II SA/Kr 931/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 10 czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 18 września 2015r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję MWINB z dnia 10 czerwca 2015r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosi, iż ma trudna sytuacje finansową. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż strona utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2 500 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 100 m2 o wartości ok. 200 000 zł. Wnioskodawczyni wykazuje ponadto 50 000 zł oszczędności , wierzytelności o wartości 500 zł oraz samochód osobowy. Jako koszty, zobowiązania oraz stałe wydatki skarżąca podaje : kredyt 500 zł, koszt miesięczny mieszkania 1200 zł, media 400 zł oraz ubezpieczenie 200 zł. Łącznie zatem miesięczne zobowiązania skarżącej wynoszą 2300 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, wnioskodawczyni nie wykazała w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem orzekającego, w obecnej sytuacji majątkowej skarżącej, biorąc pod uwagę fakt, iż posiada ona stały dochód w wysokości 2500 zł, oszczędności w wysokości 50 000 zł - a zatem znacznie przekraczające wysokość należnych na obecnym etapie postepowania kosztów sadowych, samochód , a także majątek - jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżąca wnosząc skargę do Sądu musi się liczyć z tym , iż będzie zobligowana do uiszczania stosownych należnych kosztów sądowych, a zatem winna w planowaniu swojego budżetu domowego przewidzieć również środki finansowe na ten cel. Posiadanie zaś majątku ( w szczególności domu jednorodzinnego, mieszkania czy gruntu ) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, szczególnie w całości, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. Absolutnie nie bez znaczenia pozostaje – jak wspomniano - fakt posiadania znacznych oszczędności ( 50 000 zł )– nie można zatem uznać, iż skarżąca nie posiada środków finansowych aby uiścić należne koszty sądowe. Ponadto wykazany przez skarżącą kredyt, i sam fakt spłaty miesięcznych rat nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte bowiem przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, orzekający uznał, iż skarżąca również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ewentualnego kwalifikowanego zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle dokumentów znajdujących się z aktach sprawy, zdaniem orzekającego, okoliczności te nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i uwiarygodnione. W tym miejscu należy także podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadająca wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134, a także w art. 140 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).