II SA/Kr 94/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Ewa Rynczak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2010 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Wojewody z dnia 13 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S.K. kwotę 200 / dwieście / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...].08.2009 r., (znak: [...]) Starosta K. działając na podstawie art. 73 ust 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm. zwaną dalej ustawą reformującą), art. 129 ust 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 póz. 2603 z późn. zm.) odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz S.K. za nieruchomość oznaczoną jako parcela katastralna l.kat. 1 o pow. 0,0693 ha, b. gm. kat. B. obj.[...] , wchodzącej w skład działki nr 2 o pow. 0,5416 ha, poł. w obr. [...] . ewid. P. , m. K. stanowiącej w dniu 31.12.1998 r., własność A. "[...]" w K. , przejętej z mocy z mocy prawa z dniem 1.01. 1999 r. przez Gminę K. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...].08.2007 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...].06.2008 r. W uzasadnieniu podniesiono co następuje. 1. Pismem z dnia 8.07. 2002 r. S.K. wystąpił do Urzędu Miasta K. z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela katastralna Ikat. 1 o pow. 0,0693 ha, wchodzącą w skład działki nr 2 poł. w obr [...]. ewid. P. , m. K. , zajęta pod drogę gminna - ul. [...] w K. 2. W związku z wyłączeniem Prezydent Miasta K. od rozpoznania sprawy, postanowieniem z dnia [...].06. 2009 r., Wojewoda wyznaczył Starostę do załatwienia przedmiotowej sprawy. 3. Zgodnie z wpisami ujawnionymi w księdze wieczystej KW [...] właścicielem parceli katastralnej Ikat. 1 o pow. 0,0693 ha, b. gm. kat. B. wg stanu na dzień 31.12.1998 r., była w całości A. "[...]" w K. 4. Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...].07. 2002 r., własność przedmiotowej nieruchomości nabył S.K. , prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej [...] , w dniu 11.09. 2002 r. 5. Wojewoda decyzją z dnia [...].08.2007 r., (znak: [...] ), sprostowaną postanowieniem z dnia [...]06. 2008 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. przez Gminę K. własności przedmiotowej nieruchomości. Aktualnie nieruchomość objęta jest księgą wieczystą [...] i stanowi własność Gminy K. 6. Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 ustawy reformującej nieruchomości pozostające w dniu 31.12. 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1.01.1999 r., stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Stosownie do ust. 4 art. 73 ustawy odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony od 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Przejście własności nieruchomości, na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, następuje za odszkodowaniem dla byłych właścicieli, ustalonym - na wniosek byłego właściciela, który utracił prawo własności tej nieruchomości z dniem 1.01.1999 r. Odszkodowanie przysługuje więc właścicielowi nieruchomości, który utracił prawo własności w dniu 1.01.1999 r., i który zgodnie z zapisem art. 73 ust. 4 w okresie od dnia 1.01.2001 r. do dnia 31.12. 2005 r., złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. 7. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 31.12.1998 r., stanowiła w całości własność A. "[...]" w K. Nabycie przez S.K. w drodze umowy sprzedaży zawartej po dniu 1.01.1999 r., prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie uprawnia go do uzyskania odszkodowania. Odszkodowanie przysługuje właścicielowi nieruchomości, który utracił prawo własności w dniu 1.01. 1999 r. i który od dnia 1.01. 2001 r. do dnia 31.12. 2005 r. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. S.K. stał się właścicielem przedmiotowej parceli po dniu 31.12.1998 r. Wobec powyższego nie jest on osobą w stosunku do, której zaistniał skutek prawny polegający na utracie własności w/w działki z dniem 1.01.1999 r. Odwołanie S.K. nie zostało uwzględnione i Wojewoda decyzją z dnia [...].11.2009r. (znak: [...] ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda w uzasadnieniu podtrzymał stanowisko i ustalenia organu l instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył S.K. i zarzucając 1.naruszenie art. 73 ust. 4 ustawy reformującej przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie art. 1 ust. 1, art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie; 3. naruszenie 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzająca ja decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania a ponadto o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie w sprawie l OPS 3/09, od którego rozstrzygnięcia zależy wynik niniejszego postępowania w uzasadnieniu podniósł co następuje. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniosło o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na wstępie należy podnieść, że przepis art. 73 ustawy reformującej budził od samego początku swego obowiązywania szereg wątpliwości. Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia 15.09. 2009 r. (sygn.akt P 33/07) uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy reformującej w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten aczkolwiek przesądził o zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy reformującej nie wykluczył możliwości jego wykładni w kierunku, że w pewnym określonych sytuacjach osoba, która po dniu 31.12.1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31.12. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej może skutecznie domagać się odszkodowania. Sąd w składzie orzekającym w całości podziela wywód zawarty w wyroku 7 sędziów NSA z dnia 11.01.2010 r., sygn.akt l O PS 3/9, który stanął na stanowisku, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy reformującej może być także osoba, która po dniu 31.12.1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Przypomnieć należy fragmenty uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.01.2010 r. W art. 73 ust. 4 ustawy w związku z ust. 1 tego artykułu niewątpliwie co do zasady chodzi o właściciela nieruchomości z dnia 31.12. 1998 r. Ale jest to zasada i w sytuacjach zwykłych - najczęściej występujących - dotyczy to wprost bezpośrednio tego byłego właściciela. Jednakże nie powinno budzić wątpliwości, że tym występującym o odszkodowanie właścicielem nieruchomości będą także jego spadkobiercy, w razie otwarcia spadku przed dniem 31.12.2005 r., i złożenia przez nich wniosku przed tą datą gdyż nie ma żadnej normy prawnej w obowiązującym systemie prawa, która wykluczałaby prawo do odszkodowania (art. 73 ust. 1), czy prawo do żądania jego ustalenia i wypłacenia (art. 73 ust. 4 zdanie ostatnie) z masy spadkowej. Jest to niewątpliwie prawo majątkowe także w rozumieniu prawa cywilnego, w tym spadkowego (aktywa, bo ściśle związane z utratą własności nieruchomości), choć bezpośrednio związane z prawem publicznym i jako takie mające postać (formę) żądania administracyjnoprawnego, dochodzonego na drodze administracyjnej. Zatem przez właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 w zw. z ust. 1 oraz w zw. z przepisami Kodeksu cywilnego o spadkobraniu, niewątpliwie rozumieć należy także spadkobierców osoby, która utraciła własność nieruchomości, jeśli otwarcie spadku nastąpiło przed datą wygaśnięcia tego prawa. Nie jest więc zawsze tak, że z uwagi na "jednoznaczną" treść przepisu art. 73 ust. 4, tylko osoba, będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. jest legitymowaną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania. W niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mieli świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do tej nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. Zatem dopóki nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, nie można pozbawić tych "nowych wieczystoksięgowych właścicieli" (tj. osób ujawnionych w księdze wieczystej jako ich właściciele), jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, tj. podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie - wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania. Właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W dniu 31.12.1998 r., właścicielem przedmiotowej nieruchomości była w całości A. "[...]" w K. , którą umową w formie aktu notarialnego z dnia 31.07. 2002 r., zbyła na rzecz skarżącego S.K. , i prawo własności skarżącego ujawnione zostało w księdze wieczystej [...], w dniu 11.09. 2002 r. Pismem z dnia 8.07. 2002 r., S.K. wystąpił do Urzędu Miasta K. z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego i wypłatę odszkodowania. Dopiero decyzją z dnia [...] .08.2007 r., Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r., przez Gminę K. własności przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze wyżej przytoczone wywody - wniosek skarżącego o wypłatę odszkodowania należy uznać za uzasadniony. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, naruszają prawo materialne, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "a" oraz art.135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.