II SA/Kr 968/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokat i radcy prawnego sprawie skargi na uchwałę Rady Gminy M. z dnia 24 lutego 2014 r. Nr XLI/281/2014 w przedmiocie rozpatrzenia skargi p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek skarżącej M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych II. ustanowić dla skarżącej M.P. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. II SA/Kr 968/14 UZASADNIENIE Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w sprawie skargi na uchwałę Rady Gminy M. z dnia 24 lutego 2014 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwoma synami. Ich miesięczny dochód wynosi 1.375 zł i składa się na niego renta skarżącej w wysokości 875 zł oraz dopłaty unijne w wysokości 500 zł. Skarżąca jest współwłaścicielem domu o pow. 160 m2 oraz nieruchomości gruntowych o pow. 8,11 ha. Ponadto w skład majątku wchodzą ruchomości w postaci ciągnika [...] o wartości 10.000 zł i samochód osobowy marki Opel [...] o wartości 15.000 zł oraz samochodu Ford [...]. Oba pojazdy są niezbędne do pracy w gospodarstwie. Na uzasadnienie wniosku skarżący wskazała, iż prowadzone gospodarstwo dostarcza pożywienia rodzinie. Nie przynosi dochodu. W 2013 r. dotknęła go klęska powodzi - ulewy zniszczyły uprawy. W związku z tym skarżąca korzystała z pomocy z tytułu strat. Jako, że sytuacja finansowa skarżącej jest bardzo zła korzysta ona z pomocy matki. Ma ona charakter rzeczowy. Renta, którą skarżąca otrzymuje nie starcza na zakup niezbędnych ubrań, środków czystości itp. Synowie skarżącej uczą się jedne w technikum Geodezyjnym, drugi po maturze dostała się na stacjonarne studia na Uniwersytecie Rolniczym w K. Dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi według zaświadczenia gminy 27.600 zł. rocznie. Dochód ten jest jednak ustalany sztucznie i nie ma związku z rzeczywistym dochodem jaki uzyskuje skarżąca z rodziną. Faktycznie gospodarstwo oprócz żywności dla rodziny nie przynosi przy obecnych cenach artykułów rolnych żadnego konkretnego dochodu. W styczniu skarżąca sprzedała zboże – 2,5 tony za 1.890 zł. Obecnie sprzedawane są po 12 zł za 15 kg. Na giełdzie rolnej mąż skarżącej sprzedaje 10 kg kapusty za 10 zł. Sprzedaż na giełdzie nie rekompensuje nawet kosztów dojazdu. Wysokie są również koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego – zakup nasadzeń, maszyn rolniczych, paliwa do maszyn, nawozów. Otrzymała 600 zł utrzymuje się z emerytury w wysokości 934,61 zł. W piśmie z dnia 6 sierpnia 2014 r., uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła dodatkowo, iż prowadzi ona działalność rolna w postaci uprawy zbóż i warzyw. Mąż skarżącej nie pracuje i nie ma z tego tytułu żadnych dochodów. Pomaga w gospodarstwie. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej na stałe. Do pisma skarżąca dołączyła następujące dokumenty: kserokopie umowy ubezpieczeniowej rolnej, kserokopie potwierdzenia zawarcia umów ubezpieczeń komunikacyjnych samochodów Ford [...], Opel [...], wyciąg z rachunku bakowego skarżącej za okres od maja do sierpnia 2014 r., decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, zeznanie podatkowe skarżącej za rok 2013, odcinki wpłat za energię elektryczną, gaz, gospodarowanie odpadami za wywóz nieczystości, wodę i usługi telekomunikacyjne, w tym internet. Pisma w sprawie składek za ubezpieczenie zdrowotne, chorobowe i macierzyńskie a także emerytalno – rentowe wynosi kwartalnie 411 zł. Ogólny koszt miesięcznych opłata wynosi według przedstawionych rachunków 934,98 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W ocenie orzekającego sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitymi. Skarżąca osiąga stały miesięczny dochód w postaci świadczenia rentowego oraz dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Korzysta z dopłat unijnych. Dysponuje majątkiem duży rozmiarów gdzie prócz nieruchomości budynkowych i gruntowych w skład jej majątku wchodzą dwa samochody i ciągnik. Nie wykazuje dodatkowych obciążeń kredytami i pożyczkami. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, iż skarżąca nie jest w stanie wygospodarować kwoty potrzebnej na wniesienie wpisu sądowego, bo na tym etapie postępowania koszty sądowe będą sprowadzały się do uiszczenia stosownego wpisu i potraktować ją jak osoby bezrobotne, czy w inny sposób pobawione jakichkolwiek środków do życia. Należy jednak wziąć pod uwagę zmienną wysokość uzyskiwanego dochodu z gospodarstwa rolnego a także koszty jakie ono generuje, jak również przedstawione wydatki i przychylić do wniosek do ustanowienia pełnomocnik z urzędu. Wydatek tego rzędu co wynagrodzenie pełnomocnika mogłoby już w znacznym stopniu nadszarpnąć budżet domowy i przyczynić się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).