II SA/Kr 959/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Konwentu w Z. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [....] w przedmiocie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej- w Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 959/08 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. , na podstawie art. 3, art. 12 ust. 1 i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), art. 48 ust. 2 pkt 1a i art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2008 Nr 25, poz. 150) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 73 i 74 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późniejszymi zmianami), oraz art. 106 § 5 kpa uzgodnił pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia p.n. "Gminny Punkt Zbiórki Odpadów w gminie K. w zakresie sortowni, stacji przeładunkowej wraz z rampą oraz mobilnego sita bębnowego" usytuowany w Z. na dz. nr [...] - dla Gminy K. - określając następujące warunki: 1. W czasie prowadzenia budowy należy używać sprawnych technicznie maszyn by nie dopuścić do niekontrolowanego wycieku paliwa do wód i gruntu. 2. Odpady, które będą dowożone do miejsca prowadzenia działalności w zakresie zbierania i segregacji odpadów winny być zbierane i magazynowane w miejscach niedostępnych dla osób postronnych, utwardzonych, zabezpieczonych przed oddziaływaniem czynników atmosferycznych, zamykanych i zadaszonych. 3. Wszelkie czynności polegające na segregacji odpadów winny się odbywać w miejscu posiadającym szczelne i utwardzone podłoże, ogrodzonym i zabezpieczonym przed ewentualnym rozproszeniem się odpadów w sposób bezpieczny dla środowiska, w szczególności gruntowo- wodnego. 4. Działalność w zakresie zbierania i segregacji odpadów należy prowadzić w taki sposób aby nie powodować przekroczeń dopuszczalnych poziomów substancji i energii w środowisku. 5. Odpady należy przewozić transportem samochodowym, specjalistyczne przystosowanym do przewozu kontenerów. 6. Projekt powinien spełniać warunki bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. 7. W projekcie uwzględnić wnioski i zalecenia zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko opracowanym na etapie uzgodnień uwarunkowań środowiskowych dla projektowanej budowy gminnego punktu zbiórki odpadów wykonanym w [...] 2008r. przez mgr inż. M.J. z Przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. w N. Na uzasadnienie postanowienia organ podał, że w postanowieniu z dnia [...] 2008 r. znak: [...] Burmistrz Miasta w K. stwierdził, że wyżej opisane przedsięwzięcie wymaga opracowania raportu oddziaływania na środowisko, w związku z czym pismem z dnia [...] maja 2008 r. zwrócił się o dokonanie stosownego uzgodnienia. Dalej organ wskazał, że powierzchnia przeznaczona do zagospodarowania w ramach Gminnego Punktu Zbiórki Odpadów - wynosi [...] Om2 i stanowi część powierzchni działki nr [...]. Przedsięwzięcie polegało będzie na odbieraniu odpadów komunalnych surowcowych, niebezpiecznych i budowlanych, dostarczanych przez mieszkańców gminy oraz ich przygotowanie do przekazania uprawnionym podmiotom odpowiedzialnym za ich przetwarzane. Szacunkowo Gminny Punkt przyjmował będzie ok. [...] Mg odpadów surowcowych. Do punktu zbiórki dowożone będą wszelkie odpady zbierane selektywnie na terenie Gminy celem ich doczyszczenia. Punkt ten działał będzie w systemie "[...]" polegającym na dostawie zgromadzonych w gospodarstwach odpadów- frakcji opakowaniowych i papieru nie opakowaniowego, odpadów wielkogabarytowych, odpadów niebezpiecznych powstałych w strumieniu odpadów komunalnych, odpadów z remontu powstałych przy drobnych pracach remontowych w budynkach mieszkalnych, odpadów zielonych. W punkcie działać będzie hala o powierzchni ok. [...]m , wyposażona w prostą linię sortowniczą, rampę do przeładunku odpadów zmieszanych, mobilne spalinowe sito bębnowa o przepustowości ok.[...]m3/h. Punkt również wyposażony będzie w budynek przyjęcia odpadów, o powierzchni [...]m2 z wydzielonymi częściami: pomieszczeń odbioru odpadów, pomieszczeń biurowych, część socjalna, magazyn. Wagę samochodową oraz wiatę magazynową z wydzielonymi boksami ([...] szt.) W hali wydzielona zostanie strefa przyjęcia odpadów pozwalająca na stworzenie [...] dobowej rezerwy odpadów zmieszanych. Wyładunek z wozów dostawczych będzie się odbywał na płytę rozładowczą, na której będzie się odbywała, prowadzona ręcznie zgrubna selekcja. Z płyty odpady podawane będą ładowarką na system przenośników kanałowych i taśmowych. Selekcja ręczna odbywać się będzie na trybunie sortowniczej, z podziałem na poszczególne frakcje surowcowe oraz balast. Rozładunek odpadów następował będzie z rampy rozładunkowej do odpowiednio oznakowanych kontenerów i pojemników, wskazanych przez pracownika punktu, przeznaczonych do gromadzenia poszczególnych frakcji surowcowych: opakowań z tworzyw sztucznych, opakowań z papieru i tektury, opakowań ze szkła, papieru gazetowego, odpadów wielkogabarytowych, drewnopochodnych, złomu stalowego, złomu metali kolorowych, drewna ([...]szt.). W punkcie planuje się usytuowanie utwardzonego placu manewrowy do przyjmowania oraz załadunku dostarczonych odpadów z utwardzoną drogą dojazdową. Na placu będą ustawione kontenery do segregacji odpadów. Część placu wydzielona będzie dla pojazdów odbierających surowce wtórne celem ich przekazania do recyklerów. Waga samochodowa będzie miała długość [...]m. W budynku przewiduje się pomieszczenia dla odbioru odpadów niebezpiecznych, część socjalną, oraz magazyn środków bhp i środków p/pożarowych. Kontenery o pój. [...]m3 ustawione na placu przeznaczone będą dla surowców takich jak: szkło białe, szkło kolorowe, tworzywa sztuczne, papier opakowaniowy, papier nie opakowaniowy, metale żelazne, metale nieżelazne, odpady wielkogabarytowe, odpady zielone, odpady budowlane typu: gruz betonowy, gruz ceglany, gruz mieszany. Na wysegregowane surowce wtórne planuje się przeznaczyć boksy. Prasa pionowa mechaniczna do belowania surowców. Wszystkie ścieki sanitarne na terenie punktu zostaną ujęte w wewnętrzny system kanalizacji z odprowadzeniem do zbiornika bezodpływowego. Ścieki z placu manewrowego planuje się odprowadzić poprzez system separatorów do zbiornika wodnego w formie oczka wodnego. Sugeruje się uszczelnienie powierzchni palcu punktu zbiórki odpadów. Planuje się ograniczenie uciążliwości prasy poprzez zlokalizowanie jej w boksie magazynowym. Punkt będzie wytwarzał - odpady balastowe które będą przewożone na składowisko odpadów. Ponadto w wyniku odzysku odpadów przy pomocy mobilnego sita bębnowego powstanie odpad o kodzie [...] (Minerały, np. piasek i kamienie) w ilości ok. [...]Mg/rok, który może być wykorzystany do rekultywacji składowiska odpadów. Źródłami emisji do atmosfery mogą być- samochody do przewozu kontenerów, samochody przewożące surowce i wywożące odpady do miejsc ich unieszkodliwienia, prasa, gromadzenie odpadów balastowych, system sortowania odpadów. Nadto organ wskazał, że w raporcie przedstawiono główne cechy charakterystyczne procesów produkcyjnych i przewidywane wielkości emisji wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, w których stwierdzono, że powstające w procesie oczyszczania surowców wtórnych odpady balastowe będą odwożone na składowiska odpadów. Ponadto w wyniku pracy mobilnego sita bębnowego odzyskany piasek i kamienienie mogą być wykorzystane do rekultywacji składowiska odpadów. Przeprowadzone analizy wpływu omawianego przedsięwzięcia na poszczególne komponenty środowiska wykazały, że nie będzie ono negatywnie wpływać na zdrowie ludzi oraz nie wpłynie na warunki bytowania zwierząt, jak również nie wpłynie na roślinność. Przedsięwzięcie to nie będzie również na etapie eksploatacji negatywnie oddziaływać na roślinność, wody, powierzchnię ziemi oraz krajobraz. Planowane przedsięwzięcia nie będzie miało negatywnego wpływu na obszary objęte ochroną w tym obszary [...]. Odpady nieprzydatne w miejscu prowadzenia prac, będą ewidencjonowane; przekazywane do odzysku lub unieszkodliwiania. W związku z powyższym nie przewiduje się występowania oddziaływań wtórnych, skumulowanych i długoterminowych planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Zażalenie na wyżej opisane postanowienie złożył Konwent A. w Z.. Wniósł o jego uchylenie w całości z uwagi na istnienie negatywnych uwarunkowań dla zamierzonego przedsięwzięcia, nie rozpoznanych w toku postępowania. Wskazał, że w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia wielokrotnie wnosił zastrzeżenia wobec aktualnie funkcjonującego wysypiska i sposobu jego prowadzenia. Zarzucał przede wszystkim składowanie odpadów również poza wyznaczonym terenem, a wyniku interwencji przeprowadzenie jedynie dzikiej rekultywacji terenu, polegającej wyłącznie na zasypaniu odpadów ziemią bez zabezpieczenia np. wód gruntowych przed skażeniem, zajeżdżanie i bezprawne korzystanie ze znacznego terenu należącego do żalącego się, o który toczy się postępowanie windykacyjne, ciągłe immisje głównie w postaci niezabezpieczenia zawartości wysypiska przed jej wywiewaniem na tereny sąsiednie, skażenie wody (które może pochodzić wyłącznie z terenu wysypiska), co uniemożliwia hodowlę ryb w stawach. Powyższe okoliczności zostały stwierdzone i przyznane przez Urząd Miasta, który zapowiedział stosowne działania wobec administratora wysypiska, których jednak nie podjął. Z pisma Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. wynika, ze administratorem zamierzonego rozbudowanego wysypiska miałby być ten sam podmiot, co rodzi uzasadnione, zdaniem żalącego się, wątpliwości co do prawidłowego funkcjonowania wysypiska w przyszłości. Nadto zarzucił, że uzasadnienie postanowienia stanowi opis stanu przyszłego, pożądanego prawnie bez odniesienia się do aktualnych uwarunkowań, które przemawiają przeciwko inwestycji. Nie wzięto pod uwagę charakteru obiektów strony żalącej się (zabytkowe obiekty sakralne oraz zakład opiekuńczy), sąsiedztwa terenów rolnych i wód wykorzystywanych gospodarczo, ciągłych i nie zlikwidowanych immisji zapachowych i zawiewania śmieci, hałasu i zapylenia związanych z ciągłym ruchem pojazdów. Pominięto również fakt, że skoro wysypisko w obecnym kształcie jest nazbyt uciążliwe dla nieruchomości sąsiednich, to jego powiększenie może tę uciążliwość jedynie zwiększyć. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 138 §1 pkt 1 kpa, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Na uzasadnienie postanowienia organ odwoławczy podniósł następujące okoliczności: Projektowane przedsięwzięcie stosownie do ustaleń § 3 ust. 1 pkt. 73 i 74 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. zaliczane jest do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przedsięwzięcie to nie koliduje z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego wsi Z. (zaświadczenie Architekta Miasta z dnia [...] 2007 r.). Organem właściwym do dokonania uzgodnienia przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Stosownie do zapisu art. 46 ust 1 i ust. 4, art. 48 ust. 1 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jego realizację, a więc przedmiotowa decyzja dotyczy dopiero planowanego przedsięwzięcia. Stan sanitarny istniejącego na tym terenie wysypiska nie jest przedmiotem postępowania. Podkreślił, że w myśl przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, na użytkownikach środowiska ciąży obowiązek takiego eksploatowania przedsięwzięcia, aby związane z nim emisje nie powodowały pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenie życia i zdrowia ludzi. Postanowienie organu l instancji zostało wydane na podstawie wyżej powołanych przepisów, w oparciu o przedłożony raport oddziaływania na środowisko. Celem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest przede wszystkim określenie warunków realizacji danego przedsięwzięcia pod względem ochrony środowiska. Organy Inspekcji Sanitarnej uzgadniają środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia pod względem wymagań sanitarno - higienicznych, nie przesądzają natomiast o lokalizacji inwestycji. W tym zakresie kluczową rolę pełni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nadto organ podniósł, że poruszony w zażaleniu problem własności terenu nie leży w zakresie kompetencji organów inspekcji sanitarnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2007 r. złożył Konwent [...]. w Z. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako sprzecznego z prawem i ze słusznym interesem nieruchomości sąsiednich. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, stwierdzając jedynie, że dotyczą one funkcjonowania dotychczasowego wysypiska śmieci. Stanowisko takie, w ocenie skarżącego, jest niesłuszne, albowiem nie jest on w stanie przewidzieć jakie będą realia funkcjonowania przyszłego obiektu. Wskazał on jedynie na konkretne zagrożenia poparte przykładami z przeszłości obrazującymi dotychczasowe złe funkcjonowanie obiektu, co jest tym istotniejsze, że jak wynika z dokumentacji, w nowej inwestycji będą uczestniczyć w znacznej mierze te same osoby i podmioty, które w niewłaściwy sposób prowadziły obiekt. Podkreślił, że planowane zwiększenie wydajności obiektu zwiększy już istniejące uciążliwości, na okoliczność których przedłożył dodatkowe dokumenty .W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie. Przedstawił argumentację zawartą w uzasadnieniach postanowień l i II instancji. Dodatkowo podniósł, że raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko został wykonany zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wynika z niego również, że przedsięwzięcie związane jest z uporządkowaniem gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy K. . Przedsięwzięcie spełnia wymagania prawa krajowego i unijnego w odniesieniu do gospodarki odpadami, a w szczególności do odzysku materiałów oraz minimalizacji odpadów deponowanych na składowisku, jak również jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zarzuty dotyczą aktualnie funkcjonującego wysypiska, o czym świadczą również dokumenty dołączone do skargi. Natomiast z raportu wynika, że zaprojektowane technologie i rozwiązania techniczne są nowoczesne. Wskazał również, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie decydują o lokalizacji inwestycji, dokonują jedynie uzgodnień pod kątem zachowania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zaskarżone postanowienie jest wadliwe, ponieważ wydane zostało bez należytego wyjaśnienia sprawy. Rola organu współdziałającego, którego stanowisko ma mieć wpływ na końcowe, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, nie może ograniczać się do bezkrytycznej akceptacji dostarczonego przez organ główny materiału dowodowego. Zadaniem inspektora sanitarnego jest mieszcząca się w granicach jego kompetencji ocena, czy i jaki wpływ zamierzona inwestycja wywierać będzie na środowisko. Dla prawidłowego wykonania tego zadania inspektor musi posiadać pełną wiedzę o wszystkich aspektach i uwarunkowaniach przedmiotu oceny. Tymczasem w przedłożonych aktach, w tym w raporcie oddziaływania na środowisko brak jest miarodajnej informacji co do tego, czy inwestycja będąca przedmiotem uzgodnienia stanowi część, element innego, większego przedsięwzięcia, bądź też ma stanowić uzupełnienie już istniejącego obiektu. Zarówno w zażaleniu, jak i w skardze podnoszone są zarzuty będące wyrazem obawy, że "planowane zwiększenie wydajności obiektu zwiększy już istniejące uciążliwości". Skwitowanie tych zarzutów stwierdzeniem, że "stan sanitarny istniejącego na tym terenie wysypiska nie jest przedmiotem postępowania" nie jest absolutnie wystarczające. Nie wyjaśniono bowiem w ogóle gdzie i w jakich warunkach owo "istniejące wysypisko" funkcjonuje i jaki jest jego faktyczny związek z inwestycją zamierzoną. Wiedzy na tej temat nie ma również w raporcie, w którym znajdują się jedynie szczątkowe, i - jak się wydaje - niespójne ze sobą informacje, l tak w raporcie między innymi zapisano, że: - "Od [...] teren (zamierzonej inwestycji) otoczony jest [...] pasem izolacyjnym w postaci lasu, natomiast tereny wokół wykorzystywane są rolniczo"; - "Krajobraz i warunki przyrodnicze w sąsiedztwie analizowanej lokalizacji zostały zdewastowane wiele tal temu, w wyniku składowania odpadów. Składowanie odpadów odbywało się bez dodatkowego uszczelnienia podłoża i odprowadzania zanieczyszczonych odcieków ze składowiska, co spowodowało zmiany jakości środowiska"; - "Projektowany Punkt Zbiórki Odpadów zlokalizowany został na terenie, od wielu lat służącym jako składowisko odpadów, usytuowanym na działce nr [...], przeznaczonej dla gminnego składowiska odpadów..." Na żadnym z rysunków i na żadnej mapie nie oznaczono umiejscowienia istniejącego wysypiska. Do skargi zaś dołączono kopię decyzji z dnia [...] nakazującą Gminie K. rozbiórkę dzikiego wysypiska śmieci na działkach nr [...] i [...], a więc nie na działce, której ma dotyczyć uzgodnienie. Powyżej wskazane wątpliwości co stanu faktycznego sprawy nie pozwalają na dokonanie miarodajnej oceny zgodności z prawem materialnym zaskarżonego aktu. Uchybienie przepisom art. 7, 77 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa mają charakter istotny i jako takie powodują konieczność uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.