II SA/Kr 952/03
WyrokWSA w Krakowie2006-10-30
Skład orzekający: Izabela Dobosz, Joanna Tuszyńska, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, który narusza przepisy techniczne i stwarza zagrożenie pożarowe, jest zgodna z prawem, nawet jeśli budynek został wzniesiony przed wejściem w życie obowiązujących przepisów?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego jest zgodna z prawem, jeśli budynek ten narusza przepisy techniczne obowiązujące w dacie jego budowy oraz przepisy aktualnie obowiązujące, a także stwarza zagrożenie dla ludzi lub mienia. W takich przypadkach, nawet jeśli budynek został wzniesiony przed wejściem w życie przepisów, podlega on przymusowej rozbiórce, zwłaszcza gdy nie ma możliwości jego dostosowania do obowiązujących norm.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. K. rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego, uznając go za samowolnie wybudowany i stwarzający zagrożenie. Budynek był usytuowany blisko granicy działki, wykonany z materiałów palnych, bez ściany oddzielenia przeciwpożarowego, a jego stan techniczny był zły. J. K. odwołała się, twierdząc, że budynek jest pozostałością po przedwojennej stodole i zarzucając organom błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. J. K. wniosła skargę do WSA, która została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Izabela Dobosz Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska (spr) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 kwietnia 2003 r., [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki skargę oddala
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126) i art. 104 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał J. K. rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego w kształcie litery L usytuowanego na działce przy ul. P. w S. (budynek usytuowany pomiędzy budynkiem mieszkalnym murowanym a budynkiem gospodarczym murowanym przy północnej granicy działki).
W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2002 r. na działce przy ul. P. w S. ustalono, że na działce tej znajduje się drewniany budynek gospodarczy w kształcie litery L, parterowy, kryty papą. Budynek usytuowany jest bezpośrednio przy granicy sąsiedniej działki, pomiędzy budynkiem mieszkalnym murowanym a budynkiem gospodarczym murowanym. Budynek wykonany jest w całości z materiałów drewnianych, z dachem konstrukcji drewnianej, ze spadkiem w stronę działki sąsiedniej.
Organ ustalił, że ściana przedmiotowego budynku usytuowana przy granicy sąsiedniej działki jest drewniana, długości 5,0m, szerokość ściany wzdłuż budynku mieszkalnego wynosi 4,30m. Obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Określono, że jest kilkudziesięcioletni i nie nosi znamion przebudowy czy rozbudowy.
Według oświadczenia J. K. budynek jest pozostałością po częściowo rozebranej starej przedwojennej stodole.
Wezwaniem z dnia [...].09.2002r J. K. została zobowiązana do dostarczenia wszelkich dokumentów związanych z budową obiektów na jej działce.
Pismem z dnia [...] września 2002r. J. K. powiadomiła Inspektorat o posiadanych pozwoleniach na budowę, nie dołączając jednak żadnych kopii tych pozwoleń i oświadczyła, że od 1971 roku na posesji nie były prowadzone żadne prace budowlane.
Zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika J. K., przedmiotowy budynek powstał przed wojną.
Na podstawie dokumentów Urzędu Miejskiego dotyczących wydanych pozwoleń na działce przy ul. P. w S., organ I instancji ustalił, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie był pozostałością stodoły i że nie powstał przed wojną. We wniosku z dnia [...].05.1971r. o wydanie pozwolenia na budowę W. K. i J. K. oświadczyły, że dokonały rozbiórki budynków gospodarczych oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym nr 10 i 11 tj. stodoły i komórki.
Z tego oświadczenia i planu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do zatwierdzonego planu realizacyjnego decyzją z dnia [...].06.1971r. znak: [...] wynika, że stodoły przed uzyskaniem pozwolenia na budowę już nie było. Przedmiotowy budynek nie mógł więc powstać jako pozostałość starej stodoły.
Nadto organ stwierdził, że na planach sytuacyjnych stodoła przeznaczona do rozbiórki była usytuowana w całkiem w innym miejscu niż przedmiotowy budynek.
Dlatego też organ uznał, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie powstał przed wojną, ale po 1971r.
Organ przyjął, że przedmiotowy budynek wykonano w początku lat 70-tych.
Właściciel nieruchomości w toku postępowania wyjaśniającego nie okazał decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z art.36 ust.1 ustawy z dnia 31 stycznia 1966r Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7 poz.46 z późn.zm.) przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
W związku z tym organ stwierdził, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany samowolnie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Ponadto ustalono (na podstawie oględzin), że stan techniczny budynku jest nieodpowiedni, obiekt nie posiada ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Stwierdzono oznaki korozji biologicznej elementów konstrukcyjnych i poszycia, brak orynnowania. Powodowało to jego systematyczne niszczenie przez opady atmosferyczne. Wody opadowe z dachu odprowadzane były na działkę sąsiednią, co skutkowało jej podtapianiem.
Organ stwierdził, że przedmiotowy obiekt narusza przepisy obowiązujące w czasie jego realizacji określone w zarządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29.06.1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10 z dnia 19.07.1966r., poz. 44), w szczególności:
- § 10 który stanowił, że elementy zewnętrzne i nośne powinny być wykonywane z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych,
- § 12 ust. 1 określający, że odległość budynków gospodarczych ze ścianami z drewna od innych budynków winno wynosić min. 12 m,
- § 78 o wymaganiach dotyczących ścian przeciwpożarowych,
- § 54 ust. 4 o zakazie odprowadzania wód opadowych na działkę sąsiednią.
Ponadto usytuowanie budynku narusza § 12 ust. 1 i 2 oraz § 13 rozporządzenia Ministra Administracji i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980r. sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 17, poz. 62 z póz. zm.), bowiem budynki gospodarcze ze ścianami palnymi nie mogły być lokalizowane w granicy.
Taki stan jest niezgodny także z obecnie obowiązującym § 12 ust. 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), gdyż odległość zabudowy od granicy działki powinna była wynosić, co najmniej 4 m dla ściany budynku z otworami okiennymi, a 3 m dla ściany bez otworów. Ponadto obiekt usytuowany bezpośrednio przy granicy działki winien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego.
Mając na uwadze, że przedmiotowy budynek narusza obowiązujące kolejno po sobie przepisy wykonawcze do ustawy Prawo budowlane, stwarza zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego, a także zagrożenie dla ludzi i mienia, oraz fakt, że jest w złym stanie technicznym, nie uzasadniającym jakichkolwiek zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie go do stanu zgodnego z przepisami, organ nakazał jego rozbiórkę.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniosła o jej uchylenie.
W uzasadnieniu zarzuciła, że niezrozumiałym dla niej było, że PINB nie znalazł żadnych podstaw do nakazania rozbiórki stodoły stanowiącej własność sąsiada, znajdującej się w granicy działek J. K. i M. I., natomiast znalazł takie podstawy w odniesieniu do budynku gospodarczego odwołującej się, a znajdującego się w odległości 40 cm od granicy. Ponadto zarzuciła, że w protokole oględzin nie stwierdzono żadnych oznak "korozji biologicznej" natomiast w zaskarżonej decyzji był to jeden z ważnych zarzutów. Dodała, że organ bez sensownego uzasadnienia przyjął datę budowy budynku na 1971 rok, a poza tym zastosował przepisy, które obowiązywały po tej dacie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 7 kwietnia 2003 r. Znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, póz. 1126 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania odwoławczego J. K. oświadczyła, że w aktach organu I instancji znajduje się decyzja z dnia [...] czerwca 1971 r. o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego, a szkic sytuacyjny załączony do tej decyzji, na który powoływał się organ I instancji, dotyczył innej decyzji (tj. [...]). Dołączyła też kserokopię mapy geodezyjnej ze stanem faktycznym na dzień [...] stycznia 1991 r. twierdząc, że na mapie tej sporny budynek oznaczony był jako łącznik pomiędzy budynkiem mieszkalnym a gospodarczym.
Organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stwierdził, że w myśl art.6 kc ciężar udowodnienia spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
J. K. nie udowodniła w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowy budynek jest pozostałością po częściowo rozebranej przedwojennej stodole.
Z zebranego, bowiem materiału dowodowego wynika, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego i dobudowę jednej izby z korytarzem do istniejącego budynku gospodarczego, budynek stodoły nie istniał, co potwierdziła we wniosku z dnia [...] maja 1971 r. W. K. i J. K..
Na planie realizacyjnym będącym załącznikiem do decyzji z dnia [...].06.1971r stodoła przeznaczona do rozbiórki usytuowana była w zupełnie innym miejscu.
Przedmiotowy budynek nie został również ujęty na szkicu sytuacyjnym będącym załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę murowanego budynku mieszkalnego z dnia [...].09.1962 r. znak: [...], co oznacza, że w dacie jej wydania również nie istniał. Zatem słusznie organ I instancji ustalił, że przedmiotowy budynek nie mógł stanowić pozostałości po przedwojennej stodole (usytuowanej w innym miejscu działki), a przy tym nie mógł istnieć na przedmiotowej działce do roku 1971 (nie wykazano go na szkicach sytuacyjnych będących załącznikami do decyzji z roku 1962 i 1971).
Skoro przy tym żadna z w/w decyzji nie obejmowała jego budowy, a inwestor nie okazał żadnego innego pozwolenia na jego budowę, został on wybudowany samowolnie.
Za słuszne uznano ustalenie, że budynek wybudowano po dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r. - w latach 70-tych.
Organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zrealizowana bez pozwolenia na budowę i zakończona przed dniem 1 stycznia 1995r., a więc także w stosunku do przedmiotowego budynku gospodarczego, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, w tym art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegały przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdził, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. decyzja rozbiórki w trybie powołanego przepisu mogła być wydana wtedy, gdy nie istniały możliwości dokonania zmian lub przeróbek obiektu budowlanego doprowadzające go do zgodności z przepisami.
W myśl przepisu § 3 pkt 2 w związku z przepisami § 4 i § 5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1961 r. Nr 38 poz. 197) budowa budynku gospodarczego w latach 60 - tych i 70-tych wymagała pozwolenia na budowę.
Budując, zatem przedmiotowy budynek gospodarczy około roku 1971 bez pozwolenia na budowę J. K. dopuściła się samowoli budowlanej.
Naruszyła także powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji §10 ust. 1, § 78, § 54 ust. 4 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r., oraz § 12 ust. 3 pkt 1b i ust. 6 i 7, § 271 ust. 12 pkt 1 i § 232 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.
Nadto słusznie stwierdzono, że budynek powodował niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Przedmiotowy budynek wybudowany został samowolnie, jest drewniany, usytuowany w niewielkiej odległości od granicy. W związku z tym stwierdził, że zarówno jego konstrukcja, jak też usytuowanie naruszają przepisy obowiązujące w dacie jego budowy, jak również obowiązujące obecnie (zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego) i nie można było tego stanu zmienić poprzez przeróbki obiektu, gdyż przeróbki te sprowadzałyby się do wykonania nowego budynku od podstaw z innym jego usytuowaniem.
Odpowiadając na kwestie podniesione w odwołaniu organ wyjaśnił, że do obiektów wybudowanych przed dniem 1 stycznia 1995r mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Organ II instancji wskazał, że gdyby nawet przyjąć, że przedmiotowy budynek został wybudowany przed wojną, to należało stwierdzić, że jego samowolna budowa, usytuowanie oraz konstrukcja naruszały obowiązujące wówczas przepisy art. 332, art. 333, art. 277 ust. 1 pkt b, art. 278 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (j.t. Dz. U. z 1939r. Nr 34, póz. 216), które także wymagało pozwolenia na przedmiotową budowę.
Organ II instancji dodał, że jak chodzi o stodołę wybudowaną na działce sąsiedniej, to ostateczna decyzja, jaka zapadła w tej sprawie została zaskarżona przez J. K. do NSA, a w sprawie tej nie zapadło jeszcze orzeczenie.
Nie potwierdził się także zarzut, że do decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r. o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego dołączono szkic sytuacyjny dotyczący innej decyzji tj. [...], bowiem w aktach sprawy organu I instancji znajdował się również szkic sytuacyjny stanowiący załącznik do decyzji z dnia [...] czerwca 1971r., tyle, że dokumenty te nie były ułożone chronologicznie.
Organ za prawidłowo ustalony uznał fakt, że stan techniczny przedmiotowego budynku uniemożliwiał nawet przeróbkę tego obiektu, albowiem sprowadzałaby się ona do wykonania nowego budynku. Przedłożona zaś przez odwołującą kserokopia mapy geodezyjnej ze stanem faktycznym na dzień [...] stycznia 1991 r. wskazywała na istnienie przedmiotowego budynku (usytuowanego pomiędzy budynkiem mieszkalnym i gospodarczym), ale na dzień sporządzania tej mapy tj. [...] stycznia 1991 r., a z faktu jego usytuowania pomiędzy tymi budynkami nie wynikało, jaką funkcję budynek ten pełnił. Organ dodał, że dla wyjaśnienia tej kwestii niewystarczające było przedłożenie kserokopii w/w mapy (bez wglądu w jej oryginał), bowiem na innej mapie tj. przyjętej do zasobów w dniu [...] września 2000r. pod Nr [...] ze stanem aktualnym na gruncie na dzień [...] sierpnia 2000r. przedmiotowy budynek nie został uwzględniony.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła J. K..
Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że to jej matka wybudowała przedmiotowy drewniany budynek mieszkalny i budynki gospodarcze dla potrzeb prowadzonej działalności rolniczej, w latach, których skarżąca nawet nie pamięta. Nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące powyższej budowy. Wskazała, że problemy zaczęły się po tym jak ona zaczęła się sprzeciwiać zmianom budowlanym na działce sąsiedniej M. I., a w analogicznej sprawie dotyczącej stodoły na działce M. I., która także została pobudowana bez pozwolenia na budowę, PINB w S. nie dopatrzył się żadnych uchybień i odmówił nakazania jej rozbiórki. Skarżąca zarzuciła także, że nie ustalono, w jakim czasie został wybudowany przedmiotowy budynek, a organ administracyjny powoływał się na przepisy obowiązujące po wybudowaniu tego budynku.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi.
Podtrzymując wcześniejsze argumenty i ponownie je przytaczając dodał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, że najbardziej prawdopodobnym okresem budowy przedmiotowego budynku były lata 70-te, po dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1971r. J. K. twierdząc, że przedmiotowy budynek był pozostałością po przedwojennej stodole, nie udowodniła tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Powtórzono, że dokonanie rozbiórki przedmiotowej stodoły stanowiło jeden z warunków uzyskania pozwolenia na budowę, a na planie realizacyjnym (Zał. Nr 9 do Kl-11), będącym załącznikiem do decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r. stodoła przeznaczona do rozbiórki usytuowana była w zupełnie innym miejscu, niż przedmiotowy budynek. Poza tym, przedmiotowy budynek nie został również ujęty na szkicu sytuacyjnym będącym załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę murowanego budynku mieszkalnego z dnia [...] września 1962r. znak: [...], co oznacza, że w dacie jej wydania również nie istniał. Powyższe potwierdzało samowolę budowlaną. Drewniana konstrukcja budynku oraz usytuowanie w niewielkiej odległości od granicy, naruszało przepisy obowiązujące zarówno w dacie jego budowy, jak również obowiązujące obecnie, powodując niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, a przeróbki obiektu sprowadzałyby się do wykonania nowego budynku od podstaw z innym jego usytuowaniem, a zatem zasadne było wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku. Dodano, że w sprawie stodoły, o której wspominała skarżąca, orzeczenie NSA Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 1305/01) do chwili obecnej nie zapadło.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).
W wyniku dokonanej oceny stwierdzić należy, że kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem.
Rozważania należy rozpocząć od przytoczenia przepisów prawa wskazywanych przez organy obydwu instancji.
Stosownie do treści art.36 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7 poz.46 z późn.zm.), przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Przewodniczący Komitetu Budownictwa w zakresie budownictwa powszechnego, a właściwi ministrowie dla budownictwa specjalnego mieli określić obiekty budowlane, których budowa lub rozbiórka nie wymaga uzyskania pozwolenia, lecz tylko zgłoszenia, albo też, których budowa lub rozbiórka nie wymaga uzyskania ani pozwolenia, ani zgłoszenia.
Stosownie do przepisów wykonawczych do tej ustawy, a to rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r (Dz.U. Nr 38 poz.196 z późn.zm.) w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego, budowa podrzędnych budynków gospodarczych, jak kurniki, altany, szopy, składziki, budki, komórki itp. budynki bez palenisk, o powierzchni zabudowania nie przekraczającej 12 metrów kwadratowych nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego.
Przepis ten obowiązywał do dnia 1.03.1973 r.
Przedmiotowy budynek warunków wymienionych w w/w przepisie nie spełniał, co oznacza, że na jego wybudowanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
W myśl przepisu art. 52 ust.1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r Prawo budowlane obiekty budowlane będące w budowie lub wybudowane bez pozwolenia bądź niezgodnie z istotnymi warunkami pozwolenia ulegają przymusowej rozbiórce, jeżeli właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) sprowadza bądź w razie wybudowania sprowadziłby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo
3) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia.
Stosownie do ustępu drugiego tego przepisu, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego stwierdzając, że zachodzi jeden z przypadków wymienionych w ust. 1, obowiązany jest wydać inwestorowi, właścicielowi bądź zarządcy nakaz przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego i określić termin jej wykonania.
Z kolei zgodnie z § 20 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, dla szop i stodół o powierzchni zabudowy do 600 m2 i kubaturze do 2500 m3, ze ścianami z drewna lub innych materiałów palnych, odległości od innych budynków, nie osłoniętych ścianą przeciwpożarową, powinny wynosić, co najmniej 12 m. W myśl § 78 w związku z § 76 i § 77 tego rozporządzenia, ściana przeciwpożarowa powinna być wyprowadzona od fundamentów przez całą wysokość budynku na wysokość, co najmniej 0,30 m ponad pokrycie dachu.
Od dnia 1.03.1973r obowiązywało nowe rozporządzenie wykonawcze do prawa budowlanego z 1961r - Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 stycznia 1973r w sprawie ustalania miejsca realizacji inwestycji budowlanych oraz państwowego nadzoru budowlanego nad budownictwem powszechnym (Dz.U. Nr 4 poz.29). W myśl § 44 rozporządzenia wykonanie stałego i tymczasowego budynku wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.
Z przepisów tych wynika, zatem, że przedmiotowy budynek, wykonany przed wejściem w życie prawa budowlanego z 1974r, naruszał przepisy obowiązujące w dacie jego postawienia, tak określające odległości, jak i przepisy przeciwpożarowe.
Zgodnie z przepisem art.37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz.229) obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Przepis art.65 ust.1 ustawy wprowadził zasadę stosowania tej ustawy również do obiektów wybudowanych przed dniem jej wejścia w życie.
Oznacza to, że w razie ustalenia, że przedmiotowy budynek został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, podlega on przymusowej rozbiórce, o ile powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z kolei przepis art.103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlane (Dz.U.Nr 89 poz.414 z późn.zm.) wprowadził zasadę, że przepisu art. 48 o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z powyższego wynika, że w sprawie winien zastosowanie przepis art.37 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3.09.1997r (III RN 33/97 OSNP 1998/6/168) , stwierdzając, że w postępowaniu administracyjnym o nakazanie przymusowej rozbiórki obiektów budowlanych, których budowa lub przebudowa została zakończona, bez wydanego prawem pozwolenia budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r., należy według art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) odpowiednio stosować przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 i art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).
Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że realizacja obiektu budowlanego naruszającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki w stopniu wskazującym na możliwość niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, zwłaszcza prowadzona bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi okoliczność uzasadniającą nakazanie przymusowej rozbiórki tego obiektu na podstawie art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego ( por. wyrok NSA z dnia 26.05.1981r SA 790/81 OSP 1982/7/108).
Stosownie do przepisu art.40 prawa budowlanego z 1974r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Nakazy, których wykonanie mogłoby pozwolić na doprowadzenie obiektu budowlanego lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem, można wydać tylko wówczas, gdy zostanie ustalone, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. (wyrok NSA z 25.01.1999r IV SA 149/97 LEX nr 46642).
Za prawidłowe należy uznać ustalenie organu, że przedmiotowy budynek stwarza zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego, czyli zagrożenie dla ludzi i mienia, a nie można było tego stanu zmienić poprzez przeróbki obiektu, gdyż przeróbki te sprowadzałyby się do wykonania nowego budynku od podstaw z innym jego usytuowaniem.
Przedmiotowy budynek narusza również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. Nr 75 poz.690). Ma to o tyle znaczenie, że stosownie do § 330 rozporządzenia, jego przepisy stosuje się do samowolnie wybudowanych obiektów przed wejściem w życie rozporządzenia. Nadto, zgodnie z § 207 rozporządzenia, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących (wybudowanych legalnie), jeżeli zagrażają one życiu ludzi.
Zgodnie z § 12 rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 60, 271 i 273 lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,
2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
Sytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli:
1) wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
2) nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki.
Usytuowanie przedmiotowego budynku w odległości 40 cm od granicy nie spełnia tych warunków.
W myśl § 271 rozporządzenia odległość między ścianą od granicy przedmiotowego budynku, nie będącą ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, od budynku na sąsiedniej działce, nie powinna, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, być mniejsza niż 8 m. Z ustępu drugiego tego przepisu wynika, że jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%.
Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy budynek naruszał przepisy obowiązujące w dacie jego budowy, jak i obowiązujące w dacie orzekania o jego rozbiórce.
Analiza przepisów obowiązujących w chwili budowy obiektu niezbędna była dla stwierdzenia, że przedmiotowy obiekt wybudowany został samowolnie.
Treść tych przepisów przemawiała również za tym, że pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu nie mogło być wydane, gdyż jego usytuowanie było z nimi sprzeczne.
Z kolei, dla ustalenia istnienia przesłanki z art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r (zagrożenie dla ludzi i mienia), należało ustalić treść aktualnie obowiązujących w tym zakresie przepisów.
Sformułowanie użyte w art.40 prawa budowlanego z 1974r "do stanu zgodnego z przepisami" oznacza stan zgodny z przepisami obowiązującymi w dacie wydawania decyzji.
Wniosek taki wypływa również z brzmienia przepisów przejściowych obowiązujących w dacie wydawania decyzji rozporządzeń wykonawczych do prawa budowlanego z 1994r.
Przy dokonywaniu oceny, czy w niniejszej sprawie występuje przesłanka a art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r należy mieć na uwadze, że interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości sąsiedniej wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Uznać, zatem należy, że samowolne wybudowanie drewnianej szopy w odległości 40 cm od granicy, bez ściany oddzielenia pożarowego stanowi zagrożenie dla ludzi i mienia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).
Ustalenie daty budowy obiektu "w początku lat 70 - tych, po 1971r" nie jest uchybieniem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Ustalenie to znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w cytowanych przez organ II instancji dokumentach.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w wystarczający sposób wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary oświadczeniu skarżącej, iż budynek wybudowany był przed wojną.
Kserokopia mapy przedłożona przez pełnomocnika skarżącej przy piśmie z dnia [...].03.2003r , z "naniesionym łącznikiem pomiędzy budynkiem mieszkalnym a budynkiem gospodarczym" skarżącej, ustalenia tego nie podważa. Mapa przedstawia stan zagospodarowania działki skarżącej na dzień [...].01.1991r. Zaznaczony łącznik posiada inny kształt niż budynek opisany w protokole oględzin. Dokument ten nie stanowi dowodu kiedy przedmiotowy budynek został wzniesiony i czy został wykonany legalnie. Nie wynika również z niego, dla jakich celów został sporządzony.
Za wadliwe uznać należy twierdzenie organu odwoławczego, że w myśl art.6 kc ciężar udowodnienia spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zasada ta nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym.
Nie znajduje podstawy w aktach sprawy ustalenie organu, że "stwierdzono oznaki korozji biologicznej elementów konstrukcyjnych i poszycia oraz brak orynnowania" przedmiotowego budynku. W protokole oględzin fakty te nie zostały odnotowane.
Zapisano w nim jednak, że budynek ten jest drewniany i nie stwierdzono istnienia ściany oddzielenia pożarowego.
Protokół oględzin zawiera oświadczenie M. I., że przedmiotowy budynek to "stara drewniana szopa, pełniąca rolę garażu (bez atestu), stwarza zagrożenie pożarowe". Protokół ten został podpisany bez uwag przez skarżącą.
Na rozprawie w dniu [...].10.2006r. pełnomocnik skarżącej potwierdził, że budynek nie ma ściany oddzielenia pożarowego.
Skoro sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art.145 pkt 1 lit a) i b) p.o. p.s.a.), to brak jest możliwości uchylenia z innych przyczyn zaskarżonej do sądu decyzji.
Uchybienia organu w niniejszej sprawie nie naruszają prawa we wskazanym wyżej stopniu.
Dlatego też, na podstawie art.152 ustawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło