II SA/Kr 958/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki S.B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie tj. według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245), dlatego w wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia [...] września 2009 roku skarżącemu został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia w oparciu o aktualną sytuację finansową i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak przesyłając urzędowy formularz "PPF". Z zakreśleń dokonanych w rubryce 4 formularza wynika, że wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K.B. . Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości [...] zł oraz renta jego żony w wysokości [...] zł. Skarżący uzyskuje także dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,70 ha, a dochodowość roczna tego gospodarstwa wynosi [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom jednorodzinny długości 11 metrów i szerokości 9 metrów, w skład którego wchodzą cztery pokoje o powierzchni 64 m-, korytarz, kuchnia i łazienka, dodatkowo dom nr [...] stara szopa, nowa szopa, zadaszenie nad ciągnikiem na starym placu. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest biedny i chory. Od kilkunastu lat cierpi na różne schorzenia. Przebył operację serca, zabieg na palcu u lewej ręki, operację krwiaka w brzuchu, ma niedowład i uszkodzony nerw lewej nogi, problemy z kręgosłupem oraz jelitem grubym, z ciśnieniem, żylakami, miażdżycą. Skarżący na konieczne leczenie wydaje miesięcznie ponad 300 zł. Do wniosku skarżący załączył oświadczenie o lekarstwach, jakie przyjmuje w związku ze swoim stanem zdrowia, kopie odcinków emerytury własnej oraz małżonki, zaświadczenie Burmistrza Miasta M. z dnia [...] lutego 2006 roku o dochodowości gospodarstw rolnych skarżącego, wyniki badań konsultacyjnych radiologicznych, proktologicznych, USG, tomografii komputerowej, histopatologicznego, wynik badania przeprowadzonego w Pracowni Elektromiografii, kartę badania endoskopowego, wynik badania sigmoidoskopowego, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej trwałej niezdolności do pracy. Wnioskodawca przesłał także wyniki badań i konsultacji medycznych żony. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Podkreślić należy, że co do zasady strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Skarżący w niniejszej sprawie wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem orzekającego okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w takim zakresie wobec skarżącego nie występują. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia kosztów sądowych oraz przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego (art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W danych zawartych we wnioskach wynika bowiem, że zarówno S.B. , jak i jego żona otrzymują stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości [...] zł. Skarżący uzyskuje ponadto dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Faktem jest, że nie są to dochody wysokie, zważywszy, że przypadają na dwoje małżonków, ale stanowią stałe, pewne źródło utrzymania. Skarżący jest ponadto właścicielem nieruchomości rolnej o areale 1,70 ha, ma zatem potencjalne możliwości uprawy dla potrzeb własnych, co wpływa na obniżenie kosztów utrzymania. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia Burmistrza Miasta M. z dnia [...] lutego 2006 roku wynika, że poza gospodarstwem rolnym, skarżący posiada las o powierzchni 3,17 ha oraz nieużytki o areale 0,07 ha. Podkreślić również należy, że posiadanie majątku, a zwłaszcza nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Reasumując należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uwzględnienia takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Istnieją natomiast podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go w całości od kosztów sądowych. Skarżący oraz jego żona są bowiem osobami starszymi, schorowanymi, dlatego znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na zakup leków i konieczne leczenie. Wygospodarowanie środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru byłoby dla nich zatem zbyt dużym obciążeniem. Oprócz argumentów natury finansowej odmowa przyznania adwokata podyktowana została argumentem, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy). Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).