II SA/Kr 959/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 16 czerwca 2025 r. znak: SKO.ZP/415/169/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz B. R. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. nr SKO.ZP/415/169/2025 umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. z dnia 13 września 2023 r., znak: GKPOŚ.6730.1.39.2023 w sprawie ustalenia warunków zabudowy na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego o powierzchni zabudowy do 70 m2, na części działki nr [...] w miejscowości W.. Rozstrzygnięcie zapadło wobec rozpatrzenia wniosku B. R. (skarżącej) o stwierdzenie nieważności decyzji w którym wskazała, że dojazd do planowanego budynku ma odbywać się poprzez drogę służebną obciążającą nieruchomość wnioskodawczyni, a droga ta nie spełnia parametrów technicznych. Wg organu jak stanowi art. 64a ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1130, dalej u.p.z.p.) stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej pr. bud.), jest wnioskodawca. W doktrynie prawa wyjaśniono, że: "przepis art. 64a został wprowadzony ustawą z 17.09.2021r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. poz. 1986), która weszła w życie 3.01.2022 r. Przepisy komentowanego artykułu zawierają szczególne unormowania w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego o powierzchni do 70 m2, o których mowa wart. 29 ust. 1 pkt 1 pr. bud. Budynkami tymi są wolnostojące, nie więcej niż dwukondygnacyjne budynki mieszkalne jednorodzinne o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Stroną postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego o powierzchni do 70 m2, jest wyłącznie wnioskodawca (ust. 1). Artykuł 64a stanowi lex specialis w stosunku do przepisów komentowanej ustawy oraz Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym określenia stron postępowania. Ogranicza krąg stron postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie do wnioskodawcy w sytuacji, gdy wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczy wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy do 70 m2, który jest nie więcej niż dwukondygnacyjny, a którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których został zaprojektowany, zaś sama budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. Omawiany przepis wyłącza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, co więcej - organ wydający decyzję o warunkach zabudowy będzie ją wydawał na podstawie przepisów dotyczących postępowania uproszczonego (z wyłączeniem milczącego załatwienia sprawy), a jeśli treść decyzji będzie zgodna z żądaniem inwestora, nie będzie wymagała uzasadnienia." - tak: Szlachetko Jakub H. (red.), Szlachetko Katarzyna (red.). Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Filipowicz Tomasz (red.), Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, wyd. IV. W orzecznictwie zaś wskazano, iż: jedyną stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a pr. bud., jest wnioskodawca. Niezależnie od treści wydawanego rozstrzygnięcia, tj. zarówno w przypadku ustalenia warunków zabudowy, jak również w przypadku odmowy ustalenia warunków zabudowy, brak jest obowiązku zawiadamiania wnioskodawcy o zgromadzeniu materiału dowodowego w trybie art. 10 k.p.a Dlatego też analiza stanu prawnego i zaistniałego w sprawie stanu faktycznego prowadzić musi do wniosku, że wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności należało umorzyć. Na etapie tego postępowania okazało się bowiem, że wniosek o stwierdzenie nieważności złożyła osoba, która w świetle przywołanego wyżej przepisu i wyrażonych na jego gruncie poglądów, nie może być stroną postępowania nieważnościowego. Jeżeli chodzi o argumenty przedstawione we wniosku, to co do zasady Kolegium, uznając, że wniosek pochodzi od osoby nieuprawnionej nie może wypowiadać się merytorycznie. Niemniej jednak rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) stosuje się: przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2 (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Zatem jest to rozporządzenie, które ma zastosowanie, ale nie na etapie ustalania warunków zabudowy, lecz na etapach kolejnych - prowadzących do uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Z tego też powodu, nie można "przenosić" treści przepisów tego rozporządzenia na etap wydawania decyzji o warunkach zabudowy, która powinna zostać wydana każdorazowo w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Kwestionowany przepis rozporządzenia (§ 14) nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Jeżeli natomiast strona wnioskujące to jest B. R. wywodzi swoje uprawniania z faktu, iż jej nieruchomość obciążona jest służebnością, to ta okoliczność może być wzięta pod uwagę, ale w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym w którym można domagać się na przykład określenia zakresu służebności. Oddziaływanie obiektu jest pojęciem normatywnym uregulowanym przepisach prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 punkt 20 pr. bud., przez obszar oddziaływania obiektu - należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Brak jest podstaw do uznania, że planowany obiekt będzie ponadnormatywnie oddziaływał na nieruchomości sąsiednie. Skarżąca w swojej skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuciła naruszenie: - art. 28 k.p.a. i art. 64a ust. 1 u.p.z.p. przez przyjęcie, iż powołany art. 64a wyklucza włączenie do postępowania w charakterze strony podmioty będące stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a w sytuacji, gdy w treści decyzji wymagany dostęp do drogi publicznej został określony przez nieruchomość nie należącą do inwestora; - art. 157 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające nie podjęciu postępowania z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wg skarżącej wydana przez Wójta decyzja określała warunki dostępu do drogi publicznej przez działki należące do wnioskodawczyni w oparciu o ustanowioną służebność. Jak wskazywano szerokość tej służebności to zaledwie 2, 5 m (przy zakrętach 3m). Jest oczywiste, iż szerokość ta nie spełnia wymagań technicznych, wyklucza komunikację, w szczególności dojazd służb medycznych, straży pożarnej, pojazdów komunalnych. W konsekwencji wnioskodawczyni jako właścicielka nieruchomości obciążonej winna być uznana za stronę przy prawidłowym zastosowaniu art. 64a ust. 1 u.p.z.p. łącznie z przepisem art. 28 k.p.a. Wniesiono o uchylenie decyzji W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że niniejsze rozstrzygnięcie nie przesądza o wadliwości lub braku wadliwości decyzji o warunkach zabudowy. Dotyczy ono wyłącznie kwestii interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności kwestionowanej przez skarżącą decyzji o warunkach zabudowy. Przechodząc do tej problematyki należy przypomnieć, że SKO przyjęło, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy, z uwagi na treść art. 64a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego ust. 1 stanowi, że stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, jest wnioskodawca. Podkreślenia jednak wymaga, że w/w przepis jest przepisem szczególnym, będącym wyjątkiem od zasad ustalania kręgu stron w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a w związku z tym jako wyjątek od reguły nie może być wykładany rozszerzająco. Tymczasem postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. Na płaszczyźnie formalnej, jest też postępowaniem całkowicie odrębnym od postępowania o ustalenie warunków zabudowy, o którym stanowi w/w art. 64a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym stanie rzeczy, w tym postępowaniu organ winien ustalać krąg stron na zasadach ogólnych, jakie wynikają z art. 28 k.p.a. A uwzględniając, wynikający z akt sprawy stan faktyczny dotyczący dostępu terenu, dla którego ustalono warunki zabudowy do drogi publicznej, który przebiega po nieruchomości skarżącej, oraz wystąpienie uczestników niniejszego postępowania o powiększenie służebności drogowej przebiegającej po nieruchomości skarżącej wyrazić należy pogląd, że skarżąca ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy. Kwestia dostępu terenu inwestycji do drogi publicznej ma bowiem bezpośredni wpływ na uprawnienia właścicielskie skarżącej, ograniczając je (art. 140 k.c w zw. z art. 28 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ przyjmie, że skarżąca posiada interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności kwestionowanej przez nią decyzji o warunkach zabudowy. Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt II w oparciu o art. 200 w/w ustawy, zasądzając na rzecz skarżącej 200 zł. tytułem uiszczonego wpisu od skargi.