II SA/Kr 941/17

Straszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2017r. znak. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 4 kwietnia 2018r. skarżący złożył wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie oddalającego skargę na postanowienie SKO w [...] z dnia 28 kwietnia 2017r. Skarżący domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia stosownej skargi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z uwagi na niskie dochody z tytułu pomocy ze strony MOPS, brak pracy, brak stałego dochodu, ubóstwo. Podnosi, iż jest osobą niepełnosprawną, posiada jedynie na zasadach współwłasności z siostrą stary , drewniany dom do kapitalnego remontu. Z siostrą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa, opiekuje się ona niepełnosprawnym dzieckiem. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z pomocy ze strony MOPS w [...] w formie zasiłku [...] oraz [...] np. [...]. Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż posiada on na zasadach współwłasności nieruchomość – 80 letni stary dom , drewniany o pow. 40 m2. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Wszelkie koszty utrzymania pokrywa z otrzymywanego z pomocy społecznej zasiłku. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu – szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjny. T. K. uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada środków na pokrycie tych kosztów w zainicjowanym postępowaniu. Sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy nie jest łatwa. Jest on osobą niepełnosprawną, a często brakuje mu środków finansowych na zakup lekarstw. Jedynym źródłem utrzymania strony są zasiłki z pomocy społecznej: [...] i [...] ( skarżący przedstawia również decyzje Prezydenta Miasta [...] o przyznaniu mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na [...] ; patrz - akta sprawy II SA/Kr 521/16 ). Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Dom, w którym zamieszkuje wymaga przeprowadzenia prac remontowych, na które go nie stać. Brakuje umeblowania i podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość obecnych dochodów otrzymywanych z pomocy społecznej, zwyczajowe koszty utrzymania, niepełnosprawność, brak majątku, który nie służyłby zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, mieszkaniowych a mógłby przynosić pożytki - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie mu pomocy w formie ustanowienia pełnomocnika. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać radcę prawnego czy adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, to sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270).