II SA/Kr 936/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D., I. K., H. S. na postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2020 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącym kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowieniem nr [...] z dnia 3 czerwca 2020 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. – Powiat Grodzki, działając na podstawie art. 168d § 1 i 2 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej u.p.e.a.) orzekł o nałożeniu na H. S. kary pieniężnej za nieudzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Postanowienie zawierało pouczenie, że nie przysługuje na nie zażalenie, zobowiązanemu przysługuje natomiast prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Pismem z dnia 3 lipca 2020 r. H. S., J. D. i I. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na akt lub czynność (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonym – zasadniczo – w art. 3 § 2 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 29 października 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), która na mocy art. 25 ustawy nie ma w niniejszej sprawie zastosowania) wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z kolei art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl § 2 tego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a., który w dacie orzekania miał następujące brzmienie: "§ 1. Na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości 3800 zł." W żadnym z pozostałych trzech paragrafów tego przepisu nie przewidziano możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie § 1 zażaleniem. Możliwość wniesienia zażalenia została z kolei przewidziana w art. 168e § 6 – który w § 1 stanowi o nałożeniu kary na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego – zgodnie z którym: "Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie". Systematyka omawianych przepisów może sugerować, że zażalenie można wnieść wyłącznie na postanowienie nakładające karę pieniężną przewidzianą w art. 168e § 1, jednak taka interpretacja pozbawiałby osobę, na którą nałożono na podstawie tego przepisu karę pieniężną możliwości jakiejkolwiek kontroli postanowienia – zarówno instancyjnej, jak i sądowej. Byłoby to sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ("Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd") oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP ("Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw"). Dlatego też należało w sprawie zastosować wykładnię systemową i celowościową i przyjąć, że § 6 art. 168e u.p.e.a. ma zastosowanie również do kary nakładanej na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a. – czyli do sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie. Pogląd taki prezentowany jest w orzecznictwie (por. postanowienia WSA z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 496/20 oraz z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 572/20), jak również w doktrynie (por. P. Starzyński [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 168(d)). Warto również nadmienić, że wspomniana już ustawa z dnia 29 października 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. znowelizowała przepisy dotyczące wymierzania kar porządkowych, jednoznacznie stanowiąc w art. 168eb § 2, że na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej (o której mowa w art. 168d i art. 168e) przysługuje zażalenie. Jak można przeczytać w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (druk 3653) "Wprowadzane przepisy stanowią odpowiednik przepisów uchylanych w art. 168e § 4 i 6 ustawy." Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie ma więc już żadnych wątpliwości co do możliwości zaskarżenia postanowienia o założeniu kary porządkowej za odmowę udzielenia informacji. Dla porządku dodać należy, że zgodnie z art. 112 k.p.a. (mającym na mocy art. 18 u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym) błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W niniejszej sprawie termin do wniesienia zażalenia minął, jednakże błędne pouczenie w postanowieniu co do środka zaskarżenia będzie stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Dniem ustania przyczyny uchybienia terminu w okolicznościach sprawy będzie dzień doręczenia skarżącym niniejszego postanowienia. Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, że nawet gdyby uznać, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie przysługiwało na nie zażalenie, to taki stan rzeczy, w kontekście zacytowanego brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., również oznaczałby konieczność odrzucenia skargi, jako nie objętej zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. W związku z powyższym, wobec nie wyczerpania środków zaskarżenia (wniesienie zażalenia) niniejsza skarga podlega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy. O zwrocie wpisu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia.