II SA/Kr 925/17
WyrokWSA w Krakowie2017-11-07
Skład orzekający: Aldona Gąsecka- Duda, Anna Szkodzińska, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, który narusza przepisy techniczne dotyczące usytuowania od granicy działki, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jeśli nie wykazano konkretnego zagrożenia dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Samo naruszenie przepisów technicznych dotyczących usytuowania obiektu budowlanego od granicy działki nie jest wystarczającą przesłanką do nakazania jego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Konieczne jest wykazanie, że stwierdzone naruszenie przepisów rzeczywiście, a nie tylko hipotetycznie, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nakaz rozbiórki, jako sankcja ingerująca w prawa właścicielskie, powinien być stosowany tylko w sytuacjach, gdy taka przesłanka zostanie bez wątpienia wykazana i po wykluczeniu możliwości naprawczych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego, który został wybudowany pod koniec lat 80-tych ubiegłego wieku bez pozwolenia na budowę i zlokalizowany był w odległości ok. 0,70-1,10 m od granicy sąsiedniej działki. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, uznając obiekt za samowolę budowlaną. Organ II instancji uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność dokładniejszego zbadania, czy obiekt stwarza zagrożenie dla ludzi lub mienia. Skarżący właściciel sąsiedniej działki zarzucał organom nieuwzględnienie jego interesu prawnego i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka- Duda Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska (spr.) NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 23 maja 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Uzasadnienie:
Decyzją z dnia 16 lipca 2015 r. (OAE-530-174/14) na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. S. nakazał inwestorowi i właścicielowi obiektu E. K. dokonać rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego o wym. W rzucie poziomym 6,10 x 8,00 m zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości H. gm. N..
Organ podał;
Na działce nr [...] w miejscowości H. znajduje się obiekt o konstrukcji drewnianej, posadowiony na kamieniach w narożach obiektu, pokryty dachem o konstrukcji drewnianej i spadku ok. 35° o pokryciu z eternitu. Obiekt nie jest wyposażony w instalacje i użytkowany jako zaplecze gospodarcze - skład drewna. Od strony działki nr [...] okap obiektu nie jest wyposażony w rynnę i wykracza poza lico ściany o ok. 0,5 m. Według oświadczenia E. K. przedmiotowy obiekt został przez niego wybudowany pod koniec lat 80-tych ubiegłego wieku bez pozwolenia na budowę (karta nr [...] akt sprawy). Obiekt posiada wymiary 6,10 x 8,00 m i zlokalizowany jest w zbliżeniu do granicy z działką nr [...] tj. w odległości ok. 0,70 – 1,10 m od niej, obiekt znajduje się w dostatecznym stanie technicznym. Wszystkie elementy konstrukcji budynku są w dostatecznym stanie technicznym i obiekt nadaje się do użytkowania. Stan ten ustalono na podstawie kilku oględzin – ostatnich przeprowadzonych w dniu 5 grudnia 2014r. oraz opinii technicznej sporządzonej przez A. J..
Ustalono również, że lokalizacja przedmiotowego obiektu jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy N. (k 27 tom I akt). Z projektu zagospodarowania działki nr [...] z lipca 2001 r. wynika, że przedmiotowy obiekt znajdował się w odległości od ówczesnych granic odpowiednio: 6 m z działką nr [...] m z działką nr [...] w H. . Granica pomiędzy działkami nr [...] przebiega w odległości 0,5 – 1,0 m od tego obiektu (por. postanowienie Sądu Rejonowego w N. S. z dnia 22 maja 2005 r.).
Obiekt został zrealizowany w 1994 r. Wiarygodne w ocenie organu są zeznania E. Z. - właściciela sąsiedniej działki, z których wynika, że obiekt istniał w 1994 r. Niewiarygodna w ocenie organu jest mapa sporządzona przez B. W. na podstawie pomiarów z dnia 26 maja 1995 r., ponieważ oprócz spornego obiektu nie zaznaczono na niej również budynku gospodarczego (spichlerza) A. O. zlokalizowanego na działce nr [...] w pobliżu działki nr [...] w H. .
Ponieważ ww. obiekt został zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r., zastosowanie w stosunku do niego znajdują przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 obowiązującego w czasie jego budowy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62) przedmiotowy obiekt należy zakwalifikować jako tymczasowy budynek gospodarczy, a budowa przedmiotowego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę (§44 ust. 1pkt 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego). Przedmiotowy obiekt nie narusza ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż znajduje się w terenach oznaczonych symbolem [...] tj. terenach koncentracji zabudowy mieszkaniowej, dla realizacji różnych form mieszkalnictwa, nieuciążliwych usług i drobnego rzemiosła. Budynek gospodarczy to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Zatem przedmiotowy budynek gospodarczy uzupełniający zabudowę zagrodową przedmiotowej działki znajduje się w terenie przeznaczonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tego rodzaju zabudowę. W związku z powyższym niespełniona została przesłanka zawarta w art. 37 ust. 1 pkt 1 obowiązującego wówczas prawa budowlanego.
Z uwagi na znaczne rozmiary (8,00 x 6, 10 m i wys. 7 m) i nierozbieralną konstrukcję obiekt nie mieści się w definicji tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 3 pkt 5 prawa budowlanego. Obiekt zlokalizowany jest w odległości 0,5 -1,0 m od granicy działki budowlanej nr [...] w H. i dlatego ogranicza zabudowę tej działki. Z uwagi na lokalizację obiektu w odległości sześciokrotnie mniejszej od jego wysokości od granicy ww. działki powoduje on zacienienie tej działki, stwarza zagrożenie pożarowe w związku z palną konstrukcją i lokalizacją ok. 1,5 m – 3 m od linii elektrycznej (widoczny na zdjęciach z opinii technicznej i mapkach słup i linia elektryczna), a także wskutek braku solidnego fundamentu stwarza w przypadku wystąpienia ekstremalnych warunków atmosferycznych (silny wiatr) możliwość zawalenia się.
Ocena obiektu została dokonana pod kątem art. 5 prawa budowlanego. Sporządzona w lutym 2013 r. przez A. J. opinia techniczna jest niewiarygodna, gdyż nie zawiera obliczeń i rysunków konstrukcyjnych budynku, nie uwzględnia biegnącej ok. 1,5 m – 3 m od niego linii elektrycznej oraz lokalizacji obiektu w odległości 0,5 -10 m od granicy działki budowlanej nr [...] w H. Doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z przepisami na podstawie art. 40 prawa budowlanego jest więc niemożliwe, gdyż wiązałoby się z rozbiórką przedmiotowego obiektu z uwagi na konieczność wykonania fundamentów pod ewentualną ścianę przeciwpożarową.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył E. K., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 7 i 77 kpa poprzez nieuzasadnioną odmowę wiarygodności przedłożonej przez inwestora opinii technicznej, poprzez zaniechanie ustalenia, w jakiej odległości od granicy działki [...] znajdował się przedmiotowy obiekt w chwili zakończenia budowy, w sytuacji gdy granice działek [...] uległy zmianie wskutek konstytutywnego orzeczenia sądu z dnia 22 lutego 2005 r. (sygn. akt. Ns [...] SR w N. S.); poprzez brak ustalenia, jakie konkretne i realne zagrożenie dla ludzi lub mienia stwarza przedmiotowy obiekt, w sytuacji gdy istnienie takiego zagrożenia jest niezbędne dla nakazania rozbiórki obiektu budowlanego;
- art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przepis ten stanowi podstawę do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego pomimo braku konkretnego i realnego zagrożenia ludzi lub mienia stwarzanego przez przedmiotowy obiekt;
Zarzucono nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, iż kamienie położone na rogach obiektu położonego na działce nr [...] stanowią fundament, nie zaś podstawę budynku, oraz na przyjęciu, iż przedmiotowy obiekt budowlany jest nierozbieralny, a w konsekwencji, iż obiekt usytuowany na działce nr [...] nie jest obiektem tymczasowym.
Mając na uwadze powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z dnia 23 maja 2017 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:
W sprawie istnieją odmienne wersje dotyczące daty realizacji przedmiotowego obiektu. Z przeprowadzonego dodatkowego postępowania wyjaśniającego wynika, że przedmiotowy budynek powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r. Organ I instancji prawidłowo uznał za wiarygodne (potwierdzające powyższą tezę) zeznania świadków: P. N., Z. P. oraz wyjaśnienia stron postępowania tj. E. Z., E. K.. Zeznania i wyjaśnienia są spójne, logiczne i korespondują ze sobą. Podzielić należy też argumentację organu I instancji w kwestii odmowy wiarygodności mapie sporządzonej przez B. W.. Odnosząc się zaś do dokumentacji fotograficznej przesłanej za pismem Głównego Geodety Kraju z dnia 18 lutego 2015r. stwierdzić należy, że obejmuje ona zdjęcia wg stanu na rok 1987 (kiedy budynek nie istniał) oraz na dzień 17 września 1997r. (kiedy budynek był już wybudowany). Brak jest możliwości ustalenia, w oparciu o powyższy dokument, konkretnej daty realizacji obiektu, która to przesądzałaby o zastosowaniu przepisów właściwej ustawy Prawo budowlane. Poza wyjaśnieniami A. O., w aktach sprawy nie zalegają jednoznaczne dowody, w oparciu o które można by przyjąć że budynek został wybudowany po dniu 31 grudnia 1994 r.
Obowiązkiem organów nadzoru budowlanego na tym etapie postępowania jest ustalenie, czy przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dopuszczają tego typu zabudowę na danym terenie, a jeżeli tak, czy wzniesiony obiekt powoduje zagrożenie dla ludzi lub mienia, bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Działka nr [...] położona jest na obszarze oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy N. z dnia 30 października 2003 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. 160 z późn. zm.) symbolem: "[...]" (teren koncentracji zabudowy mieszkaniowej), a realizacja budynku na jej obszarze jest zgodna z zapisami MPZP (k: 18-27 akt PINB).
Organ I instancji zaniechał zbadania czy w dacie budowy budynek spełniał wymagania zawarte m.in. w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Powoływanie się w tym względzie na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r., Nr 75 poz. 690) jest niewłaściwe. Dla dokonania powyższej oceny istotny jest przebieg granic z daty budowy obiektu. Jednakże naruszenie przepisów w/w rozporządzenia nie jest jedyną i wystarczającą przesłanką do orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowalne z 1974 r. Nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Ustawodawca wymaga jeszcze, aby tak wybudowany obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Samo naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków od granicy i sąsiedniej zabudowy nie może być bowiem utożsamiane z "niebezpieczeństwem", które automatycznie skutkuje rozbiórką.
Wątpliwości budzi również uzasadnienie rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczące braku możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami w oparciu o art. 40 ustawy z 1974 r. Samo stwierdzenie, że budowa obiektu w pobliżu granicy oraz drewniana konstrukcja, a także położenie w pobliżu linii energetycznej stwarza zagrożenie pożarowe jest niewystarczające. Również brak solidnego fundamentu, który w razie porywistych wiatrów może spowodować zawalenie się budynku, nie uzasadnia nakazu rozbiórki budynku. Istnieją bowiem rozwiązania techniczne, technologiczne i konstrukcyjne, które prawdopodobnie mogłyby umożliwić istnienie takiego obiektu. Nadto, przeprowadzając oględziny w terenie w dniu 9 stycznia 2013 r. organ stwierdził, że przedmiotowy obiekt znajduje się w dostatecznym stanie technicznym i nie grozi zawaleniem, podobnie w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 5 grudnia 2014 r. organ uznał, że przedmiotowy obiekt znajduje się w dostatecznym stanie technicznym.
Na aprobatę zasługuje stanowisko organu I instancji dotyczące opinii technicznej autorstwa arch. A. J.. Opinia ta jest niepełna, nierzetelna oraz wewnętrznie sprzeczna. Organ zaniechał jednak wyjaśnienia przyczyn sporządzenia opinii o takiej właśnie treści; nie wezwał też Inwestora czy autora opinii do jej uzupełnienia. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji winien więc zobowiązać Inwestora w oparciu o art. 56 ustawy z 1974 r. do przedstawienia kompletnej, rzetelnej ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowego budynku, określającej sposób i prawidłowość wykonania robót budowlanych wraz ze wskazaniem zmian i przeróbek jakich należy dokonać w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Dopiero w oparciu o nową ekspertyzę organ I instancji, po jej weryfikacji winien podjąć decyzję, w której rozstrzygnie o sposobie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 lub art. 40 ustawy z 1974 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie A. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 7, 9, 77, art. 104 w związku z art. 107 § 1 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, że badanie decyzji zgodności z normami rozporządzenia wykonawczego uwzględnia interes właściciela działki sąsiedniej oraz poprzez pominięcie braku możliwości zabudowy nieruchomości skarżącego, jak również poprzez przyjęcie, że ocena powołana w decyzji [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego wyklucza utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
- art. 7, 9, 77, art. 77 oraz art. 104 w związku z art. 107 § 1 kpa poprzez błędną wykładnię oraz pominięcie okoliczności faktycznych i zgromadzonych w sprawie dowodów i uchylenie decyzji organu I instancji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie inwestor zignorował obowiązek posiadania pozwolenia na budowę i pominął interes prawny skarżącego, jako właściciela działki sąsiedniej;
- art. 37 obowiązującego wówczas prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że zachodzą przesłanki do legalizacji samowoli budowlanej, co było wynikiem błędnego ustalenia stanu faktycznego.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego.
Skarżący podniósł skarżący, że decyzja [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego nie jest zgodna z prawem, gdyż przebieg granicy był znany inwestorowi wobec istniejącego od ponad stu lat płotu oraz wg znaków granicznych zgodnych z granicą katastralna wprowadzona jeszcze w 1874 r. podczas zakładania wykazów hipotecznych w oparciu o mapy katastralne. Przedstawione przez inwestora dokumenty sądowe i mapy jedynie potwierdzają stan prawny granic, co nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Gdyby budynek inwentarski był usytuowany w prawidłowej odległości, to wówczas immisje nie czyniłyby szkód, których nie tamuje wykonanie odwodnienia budowli.
Nadto wedle skarżącego wobec bezsporności faktu, iż według planu przestrzennego N. teren ten jest objęty symbolem [...], czyli koncentracji zabudowy mieszkaniowej, dla realizacji różnych form mieszkalnictwa, nieuciążliwych usług i drobnego rzemiosła, do których nie można zaliczyć przedmiotowego obiektu, nie było zasadnym odniesienie się w skarżonej decyzji do badania budowli pod kątem zgodności z normami rozporządzenia wykonawczego z 1980 r. Tymczasem aktualne są przesłanki negatywne legalizacji wynikające z art. 37 prawa budowlanego. Organy Nadzoru Budowlanego winny więc ustalić ponownie przeznaczenie i warunki zabudowy terenu, na którym zlokalizowany jest obiekt oraz uwzględnić okoliczność, że na mapce obiektu odnotowane jest, że jego ściany usytuowane są w odległości ok. 1 m od ogrodzenia, zaś połać przybliża obiekt do granicy działki skarżącego o około pół metra. Okoliczności te zostały bowiem pominięte przy analizie materiału dowodowego przez organ II instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.
Zaskarżona do Sądu decyzja jest decyzją kasacyjną, nie rozstrzyga więc merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Decyzja taka nie stanowi bezpośredniej konsekwencji stosowania norm prawa materialnego, a wydawana jest na podstawie przepisu formalnego tj. art. 138 § 2 kpa. Podjęcie takiej decyzji poprzedzone być musi oceną dokonywaną w kontekście przesłanek cytowanego przepisu, a więc zmierzającą do ustalenia czy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na to pytanie możliwe jest tylko przy uwzględnieniu treści właściwych norm prawa materialnego dotyczących istoty rozpoznawanej sprawy. Błąd organu odwoławczego co do prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie może prowadzić do fałszywych wniosków co do zakresu koniecznych jeszcze ustaleń.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy organy przyjęły prawidłowe materialnoprawne podstawy. Sąd nie dostrzega błędu w ocenie materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995 r., do tego zakresu postepowania zresztą zarzutów nie skierowano. Konsekwencją tego ustalenia jest konieczność odniesienia okoliczności sprawy do przesłanek określonych przepisem art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". Wystąpienie przesłanek określonych w jednym z powyższych punktów determinuje konieczność orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Niewątpliwe jest, że w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie realizacji inwestycji, przedmiotowy obiekt miał charakter tymczasowego obiektu budowlanego, dla wzniesienia którego wymagane było pozwolenie na budowę. Także i w tym zakresie organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia, a jego wnioski są zgodne zarówno przepisami ustawy z 24 października 1974 r., jak i przepisami wykonawczymi: rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 29 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (§ 19 i § 9 ust. 1) oraz § 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki.
Prawidłowo organy wykluczyły przesłankę wymieniona w art. 37 jako pierwszą ustalając, że obiekt znajduje się na terenie, na którym - zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym – nie ma zakazu tego rodzaju zabudowy (teren nie jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę). Organy poddały analizie zapisy aktualnie obowiązujące miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i z analizy tej wyprowadziły poprawne wnioski. Teren oznaczony w planie symbolem [...] to teren koncentracji zabudowy mieszkaniowej, przeznaczony realizacji różnych form mieszkalnictwa, nieuciążliwych usług i drobnego rzemiosła. Dopuszcza się w nim realizację obiektów i urządzeń związanych z działalnością rzemieślniczą i inną działalnością gospodarczą pod warunkiem ograniczenia uciążliwości. Wbrew zarzutowi skargi żadną miarą nie można stwierdzić, aby lokalizacja przedmiotowego obiektu była sprzeczna z cytowanymi zapisami planu.
Przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji była konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie drugiej przesłanki z art. 37 ust. 1.
Hipoteza przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. dotyczy sytuacji, w których obiekty budowlane zostały wybudowane niezgodnie z przepisami. Ta "niezgodność z przepisami" nie ogranicza się tylko do budowy bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, lecz obejmuje także każde inne naruszenie prawa. Ustawodawca założył, że każde naruszenie przepisów, także technicznych, dotyczących usytuowania obiektu, otwierać będzie drogę do badania istnienia dalszych przesłanek powodujących konieczność nakazania rozbiórki. Oznacza to, że samo stwierdzenie, że obiekt został urządzony samowolnie i nawet z naruszeniem przepisów technicznych nie jest jeszcze wystarczające dla zastosowania sankcji regulowanej w dalszej części omawianego przepisu. Konieczne jest bowiem wykazanie, że stwierdzone naruszenie przepisów rzeczywiście, a nie tylko hipotetycznie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Przepisy budowlane, mające charakter techniczny, wprowadzają pewne reguły, których przestrzeganie prawodawca uznaje za równoznaczne z prawidłowością wykonanych (wykonywanych) robót budowlanych. Z nieprzestrzeganiem takich przepisów ustawodawca może wiązać różnorakie skutki. Skutkiem takim, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. może być nakaz rozbiórki obiektu, warunkowany jednak wykazaniem związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisu a powstałym zagrożeniem czy też kwalifikowanym pogorszeniem warunków. Nakaz rozbiórki, jako sankcja najdalej ingerująca w prawa właścicielskie, winien być stosowany w sytuacjach, w których opisana przesłanka bez wątpienia zostanie wykazana i po wykluczeniu wszelkich możliwości naprawczych. Organ I instancji po ten środek sięgnął zaś zbyt pochopnie, co prawidłowo wskazał organ odwoławczy.
W sprawie rzeczywiście wymaga wyjaśnienia czy w czasie realizacji budowy usytuowanie obiektu odpowiadało przepisom regulującym odległości budynków od granic. W aktach sprawy znajduje się materiał związany z toczącym się postępowaniem rozgraniczeniowym, z którego zdaje się wynikać, że granica ewidencyjna uległa już po wzniesieniu przedmiotowego obiektu, przesunięciu. T. okoliczności organ I instancji nie wyjaśnił i nie ocenił. Organ poddał krytyce opinię rzeczoznawcy A. J., ale wcześniej nie podjął nawet próby jej uzupełnienia czy dalszego wyjaśnienia.
Ostatecznie stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 kpa: sprawa rzeczywiście wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części – w zakresie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2.
Z tego powodu skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ppsa, należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło