II SA/Kr 947/11
WyrokWSA w Krakowie2011-10-13
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Ewa Rynczak, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele budowy osiedla mieszkaniowego, na której wykonano infrastrukturę techniczną (podziemną i nadziemną) oraz budynki mieszkalne, może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli na samej działce nie powstał budynek mieszkalny, ale infrastruktura ta zasila sąsiednie budynki mieszkalne zrealizowane w terminie?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona na cel budowy osiedla mieszkaniowego nie może być uznana za zbędną, jeżeli cel ten został zrealizowany w terminach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami (7 lub 10 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej), nawet jeśli na samej wywłaszczonej działce nie powstał budynek mieszkalny, ale wykonano niezbędną infrastrukturę osiedlową (podziemną i nadziemną) zasilającą sąsiednie budynki mieszkalne.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się zwrotu części działki nr 1, która stanowiła część wywłaszczonej działki nr 2, przeznaczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Organ odmówił zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę budynków mieszkalnych i niezbędnej infrastruktury osiedlowej w terminach określonych ustawą. Wnioskodawca zarzucał, że cel nie został zrealizowany, a część nieruchomości jest zbędna. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję odmawiającą zwrotu nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Ewa Rynczak / spr. / NSA Joanna Tuszyńska Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] Starosta K. , działając na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 póz. 651) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku C.K. , A.S. K.S. , T.H. i K.R. , o zwrot nieruchomości, orzekł o odmowie zwrotu części działki nr 1 objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w obr. .[...] m. K. w granicach wywłaszczonej działki nr 2 obr. [...].
Orzekając w w/w sposób organ wskazał, iż jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów (protokoły odbioru i przekazania do użytkowania budynków, pisma podmiotów posiadających sieci lub urządzenia na stanowiącej przedmiot wniosku o zwrot nieruchomości) oraz przeprowadzonych oględzin, dawna działka nr 2 obr.[...] (w chwili obecnej stanowiąca część działki nr 1 nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, który w decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia [...] maja 1976 r. nr [...] został określony jako "budowa osiedla przy ul. [...].
W obszernym uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr 2 obr.[...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 03.05.1976 r. nr [...], na cele budowy osiedla przy ul. [...] zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej m. K. Zarząd Gospodarki Przestrzenne z dnia 08.12.1973 r. znak: [...] Z treści wyżej wymienionej decyzji wynika, że zatwierdza ona plan realizacyjny dogęszczenie w rejonie osiedla "[...]", budynki mieszkalne nr [...] ,[...],[...] ,[...] przy ul. [...] nr [...],[...],[...], przy ul. [...] oraz nr [...],[...],[...]i pawilon przy ul. [...]. Na nieruchomościach objętych wywłaszczeniem, zgodnie z wyżej wymienioną decyzją z dnia [...].12.1973 r. znak: [....] w ramach realizacji dogęszczenia miały być wybudowane cztery budynki mieszkalne, których realizacja przewidziano na III kwartał 1975 r. Podejmowane próby odszukania załącznika do wyżej wskazanej decyzji nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Dokumentu tego poszukiwano w zbiorach archiwalnych: Urzędu Miasta K. pozostających w dyspozycji Wydziału Skarbu Miasta, Wydziału Organizacji i Nadzoru - Referat Archiwum oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego. Odszukano jedynie plan ogólny zagospodarowania -budownictwo mieszkaniowe ul. [...], który jest załącznikiem do decyzji nr [...] z dnia [...].05.1973 r., projekty techniczne inwestycji placów zabaw i placyków gospodarczych oraz zielni - dla obiektu o nazwie "budynki mieszkaniowe nr [...],[...],[...],[...] - ul. [...] os. [...] w K. ". Treść wymienionych dokumentów pozwala na stwierdzenie, iż teren wywłaszczonej działki nr 2 obr. [...] znalazł się w obszarze przeznaczonym pod infrastrukturę osiedla tj. zieleń osiedlową, ciągi piesze, ulicę osiedlową, placyk zabaw i gospodarczy, piaskownicę oraz elementy małej architektury: trzepak, ławki i kosz na odpadki oraz instalacje podziemne niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania projektowanych budynków mieszkalnych tj. sieci: centralnego ogrzewania, gazowej, wodociągowej i wody wysokiego ciśnienia.
Budowa osiedla mieszkaniowego nie ogranicza się tylko do wybudowania wielorodzinnych bloków mieszkaniowych, ale również musi być wykonana infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania takiego osiedla w postaci pawilonów handlowych i usługowych, żłobka, przedszkola oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne i piesze, parkingi, boiska, tereny zielone oraz instalacje podziemne (wodociągi, kable elektryczne, instalacja gazowa, sanitarna, kanały deszczowe).
Powyższe materiały wykorzystano dla dokonania oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] maja 1976 r.. Dodatkowo w przedmiotowej sprawie, pismem z dnia 29 czerwca 2009 r. wystąpiono do Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta K. z prośbą o udzielenie informacji, jakie było przeznaczenie- działki nr 2 obr.[...], w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie jej wywłaszczenia. Z treści odpowiedzi z dnia 17 lipca 2009 r. nr [...] wynika, iż teren ten podlegał ustaleniom planu zatwierdzonego w 1967 r. uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 marca 1967 r. (Dz. U. z 1967 r. Nr 9, póz. 28). Zgodnie z ustaleniami wskazanego wyżej planu teren działki nr 2 obr. [...], znajdował się w przeważającej wschodniej części- w terenie rozproszonej zabudowy jednorodzinnej i ogrodów, przeznaczonych pod zabudowę wielorodzinną, a w koniecznym szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego dla całości terenu - oznaczony symbolem [...] Pozostała niewielka zachodnia część działki znajdowała się w terenach zabudowy jednorodzinnej, przeznaczonej do adaptacji i uzupełnienia na działkach normatywnych obowiązujących dla terenów uzbrojonych a w koniecznym szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego dla całości terenu oznaczony symbolem [...] .
Z dokumentacji doręczonej w dniu 5 sierpnia 2009 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...], która zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i budynków obrębu [...]. ewid.[...] włada działką nr 1 wynika, że decyzją Zarządu Rozbudowy K. z dnia [...] stycznia 1977 r. nr [...] udzielono pozwolenia na budowę dla realizacji budynków mieszkalnych oznaczonych nr [...] ,[...] ,[...] położnych przy ul. [...] w K. Z protokołów odbioru i przekazania do użytków budynków z dnia 7 kwietnia 1978 r., z dnia 31 października 1978 r. i z dnia 8 lutego 1979 r. spisanego z Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" a [...] Przedsiębiorstwem Budowlanym w K. wynika, że roboty budowlane przy realizacji budynków [...] ,[...] ,[...] ,[...] przy ul. [...] zostały wykonane od 07.03.1977 r. do 31.10.1978 r, a decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia [...] maja 1978 r. nr [...] przekazano do użytkowania budynki mieszkalne położne w K. przy ul. [...] wydanej na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...].
Ponadto ustalono, że zieleń wokół budynków nr [...],[...],[...],[..] przy ul. [...] w K. została wykonana siłami własnymi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ". Z rozliczenia z realizowanej inwestycji mieszkaniowej - budynki mieszkalne ul. [...] w K. wynika, że wykonane zostały następujące roboty: budynki mieszkalne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obiekty kubaturowe: stacja trafo i hydrofornia ze stacją trafo, sieć gazowa, sieć kanalizacyjna, sieć centralnego ogrzewania, ulice, dojazdy, miejsca postojowe, ogrodzenie i zieleń.
W dniu 27 października 2006 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami działki nr 2 obr. [...], podczas której stwierdzono, iż jej granicę zachodnią wyznaczało ogrodzenie działki sąsiedniej oznaczonej nr 3 obr. [...]. ewid. P. Objęta wnioskiem o zwrot wywłaszczona działka nr 2 od strony działki nr 3 , stanowiła teren o lekkim nachyleniu w kierunku północno - zachodnim, w części porośnięty trawą, pojedynczymi drzewami i krzewami, na którym usytuowany był element małej architektury tj. trzepak, a w narożniku północno - zachodnim znajdował się zaniedbany żywopłot, za którym znajdowały się ślady upraw ogrodniczych (truskawki, kwiaty, jeden krzew ozdobny - tuja). Na tym terenie w odległości ok. 2 m od granicy z działką nr 3 znajdowała się czynna studnia, pochodząca sprzed daty wywłaszczenia. Dalej w kierunku wschodnim przedmiot roszczenia przebiegał przez ciąg pieszy, który w części posiadał nawierzchnię asfaltową, a w pobliżu bloku nr [...] stanowił schody składające się z 6 stopni wykonanych z płyt chodnikowych ograniczonych krawężnikiem oraz fragment chodnika o szerokości 3,5 płyt chodnikowych wraz z dojściem do bramy wejściowej bloku nr [...]. W dalszej części przedmiot roszczenia stanowił teren porośnięty trawą z nasadzeniami drzew i krzewów liściastych, ozdobnych oraz krzewy iglaste. Od wejścia do bloku nr [...] w kierunku wschodnim przebiegał chodnik o szerokości 3,5 płyt chodnikowych ograniczonych betonowym krawężnikiem. Przy krawędzi chodnika na terenie porośniętym trawą widoczne były 2 zasuwy wodociągowe. W dalszej części teren obejmował część ciągu pieszo - jezdnego o nawierzchni asfaltowej, a zanim usytuowana była lampa oświetleniowa na słupie betonowym, teren porośnięty drzewami i krzewami liściastymi oraz kępkowo trawą. W narożniku północno - wschodnim teren objęty wnioskiem o zwrot obejmował częściowo chodnik z płyt betonowych oraz ciąg pieszo -jezdny o nawierzchni asfaltowej.
W przedmiotowej sprawie dodatkowo przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń na działce nr 1 obr. [...], w granicach zgłoszonego roszczenia.
Z treści Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. w K. z dnia 15 września 2006 r. znak: [...] wynika, że przez część działki nr 4, obr. [...] (obecnie działka na 1 przebiega sieć ciepłownicza 2 x Dn 80 oraz podłączenia 2 x Dn 50 do bloków nr [...] i [...] . Wyżej wymieniona sieć realizowana była w 1979 r. i służy do zasilania w ciepło budynków przy ul. [...] nr [...] ,[...] ,[...] .
Z treści pisma Spółki Akcyjnej "[...] - Oddział w K. z dnia 12 września 2006r. znak: [...] wynika, że przez przedmiotową działkę przebiegają linie kablowe niskiego napięcia zasilane ze stacji 33035, które zostały wybudowane w latach 70- tych na potrzeby zasilania budynków mieszkalnych nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] i hydroforni.
Treść pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociajgów i Kanalizacji w K. z dnia 28 września 2006 r. znak: [...] wskazuje, że na działce nr 4 obr. [...] (obecnie działka nr 1 ) przedsiębiorstwo to posiada sieć wodociągową O 110, kanalizację sanitarną O 300 oraz przyłącza kanalizacyjne do budynku przy ul. [...] . Powyższe sieci oddane zostały do użytku protokołem z odbioru technicznego sieci instalacji wodociągowej - kanałowej z dnia [...] marca 1978 r.
Natomiast w oparciu o treść pisma Zakładu Gazowniczego w K. z dnia 16 października 2006 r. znak: [...] ustalono, że na części działki nr 4 zlokalizowana jest sieć gazowa niskoprężna O 80 mm stal oraz O 100 mm stal. Sieć ta zasila bloki mieszkalne przy ul.[...] i została wykonana w roku 1978 w ramach budowy osiedla,
W tym miejscu wskazać należy również, że po dacie wywłaszczenia numery porządkowe projektowanych budynków mieszkalnych osiedla przy ulicy [...] zostały zmienione na numery porządkowe ul. [...]
W dniu 15 września 2009 r. organ prowadzący postępowanie ponownie przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami części działki nr 1 , obr. [...], w granicach wywłaszczonej działki nr 2 obr. [...], w trakcie której odczytano protokół z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami wyżej wymienionej nieruchomości sporządzony w dniu 27.10.2006 r. i stwierdzono, że na przedmiotowy terenie zamiast zaniedbanego żywopłotu w środku którego znajdowały się uprawy ogrodnicze obecnie w tym obszarze teren porośnięty był koszoną trawą i rosły 3 młode drzewka. Na opisywanej działce znajdowała się jedna zasuwa wodociągowa zamiast dwóch, a teren opisany poprzednio jako porośnięty kępkowe trawą stanowił pielęgnowany trawnik. Natomiast w pozostałym zakresie stan zagospodarowania od dnia 27.10.2006 r. nie uległ zmianie.
Dokonane w sprawie ustalenia, o których mowa wyżej, a także zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody w sprawie wskazują, że realizacja celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla przy ul. [...] na części uzasadnione uznać należy, wzięcie pod uwagę przez organ l instancji treści pozyskanych przez niego projektów technicznych inwestycji placów zabaw i placyków gospodarczych oraz zieleni -dla obiektu o nazwie "budynki mieszkaniowe nr [...] ,[...] ,[...] ,[...]- ul. [...] w K. ", pochodzących z roku 1974. Pozytywnie należy również ocenić pozyskanie przez Starostę K. informacji z Urzędu Miasta K. Biura Planowania Przestrzennego zawartej w piśmie za dnia 17 lipca 2009 r. nr [...], zgodnie z którą stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania dawna działka nr 2 w chwili wywłaszczenia "znajdowała się w przeważającej wschodniej części w terenie rozproszonej zabudowy jednorodzinnej i ogrodów, przeznaczonym pod zabudowę wielorodzinną " (do pisma załączono wypisy i wyrys z obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego). W świetle powyższych dowodów, w opinii Wojewody brak jest podstaw do kwestionowania faktu, iż celem wywłaszczenia m.in. działki nr 2 była budowa budynków wielorodzinnych wraz z niezbędną dla ich funkcjonowania infrastrukturą osiedlową, zarówno podziemną (sieci ciepłownicze, wodociągowe itp.) jak i nadziemną (ciągi komunikacyjne jezdne, piesze, zieleń osiedlowa itp.).
Zgodnie z art. 137 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami: "Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się
ostateczna, cel ten nie został zrealizowany".
W kontekście powyższego na uwagę zasługuje okoliczność, iż w aktach sprawy znajdują się m.in. protokoły odbioru i przekazania do użytkowania budynków przy ulicy [...], jak również decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1978 r. nr [...] dotycząca wydania pozwolenia na użytkowanie budynków nr [...] ,i [...] , z których to dokumentów wynika, iż prace przy ich budowie zostały zakończone już w roku 1978 (a więc jeszcze przed upływem 7 lat od chwili, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna a tj. dnia [...] maja 1976 r.). Niedługo później realizowane były pozostałe elementy inwestycji takie jak: drogi dojazdowe, chodniki czy oświetlenie.
Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie szczególnie istotne jest, iż jak wynika z aktualnej mapy zasadniczej przez teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości przebiegają liczne sieci infrastruktury miejskiej w postaci: sieci ciepłowniczych, linii kablowych niskiego napięcia, sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej oraz przyłączy kanalizacyjnych jak również sieci gazowych. Z przesłanych przez podmioty [...] SA, Spółka Akcyjna [...], [...] Zakład Gazowniczy) zarządzające w/w sieciami informacji oraz załączonych przez nie dokumentów jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż sieci te wybudowane zostały w drugiej połowie lat 70-tych ubiegłego wieku w związku z realizacją osiedla, na rzecz budowy którego wywłaszczona została m.in. działka nr 2 . Treść wspomnianej mapy zasadniczej potwierdza, że infrastruktura ta zasila budynki mieszkalne przy ul. [...] (a więc właśnie budynki, które poprzednio były oznaczone nr [...] , położone przy ul. [....]). Nie ma więc wątpliwości, iż wspomniane uzbrojenie podziemne terenu stanowi realizację celu wywłaszczenia, o którym mowa w decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1976 r. nr [...], gdyż tego typu infrastruktura osiedlowa w postaci podziemnych instalacji niezbędna jest dla prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Jakkolwiek bowiem w literaturze przedmiotu uważa się, iż wybudowanie samych instalacji podziemnych (bez jednoczesnego wybudowania celu głównego) nie jest wystarczające do uznania, iż nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ugn, to ich realizacja przy jednoczesnym wykonaniu w ciągu 10 lat od chwili wywłaszczenia, celu głównego (w tym wypadku osiedla mieszkaniowego) zdecydowanie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska. Pogląd taki był już wiele razy i nadal jest prezentowany przez sądy administracyjne (m.in.: wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r. sygn. akt l OSK 1324/06 zgodnie z którym "celu -wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci, na przykład, budynków handlowych czy usługowych, takie bowiem osiedle obejmuje nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, w związku z czym za wręcz niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się pawilony handlowe, usługowe, szkoły i boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową ciągi piesze Instalacje osiedlowa stanowią także instalacje podziemne, takie jak na przykład linia komunikacyjna, kabel elektryczny czy instalacja gazowa i sanitarna ", czy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt III S.A./Po 648/07 w którym " sąd zgodził się z argumentacją organów administracyjnych obu instancji, iż przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne: linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazowa, sanitarna czy kanały deszczowe " - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec powyższego, nie ma w niniejszej sprawie decydującego znaczenia fakt, iż akurat na działce nr 2 nie powstał żaden budynek mieszkalny. Skoro bowiem budynki te powstały w terminach o których mowa w art. 137 ust. 1 ugn na terenach sąsiednich, zaś na samej działce nr 2 także w tych terminach wykonana została niezbędna dla możliwości ich użytkowania infrastruktura osiedlowa, to brak jest podstaw, by zawnioskowaną do zwrotu nieruchomość uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. W tym kontekście jako pozbawione znaczenia należy traktować wskazanie odwołującej, iż "nie cały obszar wywłaszczonej nieruchomości jest użytkowany zgodnie z celem wywłaszczenia" (z przeprowadzonych w dniu 15 września 2009 r. oględzin wynika, iż aktualnie na przedmiotowej działce znajduje się szeroko pojęta infrastruktura osiedlowa taka jak np chodniki, ciągi jezdno- piesze czy zieleń osiedlowa). Również stanowisko tzw. dostawców mediów w przedmiocie ewentualnego zwrotu omawianej nieruchomości nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy żadnego znaczenia, gdyż to czy nieruchomość wywłaszczona może zostać zwrócona zależy od tego czy spełniona zostanie jedna ze wskazanych w art. 137 ust. 1 ugn, przesłanek zbędności, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującej sugerujących ewentualną wadliwość samego orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1976 r. nr [...] , organ odwoławczy zauważa, iż ewentualne wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego może nastąpić na skutek złożenia odpowiedniego odrębnego wniosku w jednym z dwóch trybów nadzwyczajnych przewidzianych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tj. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 kpa) lub wniosku o wznowienie postępowania (art. 145 kpa) do właściwego organu administracji publicznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję C.K. powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji l instancji.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skarga jest nieuzasadniona.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu l instancji uznał, że decyzje te nie naruszają prawa.
Organ odmówił zwrotu części działki nr 1 objętej KW [...] położonej w obr. [...], w granicach wywłaszczonej działki nr 2 obr. [...] na rzecz spadkobierców poprzedniej właścicielki S.S. w osobach: C.K. , A.S. , K.S. , T.H. i K.R.
Na podstawie postanowień spadkowych organ ustalił, że wnioskiem, złożonym w dniu 15 listopada 2004 r. o zwrot wywłaszczonej części nieruchomości nr 1 , oznaczonej poprzednio jako działka nr 5 o powierzchni 1470 m 2, wystąpili wyżej wymienieni wszyscy spadkobiercy S.S. .
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1976 r. (k. [...] akt administracyjnych) Naczelnik Dzielnicy [...] , działając na podstawie art. 3,8 i 13 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, póz. 64 ), orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa między innymi działki nr 2 o pow. 954 m 2 obr [...] , powstałej z podziału działki nr 5 , jako niezbędnej na cele budowy osiedla przy ulicy [...] zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej m. K. Zarząd Gospodarki Przestrzennej z dnia 8 grudnia 1973 r. znak: [...] (k. [...] akt administracyjnych).
Po dacie wywłaszczenia działka nr 2 wraz z innymi działkami utworzyła działkę nr 4, następnie projektem podziału działka ta podzieliła się na działki: nr 1 o pow. 0,5485 ha (obejmująca swym zasięgiem przedmiot zwrotu), nr 6, 7 i nr 8 obr. [...].
Zgodnie z cytowaną wyżej decyzją z dnia [....] grudnia 1973 r. znak: [...] zatwierdzającą plan realizacyjny dogęszczenia w rejonie "[...]" budynki mieszkalne nr 1,2,3,4 przy ul. [...] przy ul. [...] i pawilon przy ul. [...]
Z ogólnego planu zagospodarowania- budownictwo mieszkaniowe ulica [...], który jest załącznikiem do decyzji nr [...]z dnia [...] maja 1973 r., projekty techniczne inwestycji placów zabaw i placyków gospodarczych oraz zieleni - dla obiektu o nazwie: "budynki mieszkaniowe nr [...] [..] [...],[...] ul. [...] w K" wynika, że teren wywłaszczonej działki nr 2 obr. [...] znalazł się w obszarze przeznaczonym pod infrastrukturę osiedla -zieleń osiedlową, ciągi piesze, ulicę osiedlową, placyk zabaw i gospodarczy, piaskownicę oraz elementy małej architektury: trzepak, ławki, kosz na odpadki oraz instalacje podziemne jak: sieci centralnego ogrzewania, gazowa, wodociągowa i wody wysokiego ciśnienia.
Z akt administracyjnych i wypisu z ewidencji gruntów wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" włada obecnie działką nr 1 oraz że decyzją Zarządu Rozbudowy K. z dnia [....] stycznia 1977 r. nr [...] udzielono tej Spółdzielni pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych oznaczonych nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] położonych przy ul. [...] w K. Budynki wyżej wymienione nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] przy ul. [...] zostały zrealizowane w czasie od 7 marca 1977 r. do 31 października 1978 r. ( k.[...] akt administracyjnych), co wynika z protokołów odbioru i przekazania ich do użytkowania z dnia 7 kwietnia 1978 r., 31 października 1978 r. i 8 lutego 1979 r. ( k. [...] akt administracyjnych).
Z kolei decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1978 r. nr [...] (k. [...] akt administracyjnych) przekazano do użytkowania budynki mieszkalne przy ul. [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ". Wokół zrealizowanych budynków nr [...] ,[...] ,[...] Spółdzielnia urządziła zieleń, powstały też obiekty kubaturowe jak: wybudowano stację trafo i hydrofornię ze stacją trafo, w 1979 r. powstała sieć ciepłownicza, która zasila przedmiotowe budynki, w łatach 70-tych wybudowano też linie kablowe niskiego napięcia zasilane ze stacji 33035 na potrzeby wyżej wymienionych budynków i hydroforni, protokołem z odbioru technicznego z dnia 31 marca 1978 r. została oddana do użytkowania sieć instalacji wodociągowo- kanałowej, w 1978 r na części działki nr 4 (obecnie działka 1 ) zlokalizowana została sieć gazowa niskoprężna zasilająca bloki mieszkalne przy ul. [...] (poprzednio przed datą wywłaszczenia: ul. [...] ).
Oznacza to, że przez teren nieruchomości której zwrotu domagają się spadkobiercy poprzedniej właścicielki przebiegają liczne sieci infrastruktury technicznej, powstałe w latach 1970 -tych w związku z realizacją dogęszczenia w rejonie "[...]" budynków mieszkalnych między innymi przy ul. [...] Trafnie organy ustaliły, że ta infrastruktura jest niezbędna do funkcjonowania osiedla, jak też ciągi jezdne, piesze, zieleń itp.
Podstawę materialnoprawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U z 2010 r., Nr 102, póz. 651 ze zm.).
Stosownie do przepisu art. 136 ust. 1 nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkodawca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.
W myśl art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Decyzja o wywłaszczeniu Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...].05.1976
r. nr [...] stała się ostateczna w dniu 31.05.1976r. (k. [...] akt adm.).
Przesłankami do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są takie okoliczności jak: wywłaszczenie musi nastąpić na rzecz Skarbu Państwa, z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi wystąpić właściciel lub jego wszyscy spadkobiercy, przedmiotowa nieruchomość musi być zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz zrealizowanie celu wywłaszczenia musi nastąpić w terminach 7 lub 10 lat.
Organy w niniejszej sprawie trafnie ustaliły, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili wszyscy spadkobiercy poprzedniej właścicielki S.S. j to jest :C.K. , A.S. , K.S. , T.H. i K.R. , że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy art. 3, 8 i 13 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974r., Nr 10, póz. 64), że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu tj. decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1976 r. nr [...] jako "budowa osiedla przy ul. [...] w K. skoro przedmiotowe budynki zostały zrealizowane do 31.10.1978r. a infrastruktura osiedlowa podziemna i nadziemna w latach 70-tych oraz że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie 7 lat od daty kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany w okresie nawet znacznie krótszym niż przewidują to cytowane wyżej przepisy ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym skoro nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, to tym samym brak jest podstaw prawych do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej podniesionych w skardze, które są powtórzeniem zarzutów odwołania, należy stwierdzić, że wszystkie te zarzuty są nieuzasadnione. Po pierwsze dostawcy mediów znajdujących się na przedmiotowej do zwrotu nieruchomości nie są uprawnieni do oceny celu wywłaszczenia w świetle przesłanek art. 136 ust. 1 i art.137 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zarzut co do zaniżonej kwoty wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie stanowi przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie, która dotyczy zwrotu części działki nr 1 obr. [...], w granicach wywłaszczonej działki 2 obr. [...]. Ewentualne roszczenia skarżącej w tym zakresie mogą być podnoszone w postępowaniu dotyczącym wzruszenia prawomocnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania ale w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Natomiast zarzut, że nie cały obszar wywłaszczonej nieruchomości jest użytkowany zgodnie z celem wywłaszczenia, o czym świadczą dzikie uprawy warzyw i owoców, stare drzewa owocowe nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ cel wywłaszczenia jakim była budowa budynków [...] ,[...] ,[...] przy ul. [...] w K. został zrealizowany, jako też dogęszczenie w rejonie "[...], co w ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości .Ponadto organy w sposób prawidłowy ustaliły, że po przedmiotowej działce przebiega infrastruktura osiedlowa jak ciągi jezdno - piesze, placyk zabaw i gospodarczy, mała architektura oraz co jest również niezbędne i bardzo istotne do zrealizowania celu wywłaszczenia a mianowicie wybudowanie infrastruktury technicznej koniecznej do funkcjonowania przedmiotowych budynków. Trafnie organy ustaliły, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowych o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne: linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe.
W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, gdyż zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy sprawy dokonując przy tym jego oceny oraz dokładnie ustalając, że brak jest przesłanek prawnych do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzone postępowanie przez organy jest zgodne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 7 kpa- zasadą ustalenia prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 kpa- zasadą zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, o którym mowa w przepisie art. 107 § 3 kpa. Organ na podstawie zgromadzonych dowodów w sprawie wyjaśnił w sposób dokładny i logiczny dlaczego odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości oceniając zebrany materiał dowodowy sprawy zgodnie z art. 80 k.p.a, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Zasada ta polega na tym, że organ obowiązany jest dokonać oceny dowodów opartych na przekonywujących podstawach i musi dać wyraz temu w uzasadnieniu decyzji. Organ również wskazał i wyjaśnił normy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
W związku z tym skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło