II SA/Kr 923/21

Dnia 28 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy wglądu w akta sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 29 grudnia 2020 r., nr [...] odmówił T. P. wglądu w akta sprawy o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji pn. "budowa budynku biurowo-usługowo-wielorodzinnego z garażem podziemnym na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] wraz ze zjazdem, infrastrukturą techniczną i drogową na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu postanowienia opisano przebieg dotychczasowego postępowania i wskazano, iż wnioskodawca nie jest stroną postępowania wobec powyższego nie spełnia wymogu art. 73 § 1 kpa. Wyjaśniono, że przymiot strony w tym postępowaniu ma Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w K. reprezentowana przez Zarządcę. Na powyższe postanowienie T. P. złożył zażalenie wskazując, iż nie zgadza się z postanowieniem organu I instancji. W uzasadnieniu zażalenia wywodzi, że interes prawny w niniejszej sprawie, w której żąda wglądu w akta wynika z istoty współwłasności. Jednocześnie wyjaśnił, że Zarządca nie przekazuje współwłaścicielom informacji o przebiegu postępowania i wobec jego biernej postawy współwłaściciele zmuszeni są działać wspólnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 7 maja 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 73 § 1, art. 74 § 2 w zw. z art. 126 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżone postanowienie w całości w mocy. Wg organu zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia w związku z realizacja prawa wglądu w akta sprawy jest ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. W niniejszej sprawie wniosek został złożony przez T. P. - współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] w K., która znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji pn. "budowa budynku biurowo-usługowo-wielorodzinnego z garażem podziemnym na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] wraz ze zjazdem, infrastrukturą techniczną i drogową na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] przy ul. [...] w K.". Wnioskodawca wskazuje na konflikt zaistniały między współwłaścicielami nieruchomości, a jej Zarządcą. Jednocześnie podnosi, że bierność Zarządcy sprawia, że organ winien uwzględnić współwłaścicieli nieruchomości jako strony postępowania. Rację ma organ I instancji wskazując na brak wykazania przez wnioskodawcę indywidualnego interesu prawnego w toczącym się postępowaniu. W niniejszej sprawie taki interes ma Wspólnota reprezentowana przez Zarządcę. W pismach kierowanych do wnioskodawcy - z dnia 6 lipca 2020 r. oraz 29 grudnia 2020 r. słusznie wyjaśniono, że zgodnie z uregulowaniami ustawy o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994 r. to Wspólnota Mieszkaniowa reprezentuje właścicieli lokali na zewnątrz. Zgodnie bowiem z art. 6 tej ustawy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Z kolei art. 21 ustawy stanowi, że Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Z zasady zatem stroną postępowania jest Wspólnota zaś jedynie wyjątkowo współwłaściciele - w sytuacji wykazania indywidualnego - własnego interesu w postępowaniu. Pomimo wyjaśnień organu i wskazania, że "dla uzyskania przymiotu strony przez właściciela lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku, w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, konieczne jest wykazanie, że zamierzona instytucja będzie oddziaływała na ten konkretnie lokal" wnioskodawca nie wyjaśnił w jaki sposób inwestycja będzie oddziaływała na lokal, który jest jego własnością. Również w odwołaniu nie zostało to wyjaśnione. W zamian wnioskodawca wskazuje, że jego interesu należy poszukiwać w pozostawaniu współwłaścicielem nieruchomości - czyli bycia uprawnionym do korzystania z całej nieruchomości w częściach wspólnych. Nie może to stanowić o przysługiwaniu wnioskodawcy przymiotu strony. Wskazania dotyczące sporu między współwłaścicielami a Zarządcą na obecnym etapie nie mogą również prowadzić do uznania, że stronami postępowania są współwłaściciele lokali. Z analizy obowiązujących przepisów oraz dorobku doktryny wynika, że jedynie wykazanie własnego interesu umożliwia uznanie za stronę w danym postępowaniu administracyjnym, w którym co do zasady stroną jest Wspólnota. Na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę złożył T. P. zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu wynikającego z art. 28 kpa w zw. z art. 21 ustawy o własności lokali poprzez przejęcie, iż w przedstawionej sytuacji, w której Wspólnota Mieszkaniowa nie ma Zarządu, a Zarządca (zarząd powierzony) wypowiedział umowę zarządzania Wspólnocie, współwłaściciel nieruchomości nie ma interesu prawnego w udziale w postępowaniu administracyjnym. Nadto zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 75 § 1 , art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1, art. 80 kpa poprzez błędne uznanie, że Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] jest należycie reprezentowana poprzez . zarząd powierzony, podczas gdy ze stany faktycznego wynika co innego, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, że skarżącemu nie przyznano przymiotu strony postępowania. Zawnioskowano o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 27, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługuje na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Zaczynając od rozważań natury ogólnej, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż art. 73 k.p.a. dotyczy strony postępowania w rozumieniu materialnym, czyli podmiotu, któremu przymiot strony przysługuje z uwagi na to, że powszechnie obowiązujący przepis prawa, daje takiemu podmiotowi prawo żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia określonej potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Następnie należy wskazać, że przyjęcie określonego obszaru oddziaływania obiektu, a zatem określenie, że konkretna nieruchomość gruntowa znajduje się w tym obszarze, nie oznacza z góry równocześnie, iż właściciele odrębnych lokali znajdujących się w budynku usytuowanym na takiej nieruchomości posiadają status stron. W takiej sytuacji, także w zakresie nieruchomości wspólnej, stroną jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, reprezentowana przez zarząd lub zarządcę. Dodać w tym miejscu należy, że Sąd wyraża taki sam pogląd prawny, jak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 lutego 2017 r. III CZP 106/16 w zakresie umocowania osoby, której powierzono zarząd nieruchomością wspólną do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniach sądowych. Wynika z niego, że w braku odmiennego zastrzeżenia osoba, której właściciele lokali w umowie lub w uchwale (art. 18 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz.U. 2015.1892) powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, jest w granicach tego zarządu umocowana do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej, w tym w postępowaniach sądowych. SN opowiedział się w w/w uchwale za stosowaniem na podstawie odesłania przewidzianego w art. 33 w/w ustawy do zarządcy w całej rozciągłości przepisów art. 21 i 22 regulujących prowadzenie spraw wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowanie jej przez zarząd wspólnoty. Wg SN skoro zarząd w zakresie spraw wspólnoty, które prowadzi lub którymi, kieruje, jest umocowany do reprezentowania wspólnoty na określonych w tych przepisach zasadach także przed sądami, to wobec tego podobieństwa nie byłoby zasadne wyłączenie takiej możliwości w odniesieniu do zarządcy. W konsekwencji również zarządca w zakresie spraw wspólnoty, które prowadzi w ramach powierzonego mu zarządu, jest umocowany, choćby postanowienia umowy lub uchwały w przedmiocie powierzenia zarządu tego nie przewidywały, do reprezentowania wspólnoty na zasadach określonych w przepisach art. 21 i 22 ustawy o własności lokali, stosowanych na podstawie odesłania zawartego w art. 33 tej ustawy. Reprezentowanie wspólnoty w postępowaniach sądowych w sprawach dotyczących czynności zwykłego zarządu wchodzi w zakres wynikającej z art. 22 ust. 1 w związku z art. 33 ustawy o własności lokali kompetencji zarządcy do samodzielnego działania w tych sprawach. W sprawach dotyczących czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu reprezentowanie wspólnoty mieszkaniowej przez zarządcę w postępowaniach sądowych jest uzależnione od spełnienia wymagań wynikających z art. 22 ust. 2 w związku z art. 33. Przepis ten także nie zastrzega wyraźnie ograniczenia przewidzianego w nim odesłania w zakresie dotyczącym reprezentacji wspólnoty jedynie do czynności materialnoprawnych, a wszelkie argumenty przemawiają za możliwie jednakowym kształtem pozycji prawnej zarządu wspólnoty i zarządcy ze względu na podobieństwo pełnionych funkcji (por. uchwała SN z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. III CZP 106/16 oraz uchwała SN z dnia 14 września 2005 r., III CZP 62/05). Co się natomiast tyczy odrębnych lokali mieszkalnych, to w oparciu o sam fakt bycia właścicielem odrębnego lokalu mieszkalnego, ich właściciel nie może wyłącznie z tej okoliczności wywodzić istnienia interesu prawnego, uzasadniającego przyznanie statusu strony w określonym postępowaniu. Przyznanie interesu prawnego podmiotom będącym właścicielami takich lokali, wymaga bowiem konkretyzacji i indywidualizacji, przy uwzględnieniu oddziaływania na nie planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Dlatego w sytuacji kiedy określone podmioty, będące właścicielami odrębnych lokali mieszkalnych uważają, że przymiot strony w postępowaniu im przysługuje, winny wykazać lub co najmniej wskazać okoliczności, z których status strony ma wynikać. W przypadku lokali stanowiących odrębną własność, ich właściciele winni zatem wykazać, iż planowane zamierzenie inwestycyjne, poprzez określone cechy może oddziaływać na ich lokale mieszkalne, a co za tym idzie na ich konkretne uprawnienia wynikające z przepisów prawa materialnego. Bez wykazania tego interesu w powyższy sposób, czy choćby wskazania okoliczności, które na ten interes wskazują, nie można z góry założyć, iż poszczególne lokale stanowiące odrębną własność, znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a co za tym idzie przyznawać ich właścicielom statusu strony. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy zatem stwierdzić, że nie ma racji skarżący, iż sam fakt bycia współwłaścicielem nieruchomości, znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, daje mu status strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Taki status co do zasady przysługuje bowiem wyłącznie wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez zarząd lub zarządcę. Podkreślenia jednak wymaga, że jest to zasada, od której mogą być wyjątki. W przedmiotowej sprawie, ze stanowiska skarżącego wynika, że wspólnota mieszkaniowa nie ma ani zarządu, ani zarządcy. Jeśli tak jest, to w tej sytuacji stroną postępowania winni być wszyscy członkowie wspólnoty mieszkaniowej, w tym i skarżący. Podnoszona przez skarżącego powyższa okoliczność nie została jednak prawidłowo zweryfikowana przez organ, a dokumenty znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej nie dają takiej możliwości Sądowi, co czyni zaskarżone postanowienie wadliwym w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Dlatego w ponownym postępowaniu, organ dokona stosownych w tym przedmiocie ustaleń i oceni, czy Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. posiada Zarząd lub Zarządcę. Jeśli potwierdzi się zasadność zarzutu skarżącego tj. że Wspólnota Zarządu lub Zarządcy nie posiada, organ uwzględni wniosek skarżącego o udostępnienie mu wglądu w akta sprawy. Kończąc należy wskazać, że rozpoznając przedmiotową skargę, Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Związane jest to z koniecznością zagwarantowania wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w zakresie wyrażenia oceny czy Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. posiada Zarząd lub Zarządcę. Okoliczność ta w aktualnym stanie sprawy ma decydujące znaczenie dla kwestii udostępnienia skarżącemu wglądu w akta przedmiotowej sprawy, sporządzania z niej notatek, kopii lub odpisów, a nie była w ogóle poddana rozważaniom i ocenie przez organ I instancji. Ponadto, jeśli skarżący w toku ponownego rozpoznania sprawy wskaże dodatkowe okoliczności, dotyczące oddziaływania planowanego zamierzenia na lokal mieszkalny, stanowiący jego współwłasność i w ten sposób będzie uzasadniał przyznanie mu statusu strony, to również te okoliczności będą przedmiotem rozważań i oceny organu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" oraz 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w/w ustawy, zasadzając na rzecz skarżącego 100 zł. tytułem uiszczonego wpisu od skargi.