II SA/Kr 98/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego S.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 28 lipca 2015 r., w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 listopada 2014 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójka nieletnich dzieci. Ich wspólny miesięczny wynosi 2.000 zł netto i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. Żona skarżącego nie pracuje, nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu. Rodzina uzyskuje też świadczenia z tytułu zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego w wysokości 311 zł miesięcznie. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 120 m2. Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż jest obecnie jedynym żywicielem rodziny. Ma na utrzymaniu niepracująca żonę, na urlopie macierzyńskim oraz trójkę nieletnich dzieci. W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 16 lipca 2015 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia poprzez: - udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącego za ostatnie trzy miesiące zaświadczeniem pracodawcy lub wyciągiem z rachunku bankowego, jeśli wynagrodzenie wpływa na konto bankowe; - zeznania podatkowego za rok 2014 skarżącego oraz jego żony; - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - oświadczenie czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej; - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny ( opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, opał) a także oświadczenie o wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie ubranie, telefon, ubezpieczenie, środki higieniczne, ewentualnie leczenie członków rodziny, itp.; - oświadczenie, czy skarżący lub jego żona są właścicielami pojazdów mechanicznych - jeśli tak to należy podać markę i rok produkcji; - oświadczenie z jakich środków skarżący prowadzi inwestycję budowy domu. W piśmie z dnia 28 lipca 2015 r., uzupełniającym wniosek pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż głównym źródłem utrzymania skarżącego jest dochód uzyskiwany z pracy w gospodarstwie rodziców, który wynosi miesięcznie około 1.400-1.500 zł. Dodatkowo skarżący podejmuje w okresie mniej nasilonych prac rolniczych i gospodarskich parce dorywcze na budowlanych i z tego tytułu osiąga średniomiesięczny dochód w wysokości 600-700 zł. Rodzina skarżącego korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w postaci świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego i jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka. W 2015 r. skarżący uzyskał także pomoc z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w postaci zasiłku macierzyńskiego w wysokości 3.377,80 zł z tytułu urodzenia G.Ł. oraz 3.521,80 zł z tytułu urodzenia L.L. . Koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny wynoszą łącznie 1.240 zł i składają się na nie koszty ubezpieczenia rolniczego, wyżywienia, zakupu środków higienicznych oraz opłata za telefon. W pozostałym zakresie koszty utrzymania domu pokrywane są przez rodziców skarżącego , który w miarę aktualnych możliwości w nich partycypuje. Ponadto skarżący jest obciążony spłatą kredytu wynikającą z umowy kredytowej zawartej w banku [...], którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Na budowę domu skarżącego zostały przeznaczone środki pochodzące z prezentów ślubnych dla skarżącego i jego żony, ze środków zgromadzonych przez żonę skarżącego przed ślubem, uzyskane z tytułu sprzedaży samochodu marki Jeep Grand Cherokee rok prod. 2008. W pozostałym zakresie w budowie domu partycypowali rodzice skarżącego oraz jego dwaj bracia. Dodatkowo należy wskazać, iż dom został wybudowany w systemie gospodarczym, gdzie praktycznie wszystkie prace zostały wykonane przez skarżącego, jego ojca i braci- nieodpłatnie. Do pisma dołączone zostały kserokopie następujących dokumentów: wyciąg z konta bankowego skarżącego i jego żony prowadzonego w banku [...] za okres od kwietnia do lipca 2015 r., zaświadczenie z Izby Skarbowej w N. z dnia 27 lipca 2015 r., iż na dzień wydania zaświadczenia skarżący nie złożył zeznania podatkowego za rok 2015, kserokopię zeznania podatkowego żony skarżącego za rok 2014, decyzję GOPS w N. z dnia 9 czerwca 2015 r. w sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego dla L.Ł. , decyzję GOPS z dnia 9 czerwca 2015 r. w sprawie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka L.Ł. , dwie decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w sprawie zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka L.Ł. i G.Ł , terminarz spłaty kredytu zaciągniętego w banku [...] Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. , pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż utrzymuje się wraz z rodziną z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.000 zł neto, w piśmie uzupełniającym wniosek z dnia 28 lipca 2015 pełnomocnik skarżącego precyzuje, że kwota wynagrodzenia skarżącego to [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych wykonywanych w okresach zastoju prac polowych w wysokości 600-700 zł miesięcznie. Rodzina skarżącego korzysta również z zasiłku rodzinnego w wysokości 311 zł miesięcznie, zgodnie z treścią decyzji z dnia 9 czerwca 2015 wypłacanego do końca października 2015 r . Skarżący wskazał wysokość wydatków koniecznych jakie ponosi jego rodzina w miesiącu na łączną kwotę 1.240 zł. Dodatkowym obciążeniem miesięcznego budżetu rodziny jest spłata kredytu , którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Mimo precyzyjnego wezwania skarżący nie przedstawił żadnych rachunków ani faktur dokumentujących koszty utrzymania nieruchomości, w której obecnie mieszka wraz z rodziną ( prąd, gaz, woda, ścieki, wywóz śmieci, opał , itd.). W piśmie z dnia 28 lipca 2015 pełnomocnik skarżącego lakonicznie stwierdza, że koszty utrzymania domu pokrywają rodzice skarżącego a on sam partycypuje w nich w miarę możliwości finansowych. Wynika z tego iż , biorąc pod uwagę wykazane dochody skarżącego i jego żony obowiązek utrzymania domu spoczywa na rodzicach skarżącego, z którymi de facto prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe (taka sytuacja domowa skarżącego w obliczu złożonych oświadczeń i dokumentów odpowiada definicji pojęcia" pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym", przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przez to pojęcie należy rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa ( postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06,niepubl.), których miesięczne dochody powinien wykazać wraz z wszelkimi rachunkami związany ze wspólnym, utrzymaniem. Z przedłożonego do akt wyciągu ze wspólnie prowadzonego z żoną konta bankowego wynika, iż w miesiącu czerwcu wpłynęła na wskazane konto wpłynęło [...] zł a dodając jeszcze deklarowane wynagrodzenie skarżącego rzędu [...] zł daje to w miesiącu kwotę [...] zł. Dysponując takimi środkami pieniężnymi i mając na uwadze decyzję o wniesieni skargi kasacyjnej skarżący winien był zabezpieczyć środki pieniężne na dalsze prowadzenie postępowania sądowego, uwzględniając wniesieniem stosowanych opłat, w tym od skargi kasacyjnej. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. Należy również zauważyć, że skarżący korzysta de facto z pomocy dwóch kwalifikowanych pełnomocników, bowiem nigdzie w aktach sprawy orzekający nie znalazł pisma o odwołaniu pełnomocnictwa dla adwokata P.W. . A póki co postępowanie toczy się nadal przed WSA w Krakowie. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może zdecydować o zasadności bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sądu w całości sytuacji majątkowej strony skarżącego ( orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52). Odnosząc się natomiast do kwestii opłacanie przez skarżącego rat kredytu należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Wobec powyższego należało przyjąć, iż sytuacja finansowa przedstawiona przez skarżącego nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).