II SA/Kr 954/13

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 7 maja 2013r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 27 stycznia 2015r. P.B. złożył ponowny wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 7 maja 2013r. wydaną w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy. Skarżący domaga się ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania, zadłużenie. Podnosi, iż po potrąceniu zasądzonych od niego kwot przez komornika brak mu pieniędzy na obsługę zadłużenia. Na inne wydatki tj. żywność, media nie ma ani grosza. Do tej pory kolejnymi kredytami spłacał kolejne zadłużenia. Obecnie ze względu na działalność komornika nie ma możliwości dalszego zadłużania się. Skarżący jest zadłużony w bankach, a one czekają w kolejce by otrzymywać swoje wierzytelności. Małżonka odmówiła skarżącemu jakiejkolwiek pomocy, a sam wnioskodawca ma zasądzone na jej rzecz alimenty w kwocie 600 zł miesięcznie. P.B. jest zadłużony w bankach na kwotę około [...] zł ([...] ). Obsługa zadłużenia wynikającego z umów kredytowych wynosiła miesięcznie [...] zł (w tym [...] zł kredyty w Banku [...] oraz [...] zł zadłużenie w Banku [...] – dane na 2014r.). Dodatkowo skarżący posiadał debet w ROR w wysokości około 2.000 zł. Jeśli skarżący nie spłaci kredytów, banki będą prowadzić egzekucję z jego wynagrodzenia. Jak wskazuje wnioskodawca w piśmie uzupełniającym swój wniosek – obecnie ma jedno konto w Banku [...] ( dostępne środki [...] zł wg. stanu na dzień 18.02.2015r. ) , natomiast pozostałe umowy z bankami zostały przez nie wypowiedziane ( oczekuje egzekucji komorniczej z ich strony i procesu ). W obecnej chwili skarżący nie spłaca żadnego kredytu – nie ma na to środków i nie wie, ile aktualnie wynosi jego zadłużenie . Skarżący powinien jeszcze ponosić niezbędne wydatki na utrzymanie (tj. wyżywienie 700 zł i opłaty za media 800 zł). Sytuacja finansowa skarżącego pogarsza się od kilku lat. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, w okresach, w jakich przebywa on z nim. Jak bowiem wskazuje – dzieli opiekę nad synem z małżonką, z którą jest w faktycznej separacji. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w pełnym wymiarze ( starszy specjalista administracyjny –[...] ) w kwocie netto [...] zł, w tym zajęcia sądowe wynoszą [...] zł ( zaświadczenie Dyrektora ds. Pracowniczych [...] z dnia 20 lutego 2015r. ). Z akt sprawy wynika, iż skarżący jest współwłaścicielem domu w budowie w J,. w udziałach ½ oraz ½ na zasadach małżeńskiej wspólnoty majątkowej, co daje przeliczeniowy udział ¾. W domu tym nikt na stałe nie mieszka, czasami przebywa w nim skarżący, jego syn lub żona. Wszelkie koszty utrzymania tej nieruchomości ponosi skarżący. Skarżący nie wie, kto jest właścicielem mieszkania przy ul. [...] , najprawdopodobniej jest nim jego brat. W lokalu tym zamieszkują rodzice skarżącego. Dla wnioskodawcy jest to jedynie adres do korespondencji ze względu na brak miejsca zamieszkania. P.B. nie ponosi kosztów utrzymania tego lokalu, nie wie kto je ponosi i jaka jest wysokość tych kosztów. Budowy domu zaś nie finansuje i nie jest ona w ogóle finansowana. Dom stoi na działce 24 arowej zagospodarowanej domem oraz ogrodem – warzywnikiem. Wnioskodawca podnosi , iż cały plik dokumentów, faktur, oświadczeń znajduje się już w aktach niniejszej sprawy, a jego sytuacja materialno – bytowa niewiele się zmieniła w stosunku do poprzednio ocenianej w czerwcu 2014r. przez Sąd. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek – postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2014r. został rozpoznany w taki sposób, iż skarżącego zwolniono w całości od kosztów sądowych, natomiast wniosek o ustanowienie adwokata wniosek oddalono. Skarżący nie zgłosił od tegoż postanowienia sprzeciwu. A zatem - ponieważ postanowienie w przedmiocie prawa pomocy stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wynika z tego, iż przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak aż taka zmiana okoliczności istotnych, aby miało to wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał bowiem nowych okoliczności w istotny sposób świadczących o pogorszeniu – w stosunku do stanu z czerwca 2014r. – jego stanu majątkowego. Nadal wnioskodawca otrzymuje dochód z wynagrodzenia za pracę na [...] w pełnym wymiarze wysokości [...] zł, a wedle adnotacji na przedstawionym zaświadczeniu – z wynagrodzenia tego potrącana jest kwota 745,13 zł tytułem zajęcia sądowego. Aktualnie skarżący nie spłaca żadnych kredytów, oczekuje na procesy bankowe. Skarżący oświadczył, iż wskazywany przez niego adres jest jedynie adresem do korespondencji ze względu na brak miejsca zamieszkania. Nie wyjaśnił natomiast gdzie w takim razie zamieszkuje, jakie koszty ponosi z tego tytułu, skoro nie mieszka przy ul. [...] w K . Nie wyjaśnił tym samym czy korzysta z pomocy rodziców. Skarżący oświadczył, iż dom stoi na 24 arowej działce zagospodarowanej ogrodem warzywnym. Nie oświadczył natomiast czy osiąga jakiekolwiek dochody z tego tytułu np. poprzez sprzedaż uprawianych warzyw. Wnioskodawca nie wykazał zatem żadnych innych dodatkowych obciążeń budżetu domowego, poza tymi, o których wspominał w poprzednim wniosku, co więcej, stwierdził , iż jego sytuacja się nie zmieniła. A zatem nie można uznać, iż nastąpiła istotna zmiana okoliczności mających wpływ na pogorszenie sytuacji materialnej strony, skutkująca zmianą prawomocnego orzeczenia z czerwca 2014r. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawca nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej sytuacji majątkowo – bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia. Sytuacja majątkowa P.B. nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Jest on współwłaścicielem w ¾ części domu w budowie położonego w miejscowości J. , a poza tym uzyskuje dochody w postaci wynagrodzenia za pracę. Z przedłożonego zeznania PIT wynika, że za rok 2013 skarżący osiągnął przychód w wysokości [...] zł. Aktualnie pobierane wynagrodzenie za pracę jest zmniejszone ze względu na zajęcia egzekucyjne, jednakże stanowi nadal stałe i pewne źródło utrzymania. Ponadto negatywna sytuacja finansowa, w której skarżący się znalazł nie jest wynikiem czynników niezależnych, na które skarżący nie miał wpływu (choćby obciążenie skarżącego grzywnami sądowymi – k.[...] akt). Trudno zatem w całości przerzucić na Skarb Państwa, a w konsekwencji na innych współobywateli, skutki określonych działań i zaniedbań skarżącego. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata należy uznać za bezzasadne i nieadekwatne do aktualnej jego sytuacji majątkowej, a już uzyskane prawo pomocy w zakresie częściowym jest wystarczające i odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).