II SA/Kr 968/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą w 1/2 części od wpisu sądowego, w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. W dniu [...] września 2007r. S. T. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza N. z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału działki. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Podnosi, iż posiadana renta często nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb dnia codziennego, wskazuje na duże wydatki związane z leczeniem, na fakt obciążenia budżetu domowego alimentami na dzieci. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Formalnie jest żonaty, jednak od 8 lat pozostaje w faktycznej separacji z żoną, mieszkając oddzielnie. Żona wraz z dwójką dzieci mieszka w innej miejscowości. Jak podaje skarżący – żona nie pracuje zawodowo, utrzymuje się m. innymi ze świadczeń otrzymywanych od wnioskodawcy. Skarżący płaci bowiem żonie miesięcznie 500,00 zł tytułem alimentów na dzieci. Sam utrzymuje się z renty w wysokości [....] zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom jednorodzinny o pow. 82 m2, trzy działki rolne o łącznej pow. 0,79 ha. Wnioskodawca nie wykazuje natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie – "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się aktualnie w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący skutecznie wykazał, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów, wykazane obciążenia budżetu domowego, wykazane koszty utrzymania, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów pełnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia 1/2 części wpisu sądowego Sąd uznał za uzasadnione. Natomiast Sąd pragnie podkreślić, iż posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkania czy gruntu ) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, szczególnie w całości, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia. Posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto, skarżący podniósł co prawda, że ponosi duże koszty związane z leczeniem, wizytami u lekarzy specjalistów i zakupem leków, natomiast twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych, umożliwiających uiszczenie kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Skarżący wnosząc skargę do Sądu, winien liczyć się z tym, iż będzie zobowiązany do uiszczenia stosownych kosztów sądowych i kosztów ew. zastępstwa procesowego w sprawie. Wnioskodawca co prawda wykazuje obciążenia budżetu, jednakże oprócz stałego i pewnego dochodu z renty posiada również oszczędności zgromadzone na rachunku ROR w wysokości [....] zł, a zatem jest w stanie w obecnej sytuacji majątkowej poczynić sam oszczędności dla zgromadzenia funduszy na opłacenie ewentualnego kwalifikowanego zastępcy procesowego z wyboru. W tym miejscu Sąd pragnie jednakże podkreślić, iż zgodnie z art. 134 par. 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą. Z uwagi zatem na regulację zawartą w art. 134 oraz art. 140 cyt. ustawy nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).