II SA/Kr 925/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Wiesław Kisiel (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skarg M. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. oddala skargę na decyzję z dnia [...] nr [...], II. uchyla decyzję z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] nr [...]. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 925/07 1. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...], przyznającą M. W. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł miesięcznie od 1 listopada 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] 2007 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...], przyznającą M. W. zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] zł na pokrycie kosztów wymiany okna. W obydwu tych sprawach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że organ I instancji winien uzupełnić zgromadzony wcześniej materiał dowodowy, a uzasadnienia decyzje powinny spełniać wymagania art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. 2. M. W. zaskarżyła powyższe decyzje kasacyjne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia [...] 2008 r., II SA/Kr 504/07 skargi oddalił. 3. W obu powyższych sprawach organ I instancji podjął uzupełniające czynności procesowe. W dniu [...] 2007 r. przeprowadzono wywiad w miejscu zamieszkania M. W. Ustalono w nim, że M. W. mieszka sama w trzypokojowym mieszkaniu, jednak wysokie koszty ogrzewania całego mieszkania skłoniły stronę do korzystania tylko z jednego pokoju. Właśnie okno w tym pokoju powinno być pilnie wymienione. M. W. nie pracuje, utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej w kwocie [...] zł. Dlatego oprócz pokrycia kosztów wymiany okna wniosła o przyznanie jej świadczenia pieniężnego na zakup żywności. 4. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz Miasta [...], w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przyznał M. W. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że M. W. mieszka sama, a jej dochód wynosi [...] zł. Pomoc może być przyznana osobom i rodzinom, jeżeli dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art.8 ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Dla M. W. kryterium dochodowe wynosi [...] zł. Wysokość świadczenia, określona decyzją, została zdeterminowana aktualnymi możliwościami finansowymi Ośrodka. Biorąc pod uwagę, że M. W. jest w stanie przygotowywać posiłki we własnym zakresie, postanowiono przyznać świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. 5. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrza Miasta [...] przyznał M. W. specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wymiany okna. Dochód M. W. stanowi renta inwalidzka w wysokości [...] zł. Strona mieszka w trzypokojowym mieszkaniu, ale chcąc zmniejszyć koszty ogrzewania zajmuje tylko jeden pokój. Okna w tym pokoju wymaga wymiany. M. W. nie jest w stanie sfinansować tego we własnym zakresie. 6. Pismem z dnia [...] r. M. W. wniosła odwołanie od obu powyższych decyzji organu I instancji, tj. decyzji z dnia [...] r., nr [...] oraz z dnia [...] r., nr [...]. 7. Przesyłając organowi odwoławczemu akta powyższych spraw z wniosku M. W. , Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] poinformował, że M. W. samodzielnie i osobiście odebrała przyznaną pomoc oraz zapłaciła kwotę [...] zł za wymianę okna w zajmowanym mieszkaniu. Decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., nr [...], zaś decyzją z dnia [...]r., nr [...] — decyzję I instancji z dnia [...] r., nr [...]. Decyzja nr [...], przyznająca świadczenie pieniężne w wysokości [...] na zakup posiłku lub żywności zł, została wydana na podstawie art.3, art.8 ust.1 pkt 1, art.39 ust.1 i 2, art.106 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), art.3 pkt 1, art.5 ust.1, art.7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267 poz. 2259), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 135 poz. 950) oraz art.138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochodem Strony jest wyłącznie renta inwalidzka w wysokości [...] zł. Dochód ten przekracza więc kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej [...] jednak nie przekracza 150% tegoż kryterium [...]. Umożliwia to przyznanie Stronie zasiłku celowego na zakup żywności, zgodnie z art.5 ust.1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z art.39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, może być bowiem przyznany zasiłek celowy. Dlatego prawidłowo działał organ I instancji przyznając M. W. zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego jest decyzją uznaniową, ale w sprawie M. W. nie naruszono zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zasiłek celowy w kwocie [...] zł realizuje podstawowy cel tej pomocy, tj. umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a zarazem - jest adekwatny do jego przeznaczenia. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] stara się wspomagać M. W. w trudnej sytuacji bytowo- socjalnej w miarę posiadanych środków. przyznając jej pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych. Coraz większe grupy społeczeństwa wymagają pomocy i nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich potrzeb ze skromnych środków finansowych przeznaczonych na pomoc społeczną. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art.3 ust.4 ustawy o pomocy społecznej). Dlatego wyznacznikami wysokości zasiłku celowego jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy, ale i możliwości finansowe organów pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. I SA 1649/93). Zatem ograniczone środki finansowe Ośrodka w [...], pomagającego wielu osobom, mogą mieć wpływ na wysokość świadczeń przyznawanych M. W. Równocześnie otrzymana pomoc nie pozbawia M. W. prawa do składania nowych wniosków o przyznanie następnych świadczeń z pomocy społecznej. 8. Z kolei decyzja nr [...] przyznająca specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów wymiany okna została wydana na podstawie art.3, art.8, art.41 pkt 1, art.106 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 135 poz. 950) oraz art.138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Dochód M. W. wynosi [...] zł, a więc przekracza 477 zł (kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może jednak być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art.41 ustawy o pomocy społecznej). Uwzględniając stosunkowo niskie dochody strony, jej wydatki mieszkaniowe ([...] zł za gaz, [...] zł za czynsz oraz [...] zł za prąd), stan zdrowia strony, jej wiek i niemożność zdobycia dodatkowych środków finansowych, a wreszcie - pilna konieczność wymiany okna, organ przyznał M. W. pomoc w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z wymianą okna. Ogólne zasady i cele udzielania pomocy udzielanej przez ośrodki pomocy społecznej wskazują, iż środki wydatkowane przy realizacji poszczególnych potrzeb danej osoby winny pomagać w zaspokajaniu jej słusznych potrzeb, a nie w całości je zaspokajać. Rodzaj i rozmiar świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Udokumentowany koszt wymiany okna wyniósł [...] zł, a zatem kwota otrzymana z tytułu zasiłku całkowicie pokrywa koszty wynikające z przeprowadzenia koniecznego remontu, który stanowi cel przyznania świadczenia. Decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego specjalnego jest decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego Decyzja wydana w I instancji nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich potrzeb osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Otrzymanie jednego zasiłku nie pozbawia M. W. prawa do składania nowych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. 9. W dniu [...] r. wpłynęły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dwie skargi M. W. na powyższe decyzje organu II instancji, wydane w dniu [...] r., tj. na decyzję nr [...], w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł na zakup posiłku lub żywności oraz skarga na decyzję nr [...] w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów wymiany okna. Skarżąca wskazała m.in. na wysokie koszty utrzymania oraz trudną sytuację, w jakiej się znajduje. Zdaniem skarżącej przyznana pomoc jest niewystarczająca, albowiem remont mieszkania wynosi [...] złotych. W odpowiedzi z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skarg i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w obu sprawach. Odnosząc się do argumentu skarżącej, że koszt remontu całego mieszkania wynosi [...] złotych, Kolegium wskazało, że zasiłek celowy specjalny może być przyznany w maksymalnej wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: A. Sąd oddalił skargę na decyzję z dnia [...] r. nr [...] przyznającą specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów wymiany okna. Wydatek ten został precyzyjnie wyceniony przez Powszechną Spółdzielnię Mieszkaniową i on zdeterminował wysokość przyznanej pomocy. Organy administracyjne pominęły niektóre szczegóły stanu faktycznego, jednakże uchybienia te nie mogły mieć żadnego wpływu na załatwienie sprawy specjalnego zasiłku celowego. Zaświadczenie Spółdzielni nie zawiera daty jego wystawienia (karta akt adm. nr [...]), jednakże Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] złożył do akt sprawy oświadczenie o pobraniu przez stronę kwoty zasiłku i wpłaceniu jej do kasy Powszechnej Spółdzielni Mieszkaniową (karta akt adm. nr [...]). Strona nie kwestionuje prawdziwości tej relacji. W decyzji kasacyjnej z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (art.8 ust.3 zd.1 ustawy o pomocy społecznej). M. W. złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku ustnie do protokołu (w toku przeprowadzanego z nią wywiadu) w dniu [...] r. Dlatego należałoby uzyskać dowód dochodów strony w miesiącu [...] r. Tymczasem w aktach jest odcinek renty z miesiąca [...] r. i [...] r. Prawidłowo organy uznały, że dysponując wnioskiem ustnym oraz dwoma odcinkami renty wypłacanej w stałej wysokości, należało uznać że taki kształt materiału dowodowego nie stanowi przeszkody w uwzględnieniu wniosku M. W. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów wymiany okna. D. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.nr 153, poz.1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, poz. 1417 i nr 250, poz. 2118 oraz 2006, nr 38, poz. 268 i nr 208, poz.1536 i nr 217, poz. 1590 oraz 2007, nr 120, poz. 818 oraz 2007, nr 121, poz.831, nr 221, poz. 1650). B. Analogiczna ocena może być odniesiona również do zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., nr [...], przyznającej świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na zakup posiłku lub żywności. Mimo to Sąd uchylił decyzje obu instancji wydane w tej sprawie, gdyż uznał, że istotny wpływ za załatwienie sprawy mogły mieć braki materiału dowodowego ujawnionego w uzasadnieniu obu decyzji, a dotyczącego środków finansowych pozostających w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z których sfinansowano świadczenie dla M. W. Decyzje wydane przez oba organy (I i II instancji) poprzestają na stwierdzeniu, że środki finansowe są ograniczone. Po pierwsze, takie stwierdzenie informuje jedynie o zjawisku powszechnie znanym w przyrodzie, w każdym społeczeństwie, niezależnie od miejsca i czasu, który zostanie uwzględniony – ale przedmiotem postępowania administracyjnego nie są tak ogólne i oczywiste ustalenia. Stwierdzając prawidłowo, że decyzja o przyznaniu świadczenia ma charakter uznaniowy, żaden z dwóch organów nie uprawdopodobnił jednak, że uznaniowe kompetencje zostały poprawnie wykorzystane, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny nieprzerwanie od chwili swego powołania w dniu 1 września 1980 r. akcentuje, że działanie uznaniowe tylko wtedy może być przez sąd uznane za mieszczące się w ramach państwa praworządnego, gdy organ wykaże się racjonalnością i rzetelności w korzystaniu ze swej uznaniowej kompetencji. W niniejszej sprawie pozytywna ocena decyzji wymaga więc podania przez organ I instancji kwoty, jaką dysponował na sfinansowanie przyznawanych zasiłków, liczbę tych zasiłków i zasady różnicowania kwot poszczególnych zasiłków, przyznanych kolejno potrzebującym stronom. Dopiero przekazanie w decyzji tego rodzaju dodatkowych informacji pozwoli na racjonalną, odpowiedzialną ocenę czy przy korzystaniu z uznaniowej kompetencji nie doszło do arbitralności działania. Może się okazać, że podanie powyższych informacji nie zwiększy ani o złotówkę pomoc udzieloną M. W. za zakup posiłków, co jednak nie usprawiedliwia zaniechania organów załatwiających wniosek M. W. w zakresie wykazania się poprawnością działania. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, poz. 1417 i nr 250, poz. 2118 oraz 2006, nr 38, poz. 268 i nr 208, poz.1536 i nr 217, poz. 1590 oraz 2007, nr 120, poz. 818 oraz 2007, nr 121, poz.831, nr 221, poz. 1650).