II SA/Kr 942/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 13 kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 18 września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 2 października 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego N. z dnia [...] kwietnia 2010 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowe wynosi [...] zł. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzą dom o pow. 70 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 3,6 ha. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż jest osobą w podeszłym wieku. Mieszka samotnie w starej góralskiej chacie. Podstawowym źródłem dochodu jest świadczenie rentowe. Ze względu na stan zdrowia nie zajmuje się gospodarstwem rolnym. Skromne dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności. Uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł ( praktycznie stanowi równowartość pobieranego w miesiącu świadczenia) przekracza możliwości finansowe skarżącej. Nie jest w stanie ponieść takiego wydatku bez znaczącego uszczerbku dla swego utrzymania. W piśmie z dnia 2 października 2010 r. uzupełniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca wyjaśniła, iż w 2004 r. przekazała ziemie synowi w bezpłatne użytkowanie. Do pisma dołączyła kserokopię ostatniego odcinka pobieranego świadczenia rentowego, rachunku za usługi telekomunikacyjne na kwotę 42,78 zł, kserokopię rachunku za energię elektryczną w wysokości 133,81 zł oraz kserokopię rachunku za lekarstwa na kwotę 61,64 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny . Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku ( jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ). Zdaniem sądu skarżąca nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów. Skarżąca posiada stałe źródło dochodów, bez obciążeń. Jak wynika z przedstawionych przez skarżącą wyjaśnień, gospodarstwo rolne o areale 3,6 ha przekazała synowi J.K. w bezpłatne użytkowanie. Jak wynika z przedstawionych dokumentów syn skarżącej mieszka wraz z nią pod adresem [...]. Mimo tego skarżąca nie uwzględniła go w kręgu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Trudno bowiem uwierzyć, iż syn, któremu matka przekazał całe gospodarstwo domowe, i który zamieszkuje warz z nią pozwala, aby za wskazana we wniosku pieniądze sama utrzymywała się nie uzyskując od niego żadnej pomocy. Skarżąca jako jedyne miesięczne obciążenie przedstawi opłatę za energię elektryczną, tymczasem prawidłowo funkcjonujące gospodarstwo wymaga ogrzewania, poboru wody, wywozu nieczystości. Kto więc opłaca pozostałe rachunki? Jaka jest ich wysokość ? Skarżąca nie wyjaśnia. Można więc przyjąć, że dzieje się tak ponieważ ich wysokość znacznie przekracza jej miesięczny dochód, albo opłaca je inny członek wspólnego gospodarstwa domowego, nie ujawniony we wniosku. Ponadto Sąd pragnie zwrócić uwagę, że skoro skarżąca oddała synowi w bezpłatne użytkowanie swoje gospodarstwo, przynoszące określone korzyści majątkowe, to należy oczekiwać, iż w ramach rekompensaty poniesie on część obciążeń związanych z toczącym się postępowaniem. Trudno sobie bowiem wyobrazić, aby w zaistniałej sytuacji przerzucać ciężar kosztów sądowych na Skarb Państwa. Dobrowolne, nieodpłatne wyzbycie się majątku zamiast oddanie go w dzierżawę z określonym miesięcznym czynszem lub jego sprzedaż, nie może stanowić przesłanki do ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w żadnym zakresie. Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach : z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).