II SA/Kr 922/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie-następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Halina Jakubiec Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2004r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [....] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji II zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w K. na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych ( dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania II SA/Kr 922/03 Uzasadnienie Orzeczeniem z dnia 4.02.2003r Powiatowa Komisja Lekarska dla Powiatu [....] , na podstawie art.26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r Nr 4 poz. 16) oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 1994 r. Nr 57 poz.278 z późn. zm.) oraz art.104 kpa uznała poborowego A.J. za zdolnego do służby wojskowej z określeniem kategorii zdrowia "A". W uzasadnieniu wskazała, że stan zdrowia poborowego ustalono w oparciu o przeprowadzone badanie przedmiotowe z uwzględnieniem wywiadu chorobowego, dokumentacji lekarskiej: historii choroby wydanej przez Zespół Lecznictwa Otwartego w S. oraz wyniki badania wykonanego w dniu [....] 1994 r . Mając na uwadze całość materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania zespół orzeczniczy stwierdził u poborowego: -skrócenie kończyny dolnej prawej o 1,5 cm, -skrzywienie kręgosłupa. i stosownie do § 77 pkt 1 i § 34 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej stanowiący załącznik Nr l do rozporządzenia Ministra Obrony, zakwalifikował go do kategorii zdrowia "A". W odwołaniu A.J. zarzucił, że ustalenia komisji o skróceniu kończyny o 1,5 cm zostały oparte na dostarczonej przez niego historii choroby z 1994 r., z okresu, kiedy miał 9,5 roku. Podniósł, że nie został skierowany na badania specjalistyczne. Orzeczeniem z dnia 27 marca 2003r znak: [....] Wojewódzka Komisja Lekarska w K. , działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art.28 ust.2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony oraz § 1 i 2 rozporządzenia MON z dnia 10.06.1992r I utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podała I że organ odwoławczy wezwał poborowego na posiedzenie komisji w dniu [....] .2003 r. celem złożenia dodatkowych wyjaśnień i jednocześnie skierowała go na badanie specjalistyczne do lekarza ortopedy. Konsultujący lekarz stwierdził u odwołującego się wtórne skrzywienie kręgosłupa TL/L1 I-ego stopnia i nieznaczne, o ok. 1,5 cm skrócenie kończyny dolnej prawej. Przeprowadzona kolejna ocena stanu zdrowia poborowego nie odbiega od poprzedniej. Rozpoznane schorzenia nie upośledzają sprawności ustroju. Schorzenia z § 34 pkt 1 i § 77 pkt l wykazu chorób należy kwalifikować do kategorii zdrowia "A". Dlatego też organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe orzeczenie, skarżący podniósł, że jest ono dla niego krzywdzące, że podczas badania przeprowadzonego przez organ odwoławczy nie zmierzono mu długości kończyn, a rozpoznanie postawiono jedynie na podstawie badania wzrokowego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed l stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1i art. 134 § l ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Jak to wynika z przepisów art.23 pkt 2 i art.26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. nr 4 poz. 16 z późn. zm.), treścią orzeczenia komisji lekarskiej jest określenie zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej i ustalenie kategorii zdolności. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 26 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia, skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich. Z kolei na podstawie delegacji przewidzianej art.26 ust.4 ustawy, Minister Obrony Narodowej miał określić kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz zasady zaliczania do poszczególnych kategorii. Zgodnie zaś z przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 10.VI. 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57 poz. 278) czynności komisji lekarskiej obejmuj ą badania lekarskie poborowego i określenie jego stanu zdrowia a następnie ustalenie jego zdolności do czynnej służby wojskowej przez zakwalifikowanie go do odpowiedniej kategorii zdrowia na podstawie przesłanek szczegółowo określonych w rozporządzeniu i załączniku do niego. Orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do określonej kategorii komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. (Dz. U. Nr 57 poz.278 z późn. zm.). Jak wynika z § 10 ust.2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 6 marca 2000 r., komisja lekarska dokumentuje badanie stanu zdrowia poborowego w księdze orzeczeń lekarskich, w której odnotowuje się wyniki badania poborowego, wyniki badań specjalistycznych ora informacje, które wynikaj ą z zaświadczeń lekarskich i innych dokumentów przedstawionych przez poborowego. Komisje lekarskie są organami administracji publicznej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wykonują zadania z zakresu administrowania rezerwami osobowymi do celów powszechnego obowiązku obrony (art.5 § 2 pkt 3 kpa w zw. z art. 1 pkt 2 kpa). Orzeczenie komisji określające zdolność poborowego do służby wojskowej jest niewątpliwie aktem skierowanym do adresata na zewnątrz układu organów administracji, wywołującym określone skutki prawne dla konkretnie oznaczonego podmiotu prawnego, skoro z ustaleniem stanu zdrowia poborowego i określeniem jego zdolności do służby wojskowej łączy się bezpośrednio obowiązek obrony i wynikający z niego obowiązek odbycia służby wojskowej. Wynika to wyraźnie z przepisu art.4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, który łączy powstanie tego obowiązku między innymi z przesłanką zdrowia (por. wyrok NSA z dnia 28.X.1992 r. sygn. Sa/Wr ONSA 1994/1/23). Powyższe wskazuje, że orzeczenia komisji lekarskich w tych sprawach są decyzjami administracyjnymi. To z kolei sprawia, że do postępowania przed komisjami lekarskimi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2.03.2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16 poz.205) oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.VI.1992 r. nie stanowią wyłącznej regulacji postępowania. Rozporządzenie z dnia 6 marca 2000 r. w rozdziale o trybie postępowania komisji lekarskich nie zawiera przepisów dotyczących wymogów jakim powinno od powiadać uzasadnienie orzeczenia. Dlatego też uzasadnienie orzeczeń komisji lekarskich winno odpowiadać przesłankom określonym w art.107 kpa. W myśl tego przepisu uzasadnienie decyzji zawierać musi wskazanie dowodów na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie orzeczenia nie zawierające wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczególnie w razie zaistnienia rozbieżności rozpoznań wynikających z dokumentów poborowego i wynikami badań wykonanych na zlecenie organów wojskowych, jest wadliwe. Konieczność sporządzenia szczegółowego uzasadnienia (z pominięciem w tym miejscu wymogów określonych w art. 107 kpa) wynika również ze specyfiki rozstrzygnięć w tych sprawach. Pamiętać bowiem należy, że orzeczenie jest skierowane do strony, nie mającej z reguły wiedzy medycznej, a jego legalność ocenia Sąd, który również wiadomości specjalnych w dziedzinie medycyny nie posiada. Kontrola Sądu nie może zatem dotyczyć poprawności samej konkluzji komisji co do rozpoznania lekarskiego, ale z natury rzeczy sprowadza się do zbadania poprawności postępowania organu i oceny jego rozumowania poprzedzającego ustalenie rozpoznania. Wreszcie wskazać należy na treść przepisu art.75 kpa. Statuuje on otwarty system środków dowodowych, nie przyznając żadnemu z wymienionych dowodów pierwszeństwa czy wyższej rangi. Z normy tej wynika doniosła konsekwencja. Jeżeli organy administracji przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia badania własne, obowiązane są do podania przyczyn nieuwzględnienia pozostałych dowodów. Wobec powyższego kognicja sądu administracyjnego obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia poborowego, a w szczególności czy badania stanu zdrowia były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania, zdolności do czynnej służby wojskowej. Obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest również dokonanie oceny zgodności uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia z wymogami art. 107 kpa. Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, poborowy przedłożył organowi I instancji: - historię choroby z wpisem z dnia [....]. (rok nieczytelny) oraz z dnia [....] 2002 r z wpisem "skrócenie kończyny dolnej prawej -2 cm", - wynik badania z dnia [....] .1994r z opisem :"lewy bark niżej o 16 mm, lewa łopatka niżej o 12 mm, śladowa skolioza prawostronna, skrót k.d. prawej 1,5 cm, koślawość pięt". W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się nie opisana kserokopia (prawdopodobnie) wypisu z księgi orzeczeń lekarskich. Organ odwoławczy oparł rozstrzygnięcie na wyniku konsultacji ortopedycznej z dnia [....] .2003 r. Jednakże rozpoznanie postawione przez biegłego nie zawierało propozycji kwalifikacji orzeczniczej, ani też ustalenia, czy stwierdzone ułomności upośledzają, a jeżeli tak to w jakim stopniu, sprawność ruchową. Organ nie ustalił czy stwierdzone u poborowego schorzenie z § 34 pkt 1 (skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte, nie upośledzające lub upośledzające nieznacznie sprawność ustroju) nie upośledza, czy też w jakimś stopniu upośledza sprawność ustroju. Organ tym bardziej szczegółowo winien uzasadnić tę okoliczność, gdyż schorzenie z pkt 2 tego paragrafu odpowiada już kategorii zdrowia "D". Nadto, jeżeli skrócenie kończyny dolnej powyżej 2 cm może już powodować kwalifikację do kategorii zdrowia "A", a z akt nie wynika aby organy przeprowadziły specjalistyczne badanie długości kończyn, to w świetle zarzutów odwołania, organ odwoławczy winien wyjaśnić dlaczego (zgodnie z twierdzeniem skarżącego), przyjął za wystarczające dokonanie badania wzrokowego. Wreszcie, z dokumentów przedstawionych przez poborowego wynika, że w 1994 r. stwierdzono u niego również koślawość pięt, a w tym zakresie organ nie dokonał żądnych ustaleń. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy przepisy wprowadzające.