor jakim jest "tajemnica przedsiębiorcy". Nie może również ujść uwadze, że obowiązkiem Organu było także wykazanie, że są to informacje, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Tę przesłankę w ogóle organ pominął w uzasadnieniu decyzji. Natomiast podkreślić należy, że informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi rzeczywistą wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga zatem podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Reasumując wskazać należy, że ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej. Oznacza to, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może ograniczyć się li tylko do zdawkowego oświadczenia o istnieniu takiej tajemnicy. Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy. W tych przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej ze wskazanego powodu muszą być omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Dopiero taka argumentacja organu, w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi, umożliwi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia wnioskowanej informacji publicznej (por. wyrok NSA z 17.01.2017 I OSK [...]).
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie zatem pod uwagę wyżej wyrażone stanowisku Sądu.
Z powyższych względów skarga jako uzasadniona musiała odnieść zamierzony skutek prawny, o czym Sąd orzekł biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. Natomiast o kosztach postepowania orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § p.p.s a., na które złożyła się kwota uiszczonego wpisu sądowego (200 zł), wynagrodzenia pełnomocnika procesowego (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło