II SA/Kr 94/03

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie : AWSA Wojciech Jakimowicz WSA Krystyna Daniel Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 grudnia 2002 r. Nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Pismem datowanym na dzień [....] października 2002r. A.C. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 2 x 55 zł tzn. 110 zł na przejazdy do K. i wyżywienie (posiłek) w dniach [....] i [....] listopada 2002r. ze względu na wyznaczone w tych dniach terminy rozpraw w Naczelnym Sądzie Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w K. Jak to uzasadnił skarżący są to dla niego bardzo ważne sprawy, a ma on niezbywalne prawo osobistego reprezentowania swoich interesów prawnych i faktycznych. Z przeprowadzonej następnie w dniu [....] .10.2002r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną i dwójką dzieci w jednym mieszkaniu. Jednak z żoną (która wraz z dziećmi zajmuje osobne pomieszczenie) pozostaje w faktycznej separacji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pozostaje na własnym utrzymaniu). Skarżący jest bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy od [....] .07.1996r. (od [....] .01.1998r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych). Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia 6 listopada 2002r., nr [....] odmówił przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w kwocie 110 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów podróży do NSA do K. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe a środki MOPR w K. na zadania własne są bardzo ograniczone. Skarżący odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. powołując się na art.2, 7, 8, 9, 30, 32, 38, 45, 67, 91 i 188 pkt 4 Konstytucji RP w związku z art.6, 9, 10 i 13 Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie dnia 18.10.1961 r. (Dz.U. z 1999r., nr 8, poz.67) oraz subsydiarnie na art.2, 4, 16, 32, 41 i następne ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej. W swoim odwołaniu skarżący zarzuca, iż odmowa udzielenia pomocy jest kolejnym przykładem dramatycznego łamania jego praw obywatelskich, prawa do wymiaru sprawiedliwości, do równości i do godności. ,Jest bezwzględnym wykorzystywaniem przewagi instytucjonalnej (...). Podnoszenie przez stronę przeciwną, że stawiennictwo przed Sądem nie jest obowiązkowe etc... jest naigrywaniem się ze mnie i z moich praw podmiotowych: odmawia się mnie nawet prawa do rozeznania co jest dla mnie najważniejsze." W konsekwencji skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania odwoławczego zgodnie z kpa i rozpatrzenia sprawy na jawnej rozprawie administracyjnej z jego udziałem. Zaznacza, że rzekomy brak środków finansowych MOPR w K. jest kłamstwem. Decyzją z dnia 18 grudnia 2002r., nr SKO [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazano, iż skarżący nie jest pozostawiony bez wsparcia finansowego. Chociaż sprawy toczące się przed NSA OZ w K. są ważne dla skarżącego, to samo stawiennictwo przed Sądem nie jest obowiązkowe, a system sądownictwa administracyjnego zapewnia prawidłowe rozpatrzenie sprawy także bez osobistego udziału w rozprawie. Dlatego też, mając na uwadze, iż średni zasiłek celowy w listopadzie 2002r. innym świadczeniobiorcom wynosił ok. 70 zł odmówiono przyznania wnioskowanego zasiłku. "Kolegium zwraca także stronie uwagę, że w związku z wniesieniem przez niego bardzo wielu skarg do NSA, nie może oczekiwać, że otrzyma ze środków pomocy społecznej fundusze na udział w rozprawach, gdyż koszty te przewyższyłyby i to wielokrotnie wysokość świadczeń jakie na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb otrzymuje z pomocy społecznej." Nie znaleziono także podstaw do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 grudnia 2002r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.C. . W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO w K. Zarzuca, iż zaskarżoną decyzję podjęto na posiedzeniu niejawnym bez wysłuchania go, bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego odwoławczego przewidzianego k.p.a. i bezprawnie pozbawiono go prawa do wymiaru sprawiedliwości "tym samym sankcjonując bezprawne praktyki Dyrekcji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. odnośnie nieudzielania mnie zasiłku." Dlatego wnosi o rozpatrzenie sprawy co do istoty i uchylenie zaskarżonej decyzji Jako błędnej merytorycznie oraz wydanej bez przeprowadzenia postępowania odwoławczego przewidzianego w KPA", uznanie jego prawa do wymiaru sprawiedliwości przed NSA OZ w K. poprzez wzięcie udziału w rozprawie oraz do osobistego reprezentowania jego interesu prawnego i faktycznego, napiętnowania postawy obydwu organów władzy publicznej. Żąda także przesłania stosownej sygnalizacji do Prezesa Rady Ministrów jako organu nadzoru o sposobie załatwiania jego spraw. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 grudnia 2002r., nr [....] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazany przez wnioskodawcę cel. Zgodnie z brzmieniem art.32 ust. l ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00). Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. l ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art.13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej. Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie osiągnął żadnego dochodu w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku 461 zł. Okoliczność ta umożliwia rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01). Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony -możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż odmowa przyznania zasiłku celowego jest nieuzasadniona w stosunku do jego potrzeb i oczekiwań - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.). Stanowczo poza tą granicą leży żądanie skarżącego przyznania z zakresu pomocy społecznej zasiłku na pokrycie kosztów jego przejazdu do K. na rozprawę sądową. Pokrycie kosztów dojazdu na rozprawę sądową, w której uczestnictwo skarżącego nie jest obowiązkowe, nawet jeżeli dotyczy ona jego interesów prawnych, nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, o którym mowa w art.32 ustawy z 1990r. o pomocy społecznej. Zatem refundacja kosztów dojazdu na rozprawę sądową, w której stawiennictwo skarżącego nie jest obowiązkowe, nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego była uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono ojej oddaleniu.